Του Κώστα Μπογδανίδη

Συμπληρώνονται σήμερα 40 χρόνια από την επίθεση που εξαπέλυσε το Ισραήλ κατά των αραβικών κρατών με αποτέλεσμα να ξεσπάσει ο πόλεμος των έξι ημερών.

Έτσι τουλάχιστον ονομάστηκε αν και στην πραγματικότητα το Ισραήλ δεν χρειάστηκε έξι μέρες, αλλά…170 λεπτά για να καταστρέψει με την Aεροπορία του τις θέσεις τριών αραβικών κρατών! Ήταν η στρατηγική επιλογή του εβραϊκού κράτους που γέννησε τον θρύλο των στρατηγών και της Μοσάντ, προκάλεσε το παγκόσμιο θαυμασμό. Σήμερα όμως 40 χρόνια μετά υπάρχει μία άλλη εκδοχή που μετατρέπει τη νίκη των Ισραηλινών σε πραγματικό εφιάλτη: εκείνο το πρωινό της 5ης Ιουνίου του 1967 όταν ξεκίναγε ο πόλεμος σχεδόν κανένας Ισραηλινός ή Άραβας δεν πίστευε ότι το Ισραήλ θα μπορέσει μέσα σε τόσο λίγο χρόνο να συντρίψει τον Στρατό και την Αεροπορία γειτονικών αραβικών κρατών και να καταλάβει μια έκταση που ήταν τριπλάσια των δικών του εδαφών… Τώρα οι περισσότεροι μιλούν για πύρρειο νίκη θεωρώντας ότι ο πόλεμος “έχει εξελιχθεί στην πιο χρονοβόρο μάχη που έχει δώσει ένας στρατός κατοχής - έτσι ώστε πολλοί να μιλάνε για έναν πόλεμο όχι 6 αλλά 14.600 ημερών”…το Ισραήλ δεν μπόρεσε να τακτοποιήσει την εκκρεμότητα που είχε και βρίσκεται σε συνεχή πόλεμο με τους Άραβες.

Οι Ισραηλινοί πέρασαν από περιπέτειες για να φτιάξουν κράτος. Οι Εβραίοι εποφθαλμιούσαν και τη Θεσσαλονίκη. Τελικώς το κράτος του Ισραήλ συγκροτήθηκε επίσημα με το τέλος του Β΄ Παγκόσμιου πολέμου, όταν με τη λήξη της βρετανικής εντολής, τα αγγλικά στρατεύματα εγκατέλειψαν την Παλαιστίνη (Μάιος 1948). Χιλιάδες Εβραίοι προερχόμενοι από κάθε πλευρά του κόσμου κατέκλυσαν τη χώρα. Την ανακήρυξη της ανεξαρτησίας ακολούθησε αμέσως το ξέσπασμα του πολέμου με τον Αραβικό Σύνδεσμο, που δεν αναγνώριζε την ύπαρξη ενός εβραϊκού κράτους στην Παλαιστίνη. Οφείλεται κυρίως στον Μπεν Γκουριόν, αρχηγό του εργατικού κόμματος MAPAI, η συγκρότηση του κράτους του Ισραήλ με τη συνεργασία προσωπικοτήτων όπως η Γκόλντα Μέιρ, Ο Λέβι Έσκολ, ο Άμπα Έμπαν κ.λ.π.. Το 1956, ταυτόχρονα με την αγγλογαλλική επίθεση στην Αίγυπτο για το ζήτημα του Σουέζ, ξέσπασε ένας καινούριος αραβο-ισραηλινός πόλεμος, αλλά τα στρατεύματα του Τελ Αβίβ, που έφθασαν στη διώρυγα, αναγκάστηκαν από τον ΟΗΕ να αποχωρήσουν. Τον Ιούνιο του 1967, μετά από την αιγυπτιακή απόφαση να αποκλείσουν το στενό του Τιράν, ξέσπασε ο λεγόμενος πόλεμος των Έξι ημερών. Σε σύντομο χρόνο το Ισραήλ κατέκτησε το Σινά, την ανατολική άκρη της διώρυγας του Σουέζ, το Γκολάν.

Ο πόλεμος αυτός των "Εξι Ημερών", αλλάξε δραματικά την εικόνα της Μέσης Ανατολής , δίνοντας μία νέα διάσταση στο Παλαιστινιακό και στις σχέσεις του Ισραήλ με τις γειτονικές αραβικές χώρες, σε τέτοιο σημείο μάλιστα που Άραβες ιστορικοί να μιλούν για "το πρώτο καθοριστικό στάδιο στην ιστορία του σύγχρονου αραβικού κόσμου".

Στον «Πόλεμο των Έξι Ημερών» έλαβαν μέρος στρατιωτικοί, που πρωταγωνίστησαν στις κατοπινές πολιτικές εξελίξεις της Μέσης Ανατολής. Αρχηγός του γενικού επιτελείου του Ισραήλ ήταν ο Γιτζάκ Ραμπίν, μετέπειτα πρωθυπουργός, που δολοφονήθηκε από ακροδεξιό το 1995. Της επίθεσης των Ισραηλινών στο Σινά, ηγήθηκε ο Αριέλ Σαρόν, τέως πρωθυπουργός και αυτός. Των συριακών δυνάμεων ηγήθηκε ο Χαφέζ Ελ Ασαντ, πρόεδρος της Συρίας ως το θάνατό του το 2000.



Οι πολεμικές επιχειρήσεις



Αλλά ας δούμε τα πράγματα πώς εξελίχθησαν. Στις αρχές του 1967, έπειτα από μια περίοδο σχετικής ηρεμίας, που ακολούθησε τον αραβοϊσραηλινό πόλεμο του 1956, οι αψιμαχίες ξανάρχισαν στα σύνορα του Ισραήλ και των γειτονικών του αραβικών κρατών. Παλαιστίνιοι μαχητές πραγματοποιούσαν επιθέσεις στο έδαφος του Ισραήλ, ενώ ο Αιγύπτιος ηγέτης Νάσερ ζήτησε την απόσυρση των δυνάμεων του ΟΗΕ από το Σινά στις 18 Μαΐου και μετέφερε στρατιωτικές δυνάμεις στην περιοχή. Έπειτα από 11 χρόνια, Ισραηλινοί και Αιγύπτιοι ήρθαν και πάλι αντιμέτωποι.

Το κλίμα βάρυνε από την απόφαση του Αιγύπτιου προέδρου Νάσερ να επιβάλει ναυτικό αποκλεισμό για τα ισραηλινά πλοία στις 22 Μαΐου. Στην πραγματικότητα η Αίγυπτος είχε αποκλείσει τα στενά του Τίραν, εμποδίζοντας τον εφοδιασμό του Ισραήλ από την Ερυθρά Θάλασσα. Τέσσερις Σύριοι κομμάντος είχαν εντοπιστεί στο ισραηλινό έδαφος και ένοπλες παλαιστινιακές ομάδες είχαν ανατινάξει το σύστημα άρδευσης στο βόρειο Ισραήλ

Λίγες μέρες αργότερα, Αίγυπτος και Ιορδανία υπέγραψαν σύμφωνο αμυντικής συνεργασίας, που θορύβησε τους Ισραηλινούς, καθώς οι αραβικές δυνάμεις βρίσκονταν σε απόσταση 17 χιλιομέτρων από τη Μεσόγειο. Αυτό σήμαινε ότι μια οργανωμένη επίθεση κατά του Ισραήλ θα μπορούσε να αποκόψει τη χώρα στα δύο. Στις 4 Ιουνίου στη συμμαχία Αιγύπτου, Ιορδανίας και Συρίας προστέθηκε και το Ιράκ. ΗΠΑ, ΝΑΤΟ και Σοβιετική Ένωση κατάλαβαν πλέον ότι ο πόλεμος ήταν αναπόφευκτος και συνέστησαν αυτοσυγκράτηση. Αλλά ήταν πλέον αργά.

Το Ισραήλ αποφάσισε να χτυπήσει πρώτο τον πιο ισχυρό κρίκο της συμμαχίας, την Αίγυπτο. Στις 7:45 το πρωί της 5ης Ιουνίου 1967, όλα τα διαθέσιμα αεροπλάνα του Ισραήλ (197 τον αριθμό) «σηκώθηκαν» και επιτέθηκαν αιφνιδιαστικά σε 19 αιγυπτιακά αεροδρόμια, καταστρέφοντας μέσα σε τρεις ώρες σχεδόν όλη την Αεροπορία της Αιγύπτου, που αριθμούσε 400 αεροπλάνα. Οι Ισραηλινοί, με απώλειες μόνο 19 αεροσκαφών, σημείωσαν ένα απροσδόκητο θρίαμβο. Παράλληλα, με συνεχείς αεροπορικές επιδρομές την ίδια μέρα προκάλεσαν ανεπανόρθωτες καταστροφές στις αεροπορίες των λοιπών συμμάχων των Αιγυπτίων. Η απόλυτη υπεροχή του Ισραήλ στον αέρα υπήρξε καθοριστικός παράγοντας στην εύκολη και γρήγορη επικράτησή του. Την ίδια ώρα, οι ισραηλινές χερσαίες δυνάμεις εξαπέλυαν επίθεση εναντίον των αιγυπτιακών στο Σινά και τη Λωρίδα της Γάζας. Με ένα ευφυές στρατήγημα, τα τεθωρακισμένα του στρατηγού Αριέλ Σαρόν βρέθηκαν πίσω από τις αιγυπτιακές δυνάμεις, κυκλώνοντάς τις. Από εκείνη τη στιγμή, στο νου των Αιγύπτιων ιθυνόντων ήταν το πώς οι δυνάμεις τους θα υποχωρήσουν με ασφάλεια από το αραιοκατοικημένο Σινά για να προστατεύσουν το Κάιρο. Μέσα σε 11 χρόνια οι Ισραηλινοί καταλάμβαναν για δεύτερη φορά τη Χερσόνησο του Σινά.

Στο Δυτικό Μέτωπο, ο διστακτικός βασιλιάς της Ιορδανίας Χουσεΐν πείστηκε από τον Νάσερ ότι η «νίκη ήταν με το μέρος τους». Ενεπλάκη στον πόλεμο, αλλά η αντίδραση των Ισραηλινών ήταν ακαριαία. Στις 7 Ιουνίου είχαν υπό την κατοχή τους τη Δυτική Όχθη, ενώ εισήλθαν θριαμβευτικά στην Ανατολική Ιερουσαλήμ (Παλιά Πόλη), μετά από 1900 χρόνια. Η πιο εντυπωσιακή επιχείρηση έγινε στα Υψίπεδα του Γκολάν στη Συρία. Μέσα σε 24 ώρες οι Ισραηλινοί αντίκρισαν τις πεδιάδες της Δαμασκού.

Ο «Πόλεμος των Έξι Ημερών» κράτησε στην πραγματικότητα 170 λεπτά. Απο πλευράς Ισραηλινών ενεπλάκησαν στις επιχειρήσεις 264.000 άνδρες, συμπεριλαμβανομένων και των εφέδρων. Η Αίγυπτος παρέταξε 150.000 άνδρες, η Ιορδανία 55.000 και η Συρία 75.000 άνδρες. Οι απώλειες για τους Ισραηλινούς ανήλθαν σε 679 νεκρούς και 2.563, ενώ οι Άραβες είχαν κατά προσέγγιση 21.000 νεκρούς και 45.000 τραυματίες.

Το Ισραήλ ένιωθε, πλέον, καλά στα πόδια του και είχε τα αναγκαία εδάφη για να διαπραγματευθεί την απόκτηση ειρήνης και ασφάλειας με τους Άραβες γείτονές του. Μεγάλος ηττημένος του πολέμου υπήρξε ο αιγύπτιος πρόεδρος Νάσερ, που είδε τις φιλοδοξίες του να ηγηθεί του αραβικού κόσμου, να καταρρέουν.



Τι ακολούθησε



Την επομένη του Πολέμου των Εξι Ημερών άλλωστε, οι παλαιστινιακές ομάδες εξαπέλυσαν τις πρωτες επιθέσεις εναντίον των ισραηλινών δυνάμεων κατοχής στη Δυτική Όχθη και τη Γάζα. Στη δεκαετία του ’70 εκδηλώθηκαν οι πρώτες τρομοκρατικές επιχειρήσεις, αεροπειρατείες, επιθέσεις σε αεροδρόμια, συλλήψεις ομήρων, η αιματηρή επίθεση στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Μονάχου το 1972...

Ο αγώνας ενάντια στην κατοχή υπό την αιγίδα της Οργάνωσης για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης του Γιασέρ Αραφάτ κορυφώθηκε ως μαζικό κίνημα το 1987 με την πρώτη Ιντιφάντα. Οι Παλαιστίνιοι ήλπισαν ότι η κατοχή θα τελειώσει με τις συμφωνίες του Όσλο το 1993, καθώς απέσπασαν ένα καθεστώς αυτονομίας στη Δυτική Όχθη και τη Γάζα αφότου ο Αραφάτ αποκήρυξε την «τρομοκρατία» και αναγνώρισε το δικαίωμα ύπαρξης του κράτους του Ισραήλ.

Πολύ γρήγορα όμως όλα αυτά αποδείχτηκαν ελπίδες φρούδες. Μετά τις συμφωνίες του Όσλο ο αριθμός των Εβραίων εποίκων στα Παλαιστινιακά Εδάφη διπλασιάστηκε, χωρίς να υπολογίζουμε την Ανατολική Ιερουσαλήμ. Η κατάσταση οξύνθηκε με την άνοδο του σκληροπυρηνικού Μπενιαμίν Νετανιάχου στην πρωθυπουργία το 1996 μετά από μιά σειρά επιθέσεων αυτοκτονίας.

Το 2000 εκδηλώθηκε η δεύτερη Ιντιφάντα με πρωταγωνιστές αυτή τη φορά τις ισλαμικές παλαιστινιακές οργανώσεις.

ΠΗΓΕΣ:

*το χρονικό του εικοστού αιώνα

*Ιστορία, Δημήτρης Καμπουράκης

*Αριέλ Σαρόν

*Ισραηλινή Ιστορία

*ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

*ΤΟ ΒΗΜΑ

*Το Παρόν

*σαν σήμερα