O Μάριος Ιωαννίδης από τη Σητεία, μοιάζει τόσο με Έλληνας όσο και με Χιλιανός. Κατοικεί επί 35 χρόνια στη μακρινή Χιλή και η ζωή του έχει σφραγιστεί από την κουλτούρα, τον πολιτισμό και τη νεότερη πολιτική ιστορία της χώρας αυτής. Με τη Χιλιανή σύζυγο και τις δυο κόρες του, ζει ανάμεσα στους σύγχρονους Χιλιανούς και τη φυλή των αυτοχθόνων, τους «Ραουκάνους» ή «Μαπούτσι» που υποστηρίζουν ότι έλκουν την καταγωγή τους από τη Σπάρτη! Οι πολιτισμοί της Ελλάδας και της Χιλής, άλλωστε μοιάζουν. Μέχρι όμως ενός σημείου… Διότι εκεί, πρόεδρος της χώρας είναι η Μισέλ Μπασελέ, διαζευγμένη, μητέρα δύο παιδιών «χωρίς πατέρα», κάτι που δεν θα το…σήκωνε ο πολιτισμός του Βόρειου Ημισφαιρίου.

Ο 68χρονος Μάριος Ιωαννίδης είναι διακεκριμένος άνθρωπος των γραμμάτων στη Χιλή, αδελφός του γνωστού πολιτικού και πρώην υπουργού Φοίβου Ιωαννίδη, γιος του ηγετικού στελέχους της αντίστασης, δικηγόρου Γιάννη Ιωαννίδη που σκοτώθηκε από τους Γερμανούς κατακτητές και της Αριστέας το γένος Περάκη.

Έρχεται στην Κρήτη κάθε χρόνο, τελευταία μάλιστα για 3-6 μήνες κι έτσι μας δόθηκε η ευκαιρία να τον συναντήσουμε.

Έχει άλλωστε διατηρήσει την ελληνική υπηκοότητα και είναι ο νεότερος, από τους όλους κι όλους, έξι Έλληνες που γεννήθηκαν στην Ελλάδα και κατοικούν στη Χιλή.

Στη Χιλή ζουν συνολικά 3.000 Έλληνες, δεύτερης, τρίτης και τέταρτης γενιάς, πολλοί ξέρουν ελληνικά και φροντίζουν να διατηρούν τις γιορτές και τα έθιμα της Ορθοδοξίας.

Ο Μάριος Ιωαννίδης διαθέτει την ευγένεια και το λεπτό χιούμορ του ανθρώπου που έχει μεγαλώσει σε περιβάλλον με παιδεία και έντονη πολιτική κουλτούρα. Σπούδασε στη Γαλλία και το 1964 προσλήφθηκε από το Οργανισμό της U.N.E.S.C.O. τον F.A.O, ως διερμηνέας ελληνικών, αγγλικών, γαλλικών της αποστολής των Γάλλων υδρογεωλόγων, για την εξεύρεση και την εκμετάλλευση των υπόγειων υδάτων στην Κρήτη. Με την κήρυξη της δικτατορίας της 21ης Απριλίου του 1967συνελήφθη μαζί με άλλους νέους της Ε.ΔΗ.Ν. στο Ηράκλειο για τη συμμετοχή του στο αντιδικτατορικό συλλαλητήριο. Στη συνέχεια διέφυγε στο εξωτερικό και καταδικάστηκε ερήμην, στην Ελλάδα, σε φυλάκιση τριών χρόνων.

Από τη χούντα του Παπαδόπουλου στη δικτατορία του Πινοσέτ …

Ο Μάριος Ιωαννίδης κατάφυγε στο Παρίσι όπου συνέχιζε τις σπουδές του και παράλληλα εργαζόταν στον τομέα της… δυσεύρετης τότε πληροφορικής. Εκεί γνώρισε τη Χιλιανή Μαρία Nordenflycht που ολοκλήρωνε τις σπουδές της στη Γαλλική φιλολογία. Το 1972, επί περιόδου Αλιέντε, αποφάσισε να την ακολουθήσει στη Χιλή.

«Ο Αλιέντε είχε δημιουργήσει ένα πολιτικό μοντέλο, που μαγνήτιζε και δημιουργούσε ελπίδες στους Γάλλους και γενικότερα τους Ευρωπαίους πολίτες. Ήταν η συνεργασία του σοσιαλισμού με τον κομμουνισμό, με κρατικοποιήσεις αλλά και ελευθερία. Οι Γάλλοι είχαν προβλήματα, ήλπιζαν στην καθιέρωση του συγκεκριμένου μοντέλου. Αν και ο Αλιέντε απέτυχε, το μοντέλο αυτό ήταν σωστό» λέει μιλώντας στην «Π» ο Μάριος Ιωαννίδης.

Στη Σαντιάγο λοιπόν ο Μάριος Ιωαννίδης αποφάσισε να ζήσει μόνιμα με την κοπέλα που ερωτεύτηκε και παντρεύτηκε. Έγινε με ενθουσιασμό αποδεκτός από τους Χιλιανούς που αγαπούν πολύ τους Έλληνες. «Μοιάζουμε ως λαοί. Έχουμε πολλά κοινά στον πολιτισμό μας ακόμα και τη διατροφή μας. Το λαϊκό φαγητό τους είναι η φασολάδα, λέει ο κ. Ιωαννίδης και προσθέτει: Όμως εκείνοι τραγουδούν και κυρίως χορεύουν περισσότερο. Μου έκανε εντύπωση που χορεύουν μέσα στους δρόμους. Στο σπίτι, η γυναίκα μου με τις κόρες μου, χορεύουν διαρκώς!»

Το κράτος της Χιλής, επί Αλιέντε, τον προσέλαβε γρήγορα αφού ήταν από τους λίγους εξειδικευμένους στον τομέα των ηλεκτρονικών υπολογιστών.

Ζούσε ωραία με τη σύζυγο του ώσπου έγινε αυτό που απευχόταν όλη η ανθρωπότητα.

«Η πτώση του Αλιέντε μας βρήκε στο δρόμο. Περιμέναμε ότι κάτι τέτοιο θα γινόταν και είχαμε συνεννοηθεί να συναντηθούμε. Επιβλήθηκε η απαγόρευση της κυκλοφορίας και μας συνέλαβαν. Η γυναίκα μου τότε ήταν έγκυος» λέει ο κ. Ιωαννίδης.

Έδειξε ελληνικό διαβατήριο και ευτυχώς η παραμονή του στα κρατητήρια της χούντας του Πινοσέτ δεν διήρκησε πολύ.

«Οι δικτάτορες της Χιλής ήταν πιο σκληροί από της Ελλάδας. Το μίσος που υπήρχε ήταν όπως στον ελληνικό εμφύλιο πόλεμο. Όμως εκεί δεν ήταν εμφύλιος. Ήταν ο στρατός εναντίον του λαού» λέει απαντώντας σε ερώτηση μας. Επί μέρες οι δικτάτορες είχαν απαγορεύσει την κυκλοφορία για …24 ώρες το 24ωρο. Αργότερα έγιναν λιγάκι πιο ελαστικοί…Για να μπορούν οι Χιλιανοί να πηγαίνουν στις δουλειές τους. Ότι είχε κρατικοποιηθεί επί περιόδου Αλιέντε, αποκρατικοποιήθηκε. Όλα είναι ιδιωτικά… Πλην ενός σημαντικού μέρους της εκμετάλλευσης του χαλκού, στην οποία στηρίζεται η οικονομία της χώρας.

«Η ανεργία της χώρας αυξήθηκε με επίσημα στοιχεία στο 30% και με ανεπίσημα στο 50%. Ο κόσμος πεινούσε και υπέφερε!» επισημαίνει ο Μάριος Ιωαννίδης.

Σπούδασε πληροφορική αλλά ήταν τσαγκάρης…

Επόμενο είναι ότι μία χούντα, όπως του Πινοσέτ, φοβάται να αξιοποιήσει τα στελέχη που διαθέτουν μόρφωση και ανεξαρτησία. Έτσι τον απέλυσε από τη θέση που εργαζόταν στον τομέα της πληροφορικής, με την κατηγορία ότι είναι…ξένος.

«Με οικονομίες που είχα, αγόρασα ένα μαγαζί από ένα Έλληνα που τότε έφευγε και άνοιξα ένα κατάστημα υποδημάτων. Ουσιαστικά ένα σύγχρονο για την εποχή εκείνη τσαγκαράδικο», μας λέει ο Μάριος Ιωαννίδης.

Κι όταν τον ρωτάμε αν νιώθει πικρία που άφησε την επιστήμη του, απαντά: «Όχι. Ορισμένα πράγματα τα παίρνεις απόφαση. Σας διαβεβαιώ ότι οι σπουδές με βοήθησαν στη ζωή μου. Πάντα η μόρφωση βοηθά. Διάβαζα, ενημερωνόμουν κι έκανα τις σωστές επιλογές στον επαγγελματικό τομέα».

Ο Μάριος Ιωαννίδης άλλωστε από το 1980 συνεργάζεται με την πανεπιστημιακή έδρα της Νεοελληνικής και Βυζαντινής Λογοτεχνίας του Πανεπιστημίου της Χιλής, στο Σαντιάγο και την ομώνυμη έδρα του Πανεπιστημίου της Playa Ancha στο Βαλπαρέζο. «Είπαμε, οι Χιλιανοί αγαπούν τους Έλληνες. Εκτός από αυτές τις έδρες, έχουν 25 σχολεία που τα ονομάζουν «Ελληνικά» όπου οι μαθητές διδάσκονται ελληνικά αρχαία ιστορία και γλώσσα, τον Εθνικό μας Ύμνο και ελληνικά τραγούδια» σχολιάζει ο κ. Ιωαννίδης, βλέποντας την έκπληξή μας πώς στη μακρινή Χιλή υπάρχουν έδρες Νεοελληνικής και Βυζαντινής Λογοτεχνίας!

Γάμοι και Πάσχα σε Αραβικές εκκλησίες

Οι 3.000 Έλληνες της Χιλής αποτελούν την ελληνική παροικία στη μακρινή χώρα. Έχουν συλλόγους κι ο κ. Ιωαννίδης μάλιστα είναι επί δέκα χρόνια μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της ελληνικής παροικίας στο Σαντιάγο.

Η παροικία διαθέτει ελληνικά σχολεία που όμως δεν έχουν τον απαραίτητο αριθμό δασκάλων. Τα οικονομικά κίνητρα που δίδονται είναι περιορισμένα. Τελευταία μέσω της ελληνικής πρεσβείας γίνεται μία προσπάθεια να αυξηθούν τα κίνητρα αυτά. Κι όλοι ελπίζουν ότι θα πετύχει.

Ανάλογη είναι η κατάσταση και με την Εκκλησία. Οι Έλληνες διαθέτουν ναούς, όχι όμως και παπάδες. Εξυπηρετούνται από τους Άραβες, κυρίως τους Παλαιστινίους. Η Χιλή διαθέτει μάλιστα τη μεγαλύτερη παροικία Παλαιστινίων σε όλο τον κόσμο.

«Εγώ τον ελληνικό γάμο που έκανα με τη γυναίκα μου τον έκανα από Άραβα παπά, από το πατριαρχείο της Αντιοχείας. Οι Έλληνες έρχονται έχοντας όνειρα ότι…πάμε στην Αμερική. Αλλά η Χιλή, είναι νότια Αμερική με μόλις 3.000 Έλληνες. Δεν είναι το ίδιο με την Κεντρική, τη Βόρεια Αμερική ακόμα και τη Βραζιλία. Η παροικία είναι μικρή».

«Το κλίμα στο Σαντιάγο είναι όπως της Θεσσαλονίκης»

Το καθεστώς στη Χιλή άλλαξε το 1990, με τη συνεργασία μεταξύ σοσιαλιστών και χριστιανοδημοκρατών. Πρόεδρος στη χώρα είναι τώρα η κυρία Μισέλ Μπασελέ, στέλεχος του σοσιαλιστικού κόμματος πριν την περίοδο Αλιέντε, ο πατέρας της δολοφονήθηκε από το καθεστώς Πινοσέτ, η ίδια και η μητέρα της βασανίστηκαν. Είναι διαζευγμένη και μητέρα δύο παιδιών «χωρίς πατέρα». «Ναι, είναι προοδευτικός ο λαός της Χιλής. Κάτι τέτοια δεν τα σηκώνει ο δυτικός πολιτισμός, θα έλεγα ο πολιτισμός του Βόρειου Ημισφαιρίου» σχολιάζει ο κ. Ιωαννίδης.

Η οικονομία της χώρας που βασίζεται στην ανόρυξη και την αξιοποίηση μετάλλων (χαλκός, χρυσός, τιτάνιο, ράδιο, ουράνιο κλπ) έχει βελτιωθεί. «Αν συνεχίσει με τους ίδιους ρυθμούς, σε πέντε –έξι χρόνια θα φθάσει την Ελλάδα. Στηρίζεται ωστόσο στον ιδιωτικό τομέα», λέει ο κ. Ιωαννίδης. Σχεδόν τα πάντα στη Χιλή είναι ιδιωτικά. Εκτός από μέρος της εκμετάλλευσης χαλκού. «Έτσι έγιναν επί Πινοσέτ και είναι πάρα πολύ δύσκολο, κυρίως λόγω Συντάγματος, να αλλάξουν», σχολιάζει ο κ. Ιωαννίδης. Επισημαίνει όμως ότι υπάρχουν σημαντικές κοινωνικές παροχές. Το κράτος χρησιμοποιεί ως «ιμάντα» τον ιδιωτικό τομέα για να ασκήσει κοινωνική πολιτική. Για παράδειγμα, πληρώνει τις ιδιωτικές κλινικές και τα ιδιωτικά πανεπιστήμια σε όσους έχουν οικονομική ανάγκη.

Η Χιλή έχει ανάλογα αγροτικά προϊόντα με αυτά της Ελλάδας. «Το κλίμα στο Σαντιάγο είναι όπως της Θεσσαλονίκης» λέει ο κ Ιωαννίδης. Οι Χιλιανοί παράγουν θαυμάσιο κρασί, σταφύλια και φρούτα όπως αχλάδια. Τα βλέπουμε άλλωστε και στα καταστήματα της Κρήτης, καθώς η Χιλή τα τελευταία χρόνια έχει υπογράψει διακρατικές συμφωνίες με το δυτικό κόσμο.

Είναι όμως μία απομονωμένη χώρα η Χιλή, λόγω των φυσικών συνόρων της (βουνά, ωκεανός, παγετώνες). Δεν έχει ανεπτυγμένο τουρισμό, επειδή όταν οι Δυτικοί έχουν καλοκαίρι και παίρνουν τις άδειες των διακοπών, στη Χιλή είναι χειμώνας. Τα τελευταία χρόνια, όπως λέει ο κ. Ιωαννίδης, γίνονται προσπάθειες ανάπτυξης κυρίως του χειμερινού τουρισμού, αλλά και του καλοκαιρινού.

«Ο Φιντέλ Κάστρο θα γίνει καλά!»

Οι Χιλιανοί αγαπούν τους Κουβανούς. Αγαπούν και το Φιντέλ Κάστρο. Ελπίζουν ότι θα γίνει καλά, ίσως όχι για να κυβερνήσει ξανά την Κούβα, αλλά για να σφραγίσει τη διεθνή κοινότητα με συναντήσεις και επαφές φιλειρηνικού χαρακτήρα. Η πρόεδρος και ο λαός της Χιλής ελπίζουν ότι ο Φιντέλ Κάστρο θα επισκεφθεί ξανά τη χώρα τους. Αυτή την ελπίδα έχει και ο Μάριος Ιωαννίδης.

«Ο Φιντέλ Κάστρο θα γίνει καλά. Έχω εμπιστοσύνη στην Ιατρική της Κούβας. Είναι η καλύτερη στον κόσμο», λέει. Άλλωστε και ο ίδιος χρησιμοποιεί φάρμακα από την Κούβα, αναγνωρίζοντας ότι ορισμένα είναι καλύτερα από αυτά της δυτικής βιομηχανίας.

Στα νοσοκομεία της Χιλής μάλιστα, έχει αναγνωριστεί επίσημα, η ιατρική των Μάγων της αυτόχθονης φυλής των «Μαπούτσε» που αποτελεί το 10% χιλιανού λαού και πιστεύει ότι προέρχεται από τους Σπαρτιάτες. «Στα νοσοκομεία της Χιλής μπορείς να επιλέξεις δυτικό γιατρό ή το λεγόμενο Μάγο. Αλλά η Κούβα έτσι κι αλλιώς έχει ανεπτυγμένη την ιατρική επιστήμη. Κάνει εξαγωγή ιατρικής επιστήμης στο δυτικό κόσμο. Για αυτό το λόγο πιστεύω ότι ο Φιντέλ Κάστρο θα γίνει καλά. Ίσως όχι για να κυβερνήσει τη χώρα, αλλά για συναντήσεις, επαφές, φιλειρηνικού χαρακτήρα».

Η Χιλή με την Κούβα, ενώνονται με δεσμούς αίματος. «Ο Αλιέντε αυτοκτόνησε με όπλο που του είχε χαρίσει στο παρελθόν ο Κάστρο» επισημαίνει ο κ. Ιωαννίδης που έχει επισκεφθεί την Κούβα, έχει κάνει παρέα με κατοίκους της και φρόντισε να δει με τα μάτια του πως ζουν. «Υπάρχουν πράγματα που με ενοχλούν στην Κούβα. Για παράδειγμα δεν υπάρχει η πρέπουσα αλληλεγγύη μεταξύ των κατοίκων. Βλέπεις γυναίκες με παιδιά στο δρόμο, να ζητούν τη βοήθεια οδηγών για να μεταφερθούν και εκείνοι να αδιαφορούν, λέει ο Μάριος Ιωαννίδης και προσθέτει: Ο κόσμος όμως περνά καλά, έχει ελευθερία και αγαπά το Φιντέλ Κάστρο. Τον αγαπά μέσα από την ψυχή του. Η Κούβα εκτός από θαυμάσιο σύστημα υγείας, έχει και εξαιρετική παιδεία. Έβλεπα για παράδειγμα από το παράθυρο σε κάποια αίθουσα με μικρά παιδιά, τα οποία απασχολούσε ένας εκπαιδευτικός σε θέματα κατασκευών. Ήταν απόγευμα, όλα τα παιδιά ήταν απορροφημένα, τους άρεσε και ούτε ένα δεν γύρισε το βλέμμα να κοιτάξει έξω από το παράθυρο».

Διακεκριμένος άνθρωπος των Γραμμάτων

Ο Μάριος Ιωαννίδης είναι διακεκριμένος άνθρωπος των Γραμμάτων στη Χιλή. Το 1990 εκδόθηκαν από το Πανεπιστήμιο του Σαντιάγο μεταφράσεις που έκανε με το φίλο του Marco – Aurelio Perales, ποιήματα του Ν. Καββαδία και ο Θούριος του Ρήγα. Το 2000 εκδόθηκαν από το Πανεπιστήμιο του Βαλπαρέζο στα ισπανικά, δύο συλλογές διηγημάτων με τον τίτλο «Navegando entre Recuerdos y Fantasias» (Βλέποντας ανάμεσα σε αναμνήσεις και φαντασίες), πολλά από τα οποία αναφέρονται σε αναμνήσεις από τα νεανικά του χρόνια στην Κρήτη.

Οι κόρες του Μάριου Ιωαννίδη Δάφνη (γεωπόνος) και Κάριν (δικηγόρος) ξέρουν πολύ καλά τα ελληνικά και αγαπούν την Ελλάδα. Η μεγαλύτερη έκανε τις μεταπτυχιακές σπουδές της στην Κρήτη.