Της Σοφίας Τσεντελιέρου

Φορείς του κρητικού πολιτισμού στην Ευρώπη

Με τη σκέψη στην Κρήτη δρουν οι κρητικοί σύλλογοι στο εξωτερικό


Με τη σκέψη τους να ταξιδεύει πάντα στον τόπο καταγωγής τους ζουν οι Κρήτες του εξωτερικού, που εδώ και δεκαετίες έχουν ιδρύσει συλλόγους, στοχεύοντας στη συνέχιση του τρόπου ζωής που διδάχτηκαν από τους γονείς τους.

Παράλληλα, αποτελούν φορείς διάδοσης του κρητικού πολιτισμού στις χώρες όπου ζουν και εργάζονται.

Η δραστηριότητα των μελών της Παγκρητικής Ομοσπονδίας Ευρώπης είναι πλούσια και η επαφή τους με την Κρήτη είναι συχνή και ουσιαστική. Μεταξύ των συμμετεχόντων στο πρόσφατο συνέδριων Κρητών Όπου Γης στο Ηράκλειο ήταν και ο πρόεδρος της Ομοσπονδίας Γιάννης Επιτροπάκης, ο οποίος μιλά τόσο για τη λειτουργία του Παγκόσμιου Συμβουλίου Κρητών, όσο και για τη δραστηριότητα των Κρητών στην Ευρώπη.

Όπως αναφέρει ο ίδιος, βασικές προϋποθέσεις για να λειτουργήσει το Παγκόσμιο Συμβούλιο Κρητών είναι τρεις: α) να τηρούνται οι δημοκρατικές διαδικασίες, β) η συμμετοχή και γ) η αντιπροσωπευτικότητα. «Οι σκέψεις μας σε συνάρτηση με τις προτάσεις του πρώην υπουργού κ.Γρηγόρη Νιώτη» λέει ο κ.Επιτροπάκης «είναι ότι το όργανο αυτό πρέπει να συνεργαστεί με τους εκπροσώπους της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, με τα εκλεγμένα όργανα τεχνικών, οικονομικών και εμπορικών επιμελητηρίων, με τα πανεπιστημιακά ιδρύματα και με την Εκκλησία της Κρήτης. Μόνο τότε μπορούμε να πούμε ότι έχει νόημα το Παγκόσμιο Συμβούλιο Κρητών, που θα έχει το ρόλο συμβουλευτικό, εισηγητικό, γνωμοδοτικό και γιατί όχι και διεκδικητικό απέναντι στην εκάστοτε εξουσία. Πιστεύουμε ότι το μέλλον της Ευρώπης ακουμπά στις περιφέρειες, άρα και την Περιφέρεια της Κρήτης, που είναι και σημείο αναφοράς όλων μας. Οφείλουμε να το δούμε αυτό προς όφελος τόσο των Κρητών που ζουν στο νησί, όσο και του αναπόσπαστου δυναμικού της Κρήτης που είναι εκτός νησιού».



Το χρονικό της ιστορικής πορείας αυτοοργάνωσης των Κρητών στην Ευρώπη



Ο κ.Επιτροπάκης έχει καταγράψει το ιστορικό της πορείας αυτοοργάνωσης των Κρητών στην Ευρώπη. Ένα μέρος από τα στοιχεία που έχει συλλέξει είναι τα εξής:

Χρονική περίοδος 1955-1973 Η πατρίδα μας βρίσκεται σε οικονομική εξαθλίωση. Η έλλειψη υποδομών και οι απάνθρωπες συνθήκες στην επαρχία σπρώχνουν ένα μέρος του πληθυσμού στα αστικά κέντρα ενώ παράλληλα δημιουργείται ένα κύμα μετανάστευσης προς τις χώρες της Κεντρικής Ευρώπης και ειδικά στη Γερμανία.

Πέρα από τα οικονομικά υπάρχουν πολιτικά και κοινωνικά προβλήματα.

Το επίσημο κράτος μπροστά στον κίνδυνο κοινωνικών εντάσεων που διαγράφονται με την αυξανόμενη ανεργία και υποαπασχόληση, δεν βρίσκει άλλη λύση παρά να υπογράψει σύμβαση με την Ο.Δ. της Γερμανίας (30 Μαρτίου 1960), μια σύμβαση που επισημοποιεί την εξαγωγή εργατικής δύναμης από την χώρα μας.

Τα τρένα και το πλοίο "Κολοκοτρώνης" φορτώνουν μετανάστες από την Ελλάδα με προορισμό τα εργοστάσια της Ευρώπη. Πολλοί από τους συμπατριώτες μας φθάνουν πρώτα στο σταθμό του Μοναχού, από όπου τους παραλάμβαναν οι εκπρόσωποι των εργοδοτών.

Ο Gastarbeiter, προσωρινή εργασία και διαμονή, φοβερές εμπειρίες, χρόνια δύσκολα , φάμπρικα, ακόρτ, παράγκες, νόστος για την πατρίδα, χρόνια πέτρινα.

Οι Έλληνες μετανάστες στην Γερμανία αριθμούν 110.000 το 1963, 1966 : 200.000,1972 : 400.000.

Στο σύνολο των Ελλήνων Μεταναστών, αυτής της περιόδου, ένα υποσύνολο περίπου 30.000 ήταν οι Κρητικοί που εγκατέλειψαν τη Μεγαλόνησο και μετανάστευσαν κυρίως στη Γερμανία, στο Βέλγιο και στην Ελβετία.

Στις 17.4.1965, ιδρύεται στο Μόναχο ο πρώτος Κρητικός Σύλλογος στο Γερμανικό χώρο η "Παγκρητική Ένωση Γερμανίας Ο Μίνωας". Ο Κρητικός Σύλλογος Μονάχου είναι η πρώτη ιστορική αυτοοργάνωση Κρητών στην Ευρώπη και παράλληλα είναι η πρώτη ελληνική εθνικοτοπική οργάνωση στην Ευρώπη.

Σε αυτή την περίοδο είχαμε την επτάχρονη δικτατορία των συνταγματαρχών, στην Πατρίδα μας. Από πολλούς πολιτικοποιημένους συμπατριώτές μας, τα εδώ Ελληνικά Προξενεία αφαίρεσαν τα διαβατήριά και έτσι δεν μπορούσαν να επισκεφθούν την Πατρίδα. Με μαζικές εργασιακές κινητοποιήσεις εκφράστηκε και από τους Κρήτες της Γερμανίας η αντίσταση ενάντια στη ξενοκίνητη Χούντα.

Το παράδειγμα του Μονάχου ακολουθούν σύντομα και άλλες περιοχές, έτσι ιδρύονται Κρητικοί Σύλλογοι στο Rθsselsheim στις 20.9.1967, στο Wiesbaden στις 5.10.1973, στο Aachen το 1973.

1974-1980: Σ’ αυτή τη χρονική περίοδο ιδρύονται οι περισσότεροι Κρητικοί Σύλλογοι στην Γερμανία : του Berlin 1974 , της Νυρεμβέργης 1974, της Köln 3.02.1974, του Duesseldorf 10.02.1974, του Mannheim-Ludwigshafen 28.09.1975, του Krefeld 1976, της Frankfurt 1978, επίσης Augsburg και Στουτγάρδης "Κρής."

Οι Κρητικές εθνικοτοπικές οργανώσεις βρίσκονται σε ακμή, παράλληλα με τις άλλες οργανώσεις μεταναστών, όπως Ελληνικές κοινότητες, σύλλογοι γονέων και κηδεμόνων και λοιπές εθνικοτοπικές οργανώσεις Ηπειρωτών, Ποντίων και Θρακών.

Την 1.12.1974 ιδρύεται η Ομοσπονδία Κρητικών Συλλόγων Γερμανίας, ως το συντονιστικό όργανο όλων των Κρητικών Συλλογών.

Στο Β΄ Συνέδριο αποφασίσθηκε η ίδρυση μιας εταιρείας λαϊκής βάσης της τρανσευρωκρέτας. Πολλοί συμπατριώτες μας πίστεψαν αυτήν την ιδέα. Η Τρανσευρωκρέτα ήταν η πρώτη προσπάθεια εφαρμογής προγράμματος για οργανωμένη παλιννόστηση. Το πρόγραμμα αυτό είχε την ηθική υποστήριξη τόσο της Ελληνικής κυβέρνησης όσο και του Σεβασμιότατου Μητροπολίτου Ειρηναίου.

Στις 14.1.1978 με την πρωτοβουλία της Ομοσπονδίας και τη συμμετοχή άλλων 17 μεταναστευτικών οργανώσεων και με Πρόεδρο, τον πρώτο Πρόεδρο της ΟΚΣΓ Δημήτρη Καντηλιεράκη ιδρύεται εταιρεία με την επωνυμία, Ομοσπονδία Προώθησης Ελληνικών Εργατικών Εταιρειών ΟΠΕΕΕ με σκοπό την παροχή συμβουλευτικών υπηρεσιών για τους μετανάστες.

Το 1981 η Ελλάδα γίνεται το 10ο μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σε πολιτικό επίπεδο έχουμε κυβερνητική αλλαγή στην Ελλάδα από την 1η Οκτωβρίου 1982 Καγκελάριος Δυτικής Γερμανίας αναλαμβάνει ο Χέλμουτ Κόλ.

Το 1982 η Ομοσπονδία Προώθησης Ελληνικών Εργατικών Εταιρειών ΟΠΕΕΕ αυτοδιαλύθηκε καθώς σταμάτησε η χρηματοδότηση , ως αποτέλεσμα της μη κύρωση της Ελληνογερμανικής συμφωνίας ( 2.05.1980 ),από την Ελληνική Βουλή.

Το 1983 ιδρύεται η Γενική Γραμματεία Απόδημου Ελληνισμού. Η ΓΓΑΕ είναι ο επιτελικός φορέας για τη χάραξη, την εφαρμογή και το συντονισμό της κυβερνητικής πολιτικής για τον Ελληνισμό της διασποράς.

Από 16 μέχρι 18 Αυγούστου 1983 πραγματοποιείται το Α΄ Παγκόσμιο Συνέδριο Αποδήμων Κρητών στο Ρέθυμνο, οργανώνονται διάφορες εκδηλώσεις στην Αθήνα και σε όλη την Κρήτη.

Το Μάρτιο του 1984 οργανώνεται, με πρωτοβουλία της Ομοσπονδίας πρόγραμμα 18 ημερών φιλοξενίας για 100 παιδιά Αποδήμων Κρητών να γνωρίσουν την Μεγαλόνησο. Ήταν από τα πρώτα πιλοτικά πρόγραμμα μεταναστευτικών οργανώσεων σε συνεργασία με τη Γενική Γραμματεία Αποδήμου Ελληνισμού.

Την περίοδο αυτή εμφανίζεται μεταξύ των Ελλήνων ένα δυναμικό από ελεύθερους επαγγελματίες, κυρίως εστιάτορες και εμπόρους καθώς ένα μεγάλος αριθμός επιστημόνων.

Από 7 μέχρι 13 Αυγούστου 1986 η Ομοσπονδία Γερμανίας με την Ορθόδοξο Ακαδημία Κρήτης και το σύλλογο Βελγίου οργάνωσαν το Α΄ πανευρωπαϊκό συνέδριο αποδήμων Κρητών.

Το1992 ιδρύεται ο Κρητικός Σύλλογος Λουξεμβούργου, με πρόεδρο το Γιώργο Αεράκη.

Το Δεκέμβρη του 1995 πραγματοποιήθηκε στην πρωτεύουσα του Απόδημου Ελληνισμού τη Θεσσαλονίκη, η πρώτη ιδρυτική συνέλευση του Απόδημου Ελληνισμού.

1996-2001: Σε ολόκληρη τη Γερμανία ζουν 354.000 Έλληνες (πηγή: αρχείο Ομογενειακών Οργανώσεων της Γ.Γ.Α.Ε σελ.5/28.2.1997,.). Παρουσιάζεται μια όξυνση της ανεργίας, ο αριθμός καταγεγραμμένων ανέργων (Μάιος 1997), είναι 4.300.000, ρεκόρ για την μεταπολεμική Γερμανία στρατιές προσφύγων, νεοναζιστικές επιθέσεις, αναβίωση του εθνικισμού και του ρατσισμού, μεγάλη εισροή στην Γερμανία πολιτικών και οικονομικών προσφύγων. Οι συνταξιούχοι Έλληνες της πρώτης γενιάς έφθασαν (Μάιος 1997)ήδη στις 62.000.

Το 1997 η Ομοσπονδία μας τίμησε το μεγάλο κρητικό ποιητή-συγγραφέα και στοχαστή Νίκο Καζαντζάκη, για τα 40 χρόνια από το θάνατό του. Με πρωτοβουλία της οργανώθηκαν, αρκετές εκδηλώσεις σε διάφορες πόλεις στη Γερμανία με κεντρική εκείνη στη Στουτγάρδη.

Η Ομοσπονδία ως μέλος του Σ.Α.Ε., συμμετείχε δια του Προέδρου της, Γιάννη Επιτροπάκη, στην πρώτη τακτική συνέλευση του Συμβουλίου Αποδήμου Ελληνισμού που έγινε στη Θεσσαλονίκη από 1.12.1997 έως 7.12.1997.

Η Ομοσπονδία εξέδωσε περιοδικό με την επωνυμία «Κρητική διασπορά στην Κεντρική Ευρώπη» και κυκλοφόρησε ένα CD με τίτλο «αναφορά στην Κρήτη». Τo CD περιλαμβάνει τρεις ενότητες 1. κρητική μουσική παράδοση από την καταστροφή της Σμύρνης μέχρι το 2ο παγκόσμιο πόλεμο. 2. Αφιέρωμα στο Νίκο Καζαντζάκη (ζωντανή ηχογράφηση από τις εκδηλώσεις της ) και 3. Κρητών Νόστος

Η Ομοσπονδία Κρητικών Συλλόγων Γερμανίας, διοργάνωσε εκδηλώσεις στις 11.11. 2000 στην Weisser Saal Neues Schloss ( στο παλάτι της Στουτγάρδης) υπό την αιγίδα της Γενικής Γραμματείας Απόδημου Ελληνισμού και σε συνεργασία με το Γενικό Προξενείο της Ελλάδος στη Στουτγάρδη.

Το Γενάρη 2001, στο Σίδνεϋ πραγματοποιήθηκε με μεγάλη επιτυχία η Β΄ Παγκόσμια Συνάντηση Κρητικών Νεολαιών, στον απόηχο των Ολυμπιακών Αγώνων του 2000. Η Ομοσπονδία εκπροσωπήθηκε από τον Πρόεδρο Γιάννη Επιτροπάκη.

Από 27.01.2001 μέχρι 29.04.2001 το μουσείο (παλάτι) της Καρλσρούης πρόβαλε το Μινωικό πολιτισμό.

Για πρώτη φορά ευρωπαϊκό μουσείο φιλοξενεί ευρήματα από 24 μουσεία ( της Κρήτης,Αθηνών, Ιερουσαλήμ, Λονδίνου ,Παρισιού, Μασσαλίας, Γερμανίας) σε ένα χώρο 1.500 τ.μ. Η έκθεση είχε χρηματοδοτηθεί από το Υπουργείο Επιστήμης-Έρευνας και Τέχνης του κρατιδίου Baden-Wόrttemberg, με 1.500.000 DM και ήταν υπό την αιγίδα του προέδρου της Ελληνικής Δημοκρατίας Κωστή Στεφανόπουλο και του πρωθυπουργού des Landes Baden-Wόrttemberg Erwin Teufel, MdL.

Σε συνεργασία, με την Γενική Γραμματεία Απόδημου Ελληνισμού, με τις Ελληνικές διπλωματικές αρχές, με τους φορείς της τοπικής αυτοδιοίκησης της Κρήτης επίσης με το μουσείο της Καρλσρούης, οργάνωσε η Ομοσπονδία μας παράλληλες εκδηλώσεις όπως: μουσικο-χορευτικές βραδιές, προβολή Κρητικών προϊόντων, του τουρισμού, της Κρητικής διατροφής, και της σύγχρονης Κρήτης. Συνεργάστηκε με το Λύκειο Ελληνίδων Ηρακλείου και ειδικά με την αείμνηστη πρόεδρο του Χρυσούλα Μπουρλώτου. Η στενή συνεργασία είχε ως αποτέλεσμα να έλθουν στη Γερμανία 52 άτομα από το Λύκειο Ελληνίδων Ηρακλείου και παρουσίασαν , το Χορόδραμα «Μινωική Τελετουργία» και Κρητικούς χορούς.

Το λύκειο Ελληνίδων Ηρακλείου οργάνωσε εκδήλωση στο ξενοδοχείο Ατλαντίς στος 17/12/2001 για να τιμήσει την Ομοσπονδία μας με τον τίτλο του επίτιμου μέλους στο πρόσωπο του Προέδρου της, Γιάννη Επιτροπάκη.

Παρουσία των αρχών της πόλης και του Νομού Ηρακλείου, των μελών του Δ.Σ. του Λυκείου Ελληνίδων Ηρακλείου , αντιπροσωπεία των Αποδήμων Κρητών με το Πρόεδρο της Παγκρητικής Ένωσης Σταύρο Σημαντήρη , τον Πρόεδρο του ΔΙΑΣ Δρ. Γιάννη Νάθενα, του Μανόλη Κουγιουμουτζή και Μάρκου Πετράκη, πραγματοποιήθηκε ομιλία του Δρ. Μichael Μaass με θέμα ο απόηχος της μινωικής έκθεσης στη Καρλσρούη. Οι καλεσμένοι πήραν συμβολικά ένα ευρωλεπτό και μία δραχμή, δεδομένου ότι η 17η Δεκεμβρίου 2001 ήταν η πρώτη ημέρα κυκλοφορίας του ευρώ.

Η καρδιά της Κρήτης χτυπούσε για μια βδομάδα στο Ντίσελντορφ και στη Φραγκφούρτη. Με πρωτοβουλία της Ομοσπονδίας και σε συνεργασία με τον Κρητικό Σύλλογο του Ντίσελντορφ πραγματοποιήθηκε στις παραπάνω πόλεις, από 3 έως 10 Νοεμβρίου 2002, εκδηλώσεις με το γενικό τίτλο Κουρήτες-Αρκάδι-Αθήνα 2004.

Παράλληλα με τις παραπάνω εκδηλώσεις διεξήχθησαν, για τέσσερις ημέρες, οι εργασίες της 3ης Παγκόσμιας Συνάντησης Κρητικών Νεολαιών με τη συμμετοχή δεκάδων νέων Κρητών απ΄ όλη τη Γερμανία και εκπρόσωπων Κρητικών οργανώσεων απ΄ όλο τον κόσμο. Το γενικό συντονισμό από την πλευρά της Ομοσπονδίας είχε ο Πρόεδρος της Κρητικής Νεολαίας Γερμανίας Δρ. Μάρκος Τρούλης. Κύριο θέμα που απασχόλησε του συνέδρους ήταν το διεθνές χωριό κρητικής νεολαίας και η συμμετοχή των νέων Κρητών στους ολυμπιακούς αγώνες του 2004.

Από 28 Ιουλίου έως 20 Αυγούστου 2003 πενήντα παιδιά από τις πόλεις Στουτγάρδη, Νυρεμβέργη, Κολωνία και Ντίσελντορφ, ηλικίας 8 έως 12 ετών, παιδιά κρητικής καταγωγής και όχι μόνο, φιλοξενήθηκαν στους κατασκηνωντικούς χώρους της ψΧώρας των Λωτοφάγων“, στα Αγριανά Χερσονήσου, στο πλαίσιο του επιχειρησιακού προγράμματος δράσης του Συμβουλίου Απόδημου Ελληνισμού.

Η επίσκεψη των παιδιών έγινε κατόπιν πρότασης της Ομοσπονδίας Κρητικών Συλλόγων Γερμανίας , σε συνεργασία με τη Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Ηρακλείου.

Στις 11.07.2004 ο Πρόεδρος της Ομοσπονδίας Γιάννης Επιτροπάκης, ως λαμπαδηδρόμος, μεταφέρει την ολυμπιακή φλόγα στα Αστερούσια, και ανάβει το βωμό που είχε στηθεί στο Πύργο του Δήμου Αστερουσίων.Τον Αύγουστο 2004 , ο Γιάννης Επιτροπάκης είναι εθελοντής, στην υπηρεσία υποδοχής κοινού, στο Ολυμπιακό Στάδιο της Αθήνας.

Η Παγκρητική Ομοσπονδία Ευρώπης και ο Κρητικός Σύλλογος Μονάχου διοργάνωσαν συνέδριο από 25 μέχρι 27 Νοεμβρίου 2005 στο Μόναχο, με αφορμή την 40η επέτειο από την ίδρυση του Κρητικού συλλόγου Μονάχου και την 30η Επέτειο από την ίδρυση της Ομοσπονδίας Κρητικών Συλλόγων Γερμανίας.

Οι δραστηριότητες της Παγκρητικής Ομοσπονδίας Ευρώπης συνεχίζονται και μάλιστα φέτος περιλαμβάνουν αφιέρωμα στο Νίκο Καζαντζάκη, με αφορμή τη συμπλήρωση πενήντα χρόνων από το θάνατό του.