Ο Νίκος Καζαντζάκης, παρότι δεν απολάμβανε τις χαρές της ζωής, πραγματεύτηκε με λεβεντιά έννοιες πανανθρώπινες με βαρύ φορτίο και αναζήτησε στον ήρωα του Ζορμπά το συμπλήρωμά του, όπως τόνισε η Μαρία Ρουσοχατζάκη, στην ομιλία που πραγματοποίησε στην εναρκτήρια εκδήλωση για τα «Καζαντζάκια 2007» του Δήμου Ν. Καζαντζάκη.

«Η λέξη “λεβέντης” όπως και οι λέξεις “φιλότιμο” και “κέφι” δεν μεταφράζονται! Φαίνεται αυτές οι δύο - τρεις λέξεις είναι δικά μας προνόμια! Ή τουλάχιστον, έτσι θέλουμε να πιστεύουμε», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Στη συνέχεια, περιέγραψε το χαρακτήρα του μεγάλου Κρήτα λογοτέχνη και είπε πως ήταν ένας άνθρωπος μάλλον μοναχικός, δύσκολος, κλειστός, εξαιρετικά πνευματικός, μακριά από παρορμήσεις, πάθη, γλέντια, ενεργητική συμμετοχή σ’ αυτό που απλά λέμε “χαρά της ζωής”. Ωστόσο στο έργο του, με λεβεντιά πραγματεύτηκε έννοιες πανανθρώπινες με βαρύ φορτίο, όπως τον έρωτα, το θάνατο, τη ζωή και την πίστη. «Υπερήφανα στάθηκε απέναντι τους και αναμετρήθηκε πνευματικά με τη μεγαλοσύνη τους κι έκανε σύμβολο τον αγώνα του ανθρώπου απέναντι σ΄αυτά που τον υπερβαίνουν», σημείωσε η κ. Ρουσοζατζάκη.

Για να εξηγήσει, όπως είπε, ο συγγραφέας τη φιλοσοφική κοσμολογία και ανθρωπολογία του, παρομοιάζει τους ανθρώπους της γης με σκουλήκια πάνω σ΄ένα φιλαράκι γιγάντιου δέντρου. Πάνω σ’αυτό το φύλλο- γη σέρνονται και περνούν τη ζωή τους οι άνθρωποι. Μερικοί μόνο, οι πιο ατρόμητοι, φτάνουν στην άκρη του φύλλου, σκύβουν κάτω, βλέπουν από ψηλά το χάος, μαντεύουν τον γκρεμό και μπροστά στην αδυναμία τους ν΄αντιδράσουν τους κυριεύει ο τρόμος.

Ο ιερός τρόμος είναι ο φόβος που κυριεύει τον άνθρωπο μπροστά στο μυστήριο του θανάτου. Οι αντιδράσεις απέναντι σ΄αυτόν είναι: άλλοι τα χάνουν τελείως και είναι ανίκανοι μα σκεφθούν, άλλοι ζητούν στήριγμα και καταφεύγουν στο Θεό και άλλοι παραμένουν ατάραχοι και τους αρέσει. Ο Ζορμπάς δεν φοβάται, ούτε τα χάνει, του αρέσει ο θάνατος. Είναι ένας άνθρωπος που του αρέσει η ζωή. «Δεν είναι το alter ego του Καζαντζάκη, είναι το συμπλήρωμα του», τόνισε.

Η κ. Ρουσοχατζάκη στην ομιλία παρέθεσε το παρακάτω απόσπασμα από συνέντευξη του Καζαντζάκη:

«Οι Κρητικοί αυτοί έχουν τόσο εξοικειωθεί με το θάνατο που δεν τον φοβούνται πια. Υπέφεραν τόσο επί αιώνες, διαπίστωσαν τόσες φορές ότι ο ίδιος ο θάνατος δεν μπορεί να τους καταβάλλει, που έφτασαν στη διαπίστωση ότι ο θάνατος είναι απαραίτητος για το θρίαμβο του ιδανικού τους, ότι στην κορυφή της απελπισίας αρχίζει η σωτήρια. Ναι, είναι δύσκολο να την μασήσεις την αλήθεια. Αλλά οι Κρητικοί, σκληραγωγημένοι από τον αγώνα, λαίμαργοι για ζωή, την καταπίνουν σαν να ποτήρι δροσερό νερό. «Πως σου φάνηκε η ζωή παππού?» ρώτησα μια μέρα ένα γέρο Κρητικό εκατοχρονίτη, γεμάτο παλιές πληγές, τυφλό. Ζεσταινόταν στον ήλιο, κουκουβιστός στο κατώφλι της καλύβας του. Ήταν περήφανος στ΄αυτιά, όπως λένε στην Κρήτη. Δεν άκουε καλά. Του επανέλαβα την ερώτηση: «Πως σου φάνηκε η μεγάλη σου ζωή, τα εκατό σου χρόνια παππού?» Σήκωσε απότομα το χέρι. “Καταραμένος αυτός που πια δεν διψάει” μου απάντησε «Και διψάς ακόμα παππού;» Σήκωσε απότομα το χέρι. «Καταραμένος αυτός που δεν διψάει» φώναξε. Αυτοί είναι οι Κρητικοί. Πώς να μην τους κάνω σύμβολο»;