
Το μνημόσυνο για τους ήρωες της μεγάλης Μάχης του Λασιθίου τελέστηκε από το Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Πέτρας και Χερρονήσου κ. Νεκτάριο στο χώρο όπου θα δημιουργηθεί το «άλσος ελευθερίας» του Οροπεδίου Λασιθίου κάτω από την Ιερά Μονή Κρουσταλλένιας που αποτέλεσε το αρχηγείο των επαναστατών κατά την Κρητική Επανάσταση (1866 – 1869).
«Ο πρώτος επίσημος εορτασμός αποτελεί την ζωντανή ανάμνηση της ηρωικής θυσίας των μαχητών του Λασιθίου και διαιωνίζει την παρουσία τους στην ιστορία» δήλωσε ο δήμαρχος Οροπεδίου Λασιθίου Γιώργος Μηλιαράς και πρόσθεσε: «Αναβιώνει την παλικαριά και τη λεβεντοσύνη και φωτίζει τη σκέψη και το δικό μας δρόμο ως πρότυπο αυτοθυσίας και θάρρους σε καιρούς ειρήνης. Είμαστε σήμερα όλοι εδώ, στην ιστορική Μονή της Κρουσταλλένιας, για να αναστήσουμε στις καρδιές μας τους ήρωες της Μάχης του Λασιθίου. Για να πάρουμε λίγη από τη λάμψη της ομορφιάς τους και να γεμίσουμε την ψυχή μας με την ανταύγεια της δόξας τους.
Είμαστε εδώ, γιατί η θυσία που συντελέστηκε σε αυτό τον τόπο, κατά τη δεκαήμερη Μάχη στα τέλη Μαΐου του 1867, πρέπει να παραμείνει πάντα συνώνυμη με τη δόξα και το θρύλο, και να ναι ταυτισμένη με την υπέρτατη ανθρώπινη καταξίωση».
Από την πλευρά του ο Μητροπολίτης Πέτρας και Χερρονήσου κ.Νεκτάριος ανέφερε: «Τόσα χρόνια πέρασαν, αιώνες. Θαμμένοι μέσα στη γη πρόγονοι μας ζητούσαν ένα μνημόσυνο. Τίποτα περισσότερο. Ένα μνημόσυνο όλων των επιφανών που έδωσαν τα στήθη τους, τη ζωή τους, το πύρωμα της καρδιάς τους και πλήρωσαν σε αυτό τον τόπο την ελευθερία του Γένους μας. Ένα γεγονός πολυσήμαντο σήμερα για το Οροπέδιο μας. Συγκεντρωμένοι όλοι κάτω από τη σκέπη της Παναγίας της Κρουσταλλένιας που είναι το σημείο επαφής και ενότητος των απανταχού Λασιθιωτών, δίδομε ένα όρκο στη μνήμη αυτών των επιφανών. Αυτών που μας χάρισαν το πολυτιμότερο αγαθό που έχουμε στη ζωή μας, την ελευθερία. Να μείνουμε πιστοί στις παρακαταθήκες τους. Να μείνομε πιστοί στη θυσία τους. Προπάντων πιστοί στο αγαπημένο μας Οροπέδιο, που πρέπει να ζήσει, να μην πεθάνει. Που πρέπει να μεγαλυνθεί, γιατί έχει όλες τις προϋποθέσεις αυτός ο τόπος να επανέλθει και πάλι στην προγονική του δόξα με τα σύγχρονα δεδομένα».
Ακολούθησε κατάθεση στεφάνων από τον εκπρόσωπο της ελληνικής κυβέρνησης, βουλευτή Λασιθίου κ. Γιάννη Πλακιωτάκη, τον εκπρόσωπο του Γ.Γ. της Περιφέρειας Κρήτης κ. Ευστάθιο Τζουανάκη, το βουλευτή Λασιθίου του ΠΑΣΟΚ κ. Μιχάλη Καρχιμάκη, το Νομάρχη Λασιθίου κ. Αντώνη Στρατάκη, το Δήμαρχο Οροπεδίου Λασιθίου κ. Γιώργο Μηλιαρά, τον Πρόεδρο της ΤΕΔΚ Λασιθίου κ. Νίκο Καστρινάκη αλλά και από τις στρατιωτικές αρχές του νομού και εκπροσώπους εφεδροπολεμικών οργανώσεων.
Στην εκδήλωση παραβρέθηκαν ο ευρωβουλευτής κ. Σταύρος Αρναουτάκης, ο πρώην υπουργός κ. Φοίβος Ιωαννίδης, οι Δήμαρχοι Αγίου Νικολάου κ. Δημήτρης Κουνενάκης, Μαλλίων κ. Κώστας Λαγουδάκης, Τεμένους κ. Γιώργος Βιτώρος, Δήμαρχος Βιάννου κ. Μανόλης Κλαδάκης, ο Δήμαρχος Ν. Καζαντζάκη κ. Ρούσσος Κυπριωτάκης, ο Δήμαρχος Επισκοπής κ. Χάρης Ροδιτάκης, ο Πρόεδρος της Κοινότητας Βραχασίου κ. Γιώργος Σφυράκης, ο Αντιδήμαρχος Ηρακλείου κ. Μιχάλης Περυσινάκης, ο Πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου Ηρακλείου κ. Δημήτρης Καρατζάνης, ο Αντιδήμαρχος Αλικαρνασσού κ. Μανόλης Μηλάκης, ο Πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου Αγίου Νικολάου κ. Γεώργιος Βάρδας, ο πρώην βουλευτής κ. Γιάννης Κουνενός, ο πρώην Γ.Γ. ΥΠΕΧΩΔΕ κ. Θανάσης Κουλουμπής, η πρώην Γ.Γ. Ισότητας κ. Έφη Μπέκου, ο πρώην Διευθύνων Σύμβουλος του ΟΣΚ κ. Μανόλης Μπαλτάς, οι πολιτευτές κ.κ. Γιάννης Πευκιανάκης και Δέσποινα Καρνιαδάκη.
Χαιρετισμό απεύθυναν οι βουλευτές του νομού Λασιθίου και ο Νομάρχης Λασιθίου. Κεντρικός ομιλητής ήταν ο ιστορικός ερευνητής κ. Γεώργιος Παναγιωτάκης ο οποίος αναφέρθηκε στα ιστορικά γεγονότα δίνοντας μια ολοκληρωμένη εικόνα των πολεμικών γεγονότων που διαδραματίστηκαν στο Οροπέδιο Λασιθίου κατά τη δεκαήμερη γιγαντομαχία του Λασιθίου.
Μηνύματα απέστειλαν ο Υπουργός Εσωτερικών και Δημόσιας Διοίκησης κ. Προκόπης Παυλόπουλος, ο Υπουργός Εμπορικής Ναυτιλίας κ. Μανόλης Κεφαλογιάννης, ο πρώην Υπουργός και βουλευτής Χανίων κ. Μανόλης Σκουλάκης, ο πρώην υπουργός και βουλευτής Ηρακλείου κ. Μανόλης Στρατάκης, οι βουλευτές Ηρακλείου κ.κ. Βασίλης Κεγκέρογλου, Κωστής Μπαντουβάς, Στέλιος Ματζαμπετάκης, Γιάννης Σκουλάς και Μάνος Φραγκιαδουλάκης, οι Δήμαρχοι Σητείας κ. Νίκος Κουρουπάκης, Κρουσώνα κ. Θεμιστοκλής Τζουλιαδάκης, Τυμπακίου κ. Αντώνης Χαραλαμπάκης, ο Γενικός Αστυνομικός Διευθυντής Κρήτης υποστράτηγος κ. Αντώνης Βιτωράκης, ο Διοικητής της ΣΕΑΠ Ταξίαρχος κ. Ιωάννης Σόλλιας, ο επίτιμος Αντιστράτηγος κ. Ιωάννης Αλεξάκης και ο επίτιμος Διευθυντής επιγραφικού Μουσείου κ. Χαράλαμπος Κριτζάς.

