
Οι ερευνητές προειδοποιούν για τον κίνδυνο στα δάση
Τα πευκοδάση είναι πολύ εύκολο να ξαναγεννηθούν και ήδη όπως λέει
ο κ. Δρεττάκης από το φετινό χειμώνα θα υπάρξει βλάστηση στις περιοχές αυτές και θα αναπτυχθούν και άλλα είδη χλωρίδας και πανίδας.
Στη θέση των καμένων εκτάσεων με πεύκα θα υπάρχει σε λιγότερο από 10 χρόνια και πάλι δάσος
Οι πυρκαγιές στην Πελοπόννησο και σε άλλες περιοχές με πευκώδη βλάστηση ήταν αναμενόμενες για τους ερευνητές του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας, οι οποίοι κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για το φαράγγι της Σαμαριάς, όπου τα πεύκα έχουν επεκταθεί σε βάρος άλλης βλάστησης και κυρίως της ελιάς που καλλιεργούνταν στο χωριό Σαμαριά, πριν την εγκαταλείψουν οι κάτοικοι της.
Παρά την καταστροφή χιλιάδων στρεμμάτων δάσους, οι ερευνητές του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας του Πανεπιστημίου Κρήτης, τονίζουν ότι οι πληγές θα επουλωθούν σύντομα.
«Οι φωτιές στα Μεσογειακά Οικοσυστήματα είναι ένα μέρος του κύκλου ζωής τους. Έτσι για παράδειγμα σε 100 χρόνια θεωρείται λογικό να καεί ένα πευκοδάσος. Όλα τα φυτά, αλλά και τα περισσότερα ζώα έχουν προσαρμοστεί στη φωτιά ως μια φυσική διαδικασία. Σε όλες τις περιπτώσεις η φυσική αναγέννηση έρχεται γρήγορα και αποδίδει μεγάλη ποικιλότητα σε χλωρίδα και πανίδα από τα πρώτα χρόνια μετά τη φωτιά. Αρκούν δύο πράγματα: να μην (υπερ)βοσκηθεί το καμένο έδαφος τα 2-3 πρώτα χρόνια και να μην ξανακαεί σύντομα.» μας είπε ο βιολόγος ερευνητής Μιχάλης Δρεττάκης.
Σύμφωνα με τον ίδιο, τα πευκοδάση που κάηκαν στην Μεσσηνία και την Ηλεία, ήταν κορεσμένα, δηλαδή, δεν επέτρεπαν την ανάπτυξη άλλων νεότερων δέντρων ή άλλων μορφών χλωρίδας λόγω της πυκνότητας του δάσους. Παλιότερα, οι κάτοικοι υλοτομούσαν τα δάση , έπαιρναν ρητίνη και πολλοί βιοπορίζονταν από το δάσος. Τώρα δεν συμβαίνει αυτό. Αντίθετα τα πεύκα, επεκτείνονται σε καλλιεργημένες ζώνες και κατακλύζουν χώρους όπου υπήρχαν σιτοβολώνες , ελιές και αμπέλια. Όπως επισημαίνει ο κ. Δρεττάκης τα σιτοχώραφα γύρω από τα χωριά λειτουργούσαν προστατευτικά σε περίπτωση πυρκαγιάς καθώς η φωτιά σταματούσε σ’ αυτά μη έχοντας τι να κάψει.
Eπούλωση
Τα πευκοδάση, είναι πολύ εύκολο να ξαναγεννηθούν και ήδη όπως λεει ο κ. Δρεττάκης από το φετινό χειμώνα θα υπάρξει βλάστηση στις περιοχές αυτές και θα αναπτυχθούν και άλλα είδη χλωριδας και πανίδας. Στη θέση των καμένων εκτάσεων με πεύκα θα υπάρχει σε λιγότερο από 10 χρόνια και πάλι δάσος.
Δεν ισχύει όμως το ίδιο για τα έλατα και άλλα δέντρα, όπως οι δρυς.
Η καταστροφή των παραγωγικών δέντρων όπως είναι οι ελιές, δεν μπορεί να αναπληρωθεί αν δεν περάσουν 10-15 χρόνια, γιατί τότε θα αρχίσουν να αποδίδουν οι νέες φυτεύσεις.
«Όσον αφορά το δάσος, η φύση, επουλώνει τις πληγές της, αρκεί να μην υπάρξουν ανθρώπινες επεμβάσεις με βόσκηση ή φυτεύσεις άλλων ξενικών δέντρων που συνήθως προτείνουν οι εργολάβοι. Οι σπόροι των δέντρων έχουν πέσει στο έδαφος και από το χειμώνα θα αρχίσουν να φυτρώνουν.»μας λέει.
Σύμφωνα με τον ερευνητή, η φωτιά είναι αναπόφευκτη για ένα δάσος και θα αποτραπεί μόνο με ένα σύστημα διαχείρισης που θα προβλέπει αραίωση των δέντρων με κοπή πολλών από αυτά, καθαρισμό του εδάφους από τις πευκοβελόνες και επιτήρηση.
Η Σαμαριά
Το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας με επιστολή προς τις δασικές και άλλες υπηρεσίες των Χανίων έχει επισημάνει τον κίνδυνο φωτιάς στη Σαμαριά. Τόσο ο κ. Δρεττάκης, όσο και ο κ. Πέτρος Λυμπεράκης εκτιμούν ότι αν δεν ληφθούν μέτρα , το φαράγγι θα κινδυνέψει από φωτιά η οποία θα είναι δύσκολο να σβηστεί λόγω των ρευμάτων που δημιουργούνται μέσα στα φαράγγια. Σύμφωνα με τον κ. Δρεττάκη, «το 1964, διώξανε τον μικρό πληθυσμό των ντόπιων κατοίκων που καλλιεργούσε και βόσκαγε τη γη στο χωριό Σαμαριά των Λευκών Ορέων. Ο λόγος ήταν «η προστασία του Δρυμού από τη βόσκηση και η διατήρηση της γενετικής ποικιλότητας του Κρητικού Αίγαγρου, του Αγριμιού». Τα αποτέλεσματα φαίνονται πλέον καθαρά σήμερα. Ο πληθυσμός των χερσόβιων πουλιών έχει μειωθεί και μειώνεται συνεχώς μέσα στο φαράγγι, επίσης και άλλων ειδών χλωρίδας και πανίδας. Γιατί; Απλά γιατί τα πεύκα έχουν επεκταθεί και καταλάβει τις παλιότερες βοσκούμενες περιοχές και τα χωράφια. Η μείωση της χλωριδικής ποικιλότητας αντανακλάται στη μείωση των εντόμων και των πουλιών. Ακόμα και τα αγρίμια δεν βρίσκουν πλέον φαγητό και εκλιπαρούν τουρίστες και δασοφύλακες. Αλλά το μεγάλο πρόβλημα είναι η αύξηση της καύσιμης ύλης στην καρδιά του φαραγγιού, εκεί που περνάνε κάθε καλοκαίρι τόσοι και τόσοι άνθρωποι! Οι καθαρισμοί από πευκοβελόνες και ξερά κλαδιά κατά μήκος του μονοπατιού που γίνονται από το Δασαρχείο Χανίων δεν είναι αρκετά αφού μια φωτιά μπορεί να ξεκινήσει από ψηλότερα στο πευκόδασος.
Kοπή δέντρων
Μπορεί να ακούγεται παράξενο, αλλά οι επιστήμονες προτείνουν να κοπούν δέντρα στο φαράγγι και ειδικά τα πεύκα για τα οποία προτείνεται σταδιακά η πλήρης απομάκρυνση τους!
Αυτό όμως δεν συζητείται καν, όπως μας είπε ο κ. Πέτρος Λυμπεράκης . «Οι δασολόγοι αρνούνται να κόψουν πεύκα ακόμα και μέσα στο χωριό της Σαμαριάς, όπου έχουν εκτοπίσει τα παραδοσιακά ελαιόδεντρα τα οποία με τους καρπούς τους δίνουν τροφή στα πουλιά και σε ζώα του φαραγγιού.»
Είναι αλήθεια, ότι κάθε κοπή δέντρων προκαλεί αντιδράσεις , καθώς δεν υπάρχει ενημέρωση αλλά αντιθέτως μια αυξημένη καχυποψία των πολιτών σε κάθε επέμβαση στο περιβάλλον. Όπως αναφέρουν ‘όμως οι επιστήμονες η κοπή δέντρων μπορεί να προστατέψει το δάσος.
Για τα αίτια των πυρκαγιών, ο κ. Δρεττάκης μας είπε:
«Σε μεγάλο βαθμό τα περιβαλλοντικά και οικολογικά κινήματα υιοθετούν την άποψη ότι οργανωμένα συμφέροντα, με πιθανόν πολιτικές επιρροές είναι υπεύθυνα για τις πυρκαγιές στην Ελλάδα. Έχουμε αλήθεια την ψευδαίσθηση ότι δεν θα οικοπεδοποιούνταν τα δάση και οι «δασικές εκτάσεις» με έντονη οικιστικό ενδιαφέρον αν δεν καιγόταν; Βεβαίως ο καθένας μας προβληματίζεται από το γεγονός ότι πλήθος καμένων περιοχών αποχαρακτηρίζονται και οικοπεδοποιούνται στην χώρα μας. Αλλά αποχαρακτηρισμοί και οικοπεδοποιήσεις γίνονται ούτως ή άλλως σε μεγάλη κλίμακα και σε πολλές περιοχές που δεν έχουν καεί για δεκαετίες. Στην Κρήτη ειδικά τα παραδείγματα είναι πάρα πολλά, ενίοτε προκλητικά. Είναι λοιπόν τουλάχιστον παράδοξο να καίει κάποιος κάποια δασική έκταση, να μειώνει ουσιαστικά και την οικονομική αξία της Γης, για να οικοπεδοποιεί μετά μέσα στα καμένα εδάφη. Εκεί όπου η πιθανότητα χαρακτηρισμού ως αναδασωτέας έκτασης θα κάνει τα πράγματα πολύπλοκα και η τυχόν αυθαιρεσία θα δείχνει δαχτυλοδειχτούμενη.
Γενικά η τάση να ρίχνουμε τις ευθύνες σε «εμπρηστές» που ποτέ δεν βρίσκονται, ακόμα και σε «ξένους πράκτορες» απλά απαλλάσσει τους αληθινούς «ένοχους» από τις ευθύνες τους. Είναι τουλάχιστον παράδοξο να μην τονιστεί η τεράστια ευθύνη της ΔΕΗ που κρατάει τους πυλώνες της εναέρια στα εύφλεκτα μεσογειακά δάση και στους θαμνότοπους. Υπάρχουν επίσης οι λεγόμενοι εμπρηστές από «αμέλεια».
Παράλληλα οι άφθονες χωματερές και τα λογής πεταμένα σκουπίδια σε κάθε γωνιά, σε κάθε κοιλάδα και φαράγγι αποτελούν εν δυνάμει εστίες προσανάμματος. Είναι επίσης κοινώς παραδεκτό ότι πολλές φωτιές στην Ελλάδα είναι πράγματι εμπρησμοί από πρόθεση, κυρίως από κτηνοτρόφους. Με τόσα παραδείγματα είναι παράλογο να μιλάμε οπουδήποτε για οικοπεδοφάγους.»

