Της Άννας Κωνσταντουλάκη

Αυτή είναι η ψυχοσύνθεση του εμπρηστή

Η κλινική ψυχολόγος Τερέζα Βαλαβάνη σκιαγραφεί το “πορτρέτο” του ανθρώπου που καίει


Η απερίγραπτη τραγωδία που ζει αυτές τις ημέρες η χώρα με τις δεκάδες πυρκαγιές που κατακαίουν ανθρώπους, ζώα, δέντρα και περιουσίες, δημιουργεί πολλά ερωτηματικά για τα κίνητρα των εμπρηστών, των ανθρώπων που βάζουν τις φωτιές αλλά και τα ψυχολογικά χαρακτηριστικά τους.

“Υπάρχουν 3 κατηγορίες εμπρηστών”, είπε στην “Π” η κλινική ψυχολόγος Τερέζα Βαλαβάνη και εξήγησε:

“Ενας καπνιστής ο οποίος πετάει το τσιγάρο του, χωρίς να το σβήσει και χωρίς να ελέγχει πού το πετάει, ή ένας άνθρωπος ο οποίος κάει κλαδιά στον κήπο του και αφήνει άθελά του να επεκταθεί η φωτιά, είναι ένας εν δυνάμει εμπρηστής. Η δεύτερη κατηγορία αφορά τους ανθρώπους που βάζουν φωτιές από συμφέρον ή επί πληρωμή.

Πρόκειται για ψυχοπαθητικές προσωπικότητες οι οποίες όπως οι δολοφόνοι υπογράφουν συμβόλαια θανάτου. Είναι άνθρωποι που δεν είναι σε επαφή με τα συναισθήματά τους και είναι ικανοί να πατήσουν επι πτωμάτων γα να πετύχουν τον σκοπό τους. Πρόκειται ασφαλώς για ανισόρροπα άτομα”.

Μιλώντας για την τρίτη κατηγορία, η κα Βαλαβάνη ανέφερε ότι υπάρχουν και οι πυρομανείς που όπως είπε πρόκειται για σοβαρή διαταραχή και το άτομο αυτό νιώθει ηδονή όταν βάζει μια φωτιά και παρακολουθεί με μεγάλη ευχαρίστηση τις καταστροφικές συνέπειές του.

Η κλινική ψυχολόγος τονίζει ότι στην παρούσα περίπτωση έχουμε να κάνουμε με την δεύτερη κατηγορία των εμπρηστών οι οποίοι πιθανόν δεν γνωρίζουν τις διαστάσεις και τις συνέπειες της πράξης τους, ούτε μπορούν να φανταστούν ότι θα οδηγούνταν στον θάνατο τόσοι άνθρωποι.

Η ίδια πρόσθεσε: “Αυτό που χαρακτηρίζει την εποχή μας είναι η απαξίωση των μεγάλων αξιών, η απαξίωση της ζωής, αλλά και της φύσης.

Ολοι έχουμε ευθύνη για όσα συνέβησαν και συμβαίνουν και αποδεικνύεται ότι δεν υπάρχει τιμωρός Θεός αλλά τιμωρός άνθρωπος”.



Τι έχουν δείξει μελέτες για

τους εμπρηστές



Υπολογίζεται ότι 30% των καταστρεπτικών πυρκαγιών που προκαλούνται από ανθρώπους, οφείλονται σε πράξεις εμπρησμού. Οι υπόλοιπες οφείλονται κυρίως σε πράξεις αμέλειας ανθρώπων όπως για παράδειγμα το πέταγμα ενός αναμμένου τσιγάρου ή το άναμμα μιας φωτιάς κάπου για συγκεκριμένο σκοπό η οποία ξεφεύγει του ελέγχου ή που δεν σβήνεται καλά.

Εσκεμμένα και ψύχραιμα, οι δράστες του εμπρησμού αρχίζουν τη φωτιά με στόχο αυτή να επεκταθεί.

Μεταξύ των κινήτρων που ωθούν τους ανθρώπους αυτούς να προκαλέσουν πυρκαγιές, περιλαμβάνονται τα ακόλουθα:

Εκδίκηση, διέγερση, κέρδος, βανδαλισμός, τρομοκρατία, συγκάλυψη άλλου εγκλήματος.

Οι εμπρηστές που δρουν από εκδίκηση αισθάνονται ότι έχουν ανοικτούς λογαριασμούς και έντονες διαφωνίες με κάποιους ή με την κοινωνία γενικότερα. Ο θυμός είναι κοινό χαρακτηριστικό τους. Επιζητούν να ανταποδώσουν το κακό που πιστεύουν ότι τους έχει γίνει από άλλους είτε πρόκειται για άτομα, οργανισμούς, σύνολα ή την κοινωνία.

Κάνοντας εμπρησμό, νιώθουν ότι έχουν δύναμη και ότι είναι σε θέση να τιμωρούν αυτούς που θεωρούν ότι τους αδίκησαν.

Η διέγερση που αισθάνεται ο δράστης, είναι από τα συχνά κίνητρα που αναφέρονται σε εμπρηστές. Σε όλες τις ηλικίες, είτε πρόκειται για δράστες παιδικής και εφηβικής ηλικίας ή ενήλικες, το άναμμα της κακόβουλης φωτιάς και η επέκταση της, τους προκαλεί διέγερση και ρίγος. Μάλιστα αναφέρονται περιπτώσεις αυτού του τύπου όπου ο εμπρηστής στη συνέχεια θέλει να εμπλακεί ενεργά στην κατάσβεση και να εκτιμηθεί ή να επαινεθεί για τη συμβολή του στην κατάσβεση της πυρκαγιάς που προκάλεσε ("πράξη ήρωα").



Κέρδος το ισχυρότερο κίνητρο

Ερευνες που έχουν γίνει σε διάφορες χώρες, έχουν καταδείξει το κέρδος ως το συχνότερο κίνητρο των εμπρηστών.

Θα πρέπει να επισημανθεί ότι συχνά οι εμπρηστές δεν έχουν ως πρόθεση να προκαλέσουν θανάτους.

Ωστόσο, όταν ανάβουν μια φωτιά, δεν είναι σε θέση να γνωρίζουν τις συνέπειες της πράξης τους η οποία ούτως ή άλλως χαρακτηρίζεται και είναι εγκληματική.