Της Κορίνας Καφετζοπούλου

Μετά την ανακύκλωση των οικιακών απορριμμάτων ξεκινά επίσημα και η ανακύκλωση των χρησιμοποιημένων μπαταριών αυτοκινήτων.
Ήδη ο ΕΣΔΑΚ απέστειλε σχετική ειδοποίηση σε 55 δήμους του νησιού ζητώντας τους να προχωρήσουν, άμεσα στη ορθολογική διαχείριση των συγκεκριμένων αποβλήτων και να συνεργαστούν με τα αδειοδοτημένα συστήματα που αναλαμβάνουν την αποκομιδή αλλά και την τοποθέτηση των ειδικών κάδων.

Στο σύστημα αυτό συμμετέχουν οι εισαγωγείς που διακινούν συσσωρευτές στην Κρήτη, καθώς επίσης και ένας ανακυκλωτής. Οι στόχοι του προγράμματος περιλαμβάνουν τη συλλογή του μεγαλύτερου ποσοστού των χρησιμοποιούμενων συσσωρευτών (βιομηχανικών και οχημάτων) που διακινούνται στην Κρήτη, αλλά και την ανακύκλωση τουλάχιστον του μεγαλύτερου μέρους των συλλεγόμενων χρησιμοποιημένων.
Με βάση τις υπογεγραμμένες δηλώσεις συμμετοχής στο σύστημα ΣΕΔΙΣ-Κ, στο νομό Ηρακλείου θα τοποθετηθούν αρχικά 85 κάδοι, στο νομό Λασιθίου 30, στο νομό Ρεθύμνου 15 και στο νομό Χανίων 70 κάδοι.
Οι συνολικές ποσότητες συσσωρευτών που διακινούνται από τους ηλεκτρολόγους και τους εισαγωγείς συσσωρευτών της Κρήτης ανέρχονται σε 650 τόνους ενώ η συνολική ποσότητα που διακινείται στην Κρήτη εκτιμάται σε 1,800 τόνους. Οι στόχοι του συστήματος εναλλακτικής διαχείρισης συσσωρευτών Κρήτης (ΣΕΔΙΣ-Κ) όπως δόθηκαν στο ΥΠΕΧΩΔΕ, είναι η κάλυψη σε πρώτη φάση των υποχρεώσεων απέναντι στην νομοθεσία των εισαγωγέων στην Κρήτη και στην συνέχεια η κάλυψη όσο δυνατό μεγαλύτερων ποσοτήτων που διακινούνται στην Κρήτη. Στόχος είναι το 2007 να έχουν ορθολογικά διαχειριστή τα απόβλητα 480 τόνων, το 2008 530 τόνοι, και το 2009 580.

Η αρχή αυτής της προσπάθειας του ΕΣΔΑΚ στηρίζεται στη μαγιά που δημιούργησε η περιφέρεια Κρήτης στα πλαίσια της υλοποίησης του κοινοτικού προγράμματος Life-Environment και έληξε με επιτυχία το 2006. Στα πλαίσια αυτά η Περιφέρεια Κρήτης συνεργάστηκε επιτυχώς με διάφορους φορείς μαζεύοντας και προωθώντας σε μονάδες ανακύκλωσης του εξωτερικού περίπου 5 τόνους χρησιμοποιημένων μικρών μπαταριών. Για τους συσσωρευτές, η Περιφέρεια Κρήτης δια του ΣΕΔΙΣ-Κ μάζεψε περί τους 160 τόνους χρησιμοποιημένων συσσωρευτών επίσης μέχρι το τέλος του 2006. Εκτός από αυτό όμως έθεσε τη βάση για την εξέλιξη της διαχείρισης των επικίνδυνων αποβλήτων αφού έγινε πλήρη καταγραφή της κατάστασης. Πλέον οι μη αδειοδοτημένοι συλλέκτες πρέπει είτε να λάβουν την απαιτούμενη άδεια από το ΥΠΕΧΩΔΕ ή να σταματήσουν αμέσως την ανεξέλεγκτη συλλογή των συσσωρευτών. Ο τρόπος διαχείρισης των αποβλήτων αυτών είναι συγκεκριμένος με βάση Διεθνών προδιαγραφών (Συμφωνία ADR) και η παραβίασή της βλάπτει το περιβάλλον και τη δημόσια υγεία.

«Ο ρυπαίνων πληρώνει»

Στην επιστολή του πρόεδρου του ΕΣΔΑΚ Γιάννη Κουράκη που στάλθηκε στους 55 δήμους της Κρήτης σημειώνονται οι υποχρεώσεις βάσει της σχετικής νομοθεσίας (Ν. 2939/01, ΠΔ 115/04, ΚΥΑ 13588/06) για την εναλλακτική διαχείριση των χρησιμοποιημένων συσσωρευτών . Μεταξύ άλλων δεν επιτρέπεται η συλλογή, μεταφορά και διάθεση των χρησιμοποιημένων συσσωρευτών από κοινού με τα οικιακά απόβλητα. Η χωριστή πλέον συλλογή των χρησιμοποιημένων συσσωρευτών είναι υποχρεωτική. Οι κάτοχοι των χρησιμοποιημένων συσσωρευτών υποχρεούνται να τους συγκεντρώνουν σε κάδους προσωρινής αποθήκευσης απαραιτήτως με το περιεχόμενο ηλεκτρολύτη τους. Κάθε κάτοχος επικινδύνων αποβλήτων υποχρεούται: Είτε να παραδίδει τα απόβλητα, σε εγκεκριμένα συστήματα εναλλακτικής διαχείρισης των αποβλήτων αυτών κατά τους όρους που προβλέπονται στις εν λόγω διατάξεις. Η παράδοση και η νόμιμη κατοχή των επικινδύνων αποβλήτων αποδεικνύεται από το έντυπο αναγνώρισης και το οποίο συνοδεύει υποχρεωτικά τα επικίνδυνα απόβλητα. Με την μεταβίβαση του εντύπου αναγνώρισης παύει η ευθύνη του προηγουμένου κατόχου και υπεύθυνος καθίσταται ο νέος κάτοχος. Είτε να δημιουργεί ο ίδιος ατομικό σύστημα εναλλακτικής διαχείρισης είτε να εξασφαλίζει ο ίδιος τη συλλογή, μεταφορά, αποθήκευση, αξιοποίηση ή διάθεσή τους σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις.
Μάλιστα οι ένοπλες Δυνάμεις, το Δημόσιο, οι Δημόσιες Επιχειρήσεις και Οργανισμοί καθώς και οι λοιποί χρήστες παραδίνουν σε συστήματα εναλλακτικής διαχείρισης προς ανακύκλωση ίδιο αριθμό χρησιμοποιημένων συσσωρευτών με αυτόν που προμηθεύονται.
Σε αυτό το σημείο τονίζεται ότι είναι απαραίτητη η συνεργασία με τα εγκεκριμένα συστήματα για την ασφαλή και σύννομη διάθεση τους . Δίνεται όμως και η δυνατότητα δημιουργίας ατομικού συστήματος εναλλακτικής διαχείρισης.

Ποια είναι η εικόνα της Κρήτης

Στο πλαίσιο του προγράμματος LIFE πραγματοποιήθηκε καταγραφή 226 επιχειρήσεων που εμπλέκονται στην διακίνηση συσσωρευτών αυτοκινήτου. Οι επιχειρήσεις αυτές περιλάμβαναν ηλεκτρολογεία, μηχανολογεία, κάθετες μονάδες πώλησης και επισκευής οχημάτων, εισαγωγείς συσσωρευτών και σταθμούς πώλησης βενζίνης.
Κατά την διάρκεια εφαρμογής του πιλοτικού προγράμματος πραγματοποιήθηκε διανομή παλετοκιβωτίων σε 195 επιχειρήσεις που εμπλέκονται στην διακίνηση συσσωρευτών αυτοκινήτου σε ολόκληρη την Κρήτη
Στα περισσότερα σημεία μοιράστηκε ένας κάδος εκτός από ελάχιστα σημεία που δόθηκαν δύο κάδοι.
Το 67% των σημείων βρίσκεται στις 5 μεγαλύτερες πόλεις, δηλαδή στα Χανιά, το Ηράκλειο, το Ρέθυμνο, την Ιεράπετρα και τον Άγιο Νικόλαο. Οι υπόλοιπες επιχειρήσεις είναι διεσπαρμένες σε 35 πόλεις και χωριά σε ολόκληρη την Κρήτη όπου σε κάθε περιοχή συνήθως υπάρχει μία επιχείρηση.
Ο μεγαλύτερος αριθμός επιχειρήσεων που συμμετείχαν στο πρόγραμμα ήταν τα ηλεκτρολογεία ενώ οι μεγαλύτερες ποσότητες αποδείχθηκε ότι διακινούνται από τις επιχειρήσεις εισαγωγής και εμπορίας συσσωρευτών.
Ο αριθμός των επιχειρήσεων ανά νομό που συμμετείχαν στο πρόγραμμα ήταν ,103 στο Ηράκλειο, 44 στα Χανιά, 13 στο Ρέθυμνο και 34 στο Λασίθι. τα είδη των επιχειρήσεων ήταν:
Ηλεκτρολογεία 84
Συνεργεία 27
Εμπορία ανταλλακτικών - αυτοκινήτων, λιπαντικών ελαστικών κλπ 31
Πρατήρια καυσίμων - πλυντήρια - λιπαντήρια 25
Εισαγωγείς - εμπορία συσσωρευτών 11
Κάθετες μονάδες 5
Άλλες επιχειρήσεις 8

Η διανομή των κάδων ξεκίνησε το 2005 και ολοκληρώθηκε το 2006. Η συλλογή των συσσωρευτών πραγματοποιείται με κατάλληλο όχημα το οποίο διαθέτει παλετοκιβώτιο και ηλεκτρονικό ζυγό. Η ποσότητα συσσωρευτών που έχει συλλεχθεί από τον Οκτώβριο του 2005 μέχρι το τέλος του 2006 ήταν 160 τόνοι. Η ποσότητα αυτή συλλέχθηκε από 55 σημεία, όπου η μέση ποσότητα συλλογής ανά σημείο στο συγκεκριμένο χρονικό διάστημα ανερχόταν σε 1.7 τόνους. Βέβαια, οι ποσότητες ανά σημείο παρουσιάζουν σημαντική διακύμανση. Η μεγαλύτερη ποσότητα (57%) συλλέχθηκε από την περιοχή του Ηρακλείου.
Τα κύρια συμπεράσματα που προκύπτουν από την λειτουργία του πιλοτικού συστήματος είναι:
• Ο μεγαλύτερος αριθμός σημείων συλλογής βρίσκεται στις μεγάλες πόλεις όπου η συλλογή και το κόστος της παραμένει χαμηλό. Όμως υπάρχει ένας μεγάλος αριθμός σημείων που παρουσιάζουν μεγάλη διασπορά στην Κρήτη με αποτέλεσμα να υπάρχουν δυσκολίες στην συλλογή των συσσωρευτών από απομακρυσμένες περιοχές με την ύπαρξη 35 διαφορετικών θέσεων στις οποίες υπάρχουν 1 ή 2 ηλεκτρολογεία.
• Παρολ' αυτά η συλλογή των συσσωρευτών από κάθε σημείο που είναι πιθανή η αντικατάσταση συσσωρευτών είναι απαραίτητη ώστε το σύστημα διαχείρισης συσσωρευτών να αποτελέσει συνείδηση για κάθε εταιρεία που εμπλέκεται στην διακίνηση συσσωρευτών και έτσι ώστε να σταματήσει το παρεμπόριο συσσωρευτών, το οποίο μέχρι και σήμερα αποτελεί το κύριο τρόπο διακίνησης των χρησιμοποιημένων συσσωρευτών
• Η αλλαγή μίας κατάστασης η οποία αποτελεί κατεστημένο μέχρι σήμερα και περιλαμβάνει την διακίνηση των χρησιμοποιημένων συσσωρευτών από παράνομους μικροπωλητές με λανθασμένο τρόπο είναι ιδιαίτερα δύσκολη, λαμβάνοντας υπόψη ότι η προηγούμενη κατάσταση απέφερε κέρδος και στις επιχειρήσεις αντικατάστασης συσσωρευτών αλλά και στους μικροπωλητές. Από την άλλη πλευρά η μεταφορά των χρησιμοποιημένων συσσωρευτών σύμφωνα με τις διατάξεις της ADR και τηρώντας όλες τις νόμιμες διαδικασίες (άδειες, ασφάλειες, εκπαιδευμένο προσωπικό) σημαίνει την αύξηση του κόστους το οποίο μειώνει το κέρδος των επιχειρήσεων συσσωρευτών. Με στόχο την επιτυχία την συλλογή των συσσωρευτών απαιτείται η συνεχή ενημέρωση των εμπλεκόμενων επιχειρήσεων και η ενεργή συμμετοχή τους στο σύστημα. Η επίτευξη αποτελεσμάτων μόνο με την προσπάθεια αστυνόμευσης και εφαρμογής της νομοθεσίας στις περιπτώσεις αυτές δεν είναι δυνατή.
• Η ανάπτυξη ενός συστήματος εναλλακτικής διαχείρισης σε τοπικό επίπεδο, όπως το ΣΕΔΙΣ-Κ παρουσιάζει σημαντικά πλεονεκτήματα, όμως απαιτείται σημαντικός χρόνος μέχρι να φανούν τα αποτελέσματα από την εφαρμογή τέτοιων συστημάτων.

Πληροφορίες

Προς ενημέρωση των ενδιαφερομένων τα αδειοδοτημένα συστήματα, είναι
• Σύστημα Εναλλακτικής Διαχείρισης Συσσωρευτών Κρήτης – ΣΕΔΙΣ-Κ ΕΠΕ (Υπουργική Απόφαση οικ. 150237 (ΦΕΚ 1398 Β/14.9.2006) (Παγκρήτιο Σύστημα – Τηλ.: 2810-317544)
• Σύστημα Εναλλακτικής Διαχείρισης Συσσωρευτών – ΣΥΔΕΣΥΣ ΑΕ (Υπουργική Απόφαση οικ. 106158 (ΦΕΚ 1124 Β/23.7.2004) (Πανελλαδικό Σύστημα, Τηλ.210342 1091)
• Στον ΕΣΔΑΚ οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να καλέσουν στο 2810 361612.

ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΥΝ ΟΙ ΔΗΜΟΙ

ΝΟΜΟΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ
ΔΗΜΟΣ
Ηρακλείου
Αρκαλοχωρίου
Αρχανών
Αστερουσίων
Βιάννου
Γοργολαίνη
Γόρτυνα
Γουβών
Επισκοπής
Ζαρού
Θραψανού
Καστελλίου
Κοφινά
Κρουσσώνα
Μαλλίων
Μοιρών
Ν.Αλικαρνασσού
Ν.Καζαντζάκη
Ρούβα
Τεμένους
Παλιανής
Τυλίσου
ΝΟΜΟΣ ΧΑΝΙΩΝ
ΔΗΜΟΣ
Ακρωτηρίου
Αν.Σελίνου
Αρμένων
Βάμου
Βουκολίων
Γεωργιουπόλεως
Ελ.Βενιζέλου
Ινναχωρίου
Καντάνου
Κολυμπαρίου
Μυθήμνης
Πελεκάνου
Σούδας
Σφακίων
ΝΟΜΟΣ ΛΑΣΙΘΙΟΥ
ΔΗΜΟΣ
Αγ.Νικολάου
Ιεράπετρας
Ιτάνου
Μακρύγιαλου
Νεάπολης
Ορ.Λασιθίου
ΝΟΜΟΣ ΡΕΘΥΜΝΟΥ
ΔΗΜΟΣ
Ρεθύμνου
Ανωγείων
Γεροποτάμου
Κουλούκωνα
Κουρητών
Λάμπης
Λαππαίων
Νικηφ.Φωκά
Συβρίτου
Φοίνικα