Της Ελένης Μπουρμά
Αντιμέτωποι με το θάνατο, με μάτια και σώματα υποσιτισμένων κι άρρωστων παιδιών και γερόντων είναι καθημερινά οι εθελοντές γιατροί που συμμετέχουν στις αποστολές, ανά τον κόσμο, της Μη Κυβερνητικής Οργάνωσης «Γιατροί χωρίς Σύνορα».
«Βλέπουμε το θάνατο στο σώμα και τα μάτια πολλών παιδιών και αναρωτιόμαστε με αυτόν. Είναι η πρώτη φορά στη ζωή μου που νιώθω τόσο χρήσιμος». Αυτό είναι το μήνυμα που στέλνουν οι εθελοντές γιατροί των Γιατρών Χωρίς Σύνορα στους Ηρακλειώτες, στο πλαίσιο της έκθεσης «Σε αποστολή με τους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα, που ολοκληρώθηκε χθες σ’ έναν προσφυγικό καταυλισμό που στήθηκε στην πλατεία Ελευθερίας. Σκληροί και δυναμικοί όσο πρέπει, ευαίσθητοι όσο χρειάζεται για να μην «καταρρεύσουν» κι έτοιμοι, ανά πάσα ώρα, να επιστρέψουν…εκεί, στα δύσκολα…Στον πόνο, στη θλίψη, στην αρρώστια, στην ανάγκη. «Θέλουμε τη βοήθεια όλων. Με λίγα ευρώ αγοράζουμε δεκάδες εμβόλια για να σώσουμε εκατοντάδες παιδιά», αναφέρουν μιλώντας στην «Π».
Όμως, ποια είναι η ψυχολογία των ανθρώπων αυτών οι οποίοι, συνειδητά, ακολουθώντας πιστά μία στάση ζωής, εγκαταλείπουν τις οικογένειές τους, τη δουλειά τους, την καθημερινότητά τους και φεύγουν γι’ άλλους τόπους μακρινούς; Πως είναι η επιστροφή τους, μετά από μία αποστολή πίσω στον…δυτικό και πολιτισμένο κόσμο; Η κ. Λίνα Πελεκάνου, εθελόντρια, ψυχολόγος των Γιατρών Χωρίς Σύνορα συμμετείχε πριν από λίγο καιρό σε αποστολή στην μακρινή Αρμενία. «Είναι μία χώρα που δέχτηκε δεκάδες χτυπήματα, είτε από πολέμους, είτε από τον τελευταίο μεγάλο σεισμό με εκατοντάδες νεκρούς. Μοιραία, την πρώτη ημέρα της άφιξής μας εκεί, χρειάστηκε να εγκλιματιστώ και να καταλάβω τι ήθελαν αυτοί οι άνθρωποι από μένα. Ποιες ήταν οι ανάγκες τους και πώς μπορούσα να τους βοηθήσω. Ήταν η πρώτη αποστολή στην οποία συμμετείχα. Δύσκολα μπορώ να περιγράψω με λέξεις αυτό που έζησα. Υπήρχαν οικογένειες με μικρά παιδιά που ζούσαν σε μισογκρεμισμένα σπίτια. Δηλαδή, από τη μία πλευρά το σπίτι ήταν γκρεμισμένο κι από την άλλη είχαν στήσει πρόχειρα καταλύματα για να μπορούν να ζήσουν. Υπήρχαν πολλά σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα. Η αρρώστια και η θλίψη ζωγραφισμένες στα πρόσωπα αυτών των ανθρώπων. Μετά υπήρχε και το αίσθημα της απόγνωσης. Πώς θα κυλούσαν τα επόμενα χρόνια στα χωριουδάκια που ήταν κατεστραμμένα; Σε μία χώρα με φοβερές ελλείψεις σε τρόφιμα, νερό αλλά και στην πρωτοβάθμια περίθαλψη. Καταλαβαίνετε ότι λίγο με ενδιέφερε η δική μου καθημερινότητα. Περισσότερο από όλα με απασχολούσε να βρω τρόπους για να βοηθήσω», μας εξήγησε και πρόσθεσε ότι τώρα περιμένει πότε θα την ξανακαλέσουν στην επόμενη αποστολή.
Άλλος γιατρός, εθελοντής, ανέφερε ότι σε αποστολή των Γιατρών Χωρίς Σύνορα, στην οποία συμμετείχε στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, παρακολούθησε κάποια ιδιαίτερα περιστατικά υποσιτισμένων παιδιών μέσα στα ιατρικά Θεραπευτικά Κέντρα των Γιατρών Χωρίς Σύνορα. «Είναι η πρώτη φορά στη ζωή μου που νιώθω τόσο άμεσα χρήσιμος. Βλέπουμε το θάνατο στο σώμα και τα μάτια πολλών παιδιών και αναρωτιόμαστε με αυτόν. Πάνω από δέκα χιλιάδες παιδιά, για πέντε χρόνια, πέρασαν από τα Θεραπευτικά Κέντρα των Γιατρών Χωρίς Σύνορα στο χωριουδάκι αυτό».
Όπως σημείωσε στην «Π», η υπεύθυνη Τύπου του ελληνικού τμήματος των Γιατρών Χωρίς Σύνορα κ. Καλλιόπη Καμπούρη, «Στόχος αυτής της έκθεσης που πραγματοποιήθηκε και στο Ηράκλειο, είναι οι πολίτες να παραμερίσουν λίγο τη δική τους καθημερινότητα και να συνειδητοποιήσουν πόσος πόνος και πόση ανάγκη υπάρχει γύρω τους. Με αυτόν τον τρόπο ελπίζουμε να κατανοήσουν καλύτερα το έργο των Γιατρών Χωρίς Σύνορα. Αυτή η έκθεση είχε στόχο να φέρει τους ανθρώπους στη θέση του εθελοντή και μέσα από μία περιορισμένη εμπειρία να βιώσουν αυτά που νιώθουμε εμείς όταν πηγαίνουμε σε κάποια αποστολή, το άγχος αλλά και τη χαρά του να προσφέρεις βοήθεια».
Σοκάρουν τα στοιχεία
Σύμφωνα με τα στοιχεία των Γιατρών Χωρίς Σύνορα, στις αναπτυσσόμενες χώρες, επιδημίες όπως η ιλαρά και η μηνιγγίτιδα, συνεχίζουν να αφαιρούν τις ζωές χιλιάδων παιδιών παρά τα φθηνά και αποτελεσματικά εμβόλια που υπάρχουν. «Κάθε λεπτό της ώρας, ένα παιδί πεθαίνει από ιλαρά επειδή σε πολλές περιοχές του αναπτυσσόμενου κόσμου δεν υπάρχει συστηματικός προγραμματισμός εμβολιασμού. Σε έναν μόλις χρόνο, οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα εμβολίασαν στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό 359.318 παιδιά κατά της ιλαράς». Αξίζει, δε, να σημειωθεί ότι με 20 ευρώ το μήνα, κάτι λιγότερο δηλαδή από 0,70 ευρώ την ημέρα, εμβολιάζονται 7 παιδιά κατά της μηνιγγίτιδας και της ιλαράς. Σε άλλες χώρες, όπως για παράδειγμα στη Σομαλία, το Σουδάν, το Νίγηρα, όπου η έλλειψη τροφής αποτελεί την καθημερινότητα εκατομμυρίων ανθρώπων, με 50 ευρώ, εισάγονται 3 υποσιτισμένα παιδιά σε ένα Θεραπευτικό Κέντρο Σίτισης και τους δίνονται νερό, τροφή και φάρμακα για να καταπολεμηθούν οι λοιμώξεις. Σε καταυλισμούς στο Νταρφούρ, την Ουγκάντα και το Κονγκό οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα φροντίζουν όχι μόνο για την ιατρική περίθαλψη των εκτοπισμένων αλλά και για τις συνθήκες υγιεινής στους καταυλισμούς. Με 30 ευρώ, σύμφωνα με τα υπάρχοντα στοιχεία, παρέχεται καθαρό, πόσιμο νερό σε μία οικογένεια τεσσάρων ανθρώπων για μία….εβδομάδα…. Για όλους αυτούς τους λόγους, οι υπεύθυνοι διαχείρισης της ΜΚΟ κάνουν έκκληση για οικονομική βοήθεια σε όποιον μπορεί και για όσο χρηματικό ποσό μπορεί να διαθέσει ο καθένας. Αξίζει να σημειωθεί, πάντως, ότι οι Έλληνες πάγιοι δωρητές δεν ξεπερνούν τις 2000, την ώρα που σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες όπως στην Ισπανία και τη Γαλλία, οι πάγιοι δωρητές φτάνουν τις 200.000 και 300.000. Ωστόσο, οι υπεύθυνοι διαχείρισης των οικονομικών των ΓΧΣ εξηγούν ότι αυτό το μικρό ενδιαφέρον εξηγείται αν σκεφθεί κανείς ότι η Ελλάδα, μαζί με την Πορτογαλία είναι στις τελευταίες θέσεις των χωρών της ΕΕ σε επίπεδο μισθών. «Δεν μπορεί κανείς να ζητήσει μηνιαία δωρεά από έναν συνταξιούχο ή έναν χαμηλόμισθο των 300 και 550 ευρώ αντίστοιχα», ανέφεραν.
Περιορισμένη η προσέλευση σχολείων στην έκθεση.
Αξίζει να σημειωθεί ότι, σύμφωνα με την υπεύθυνη ανθρώπινου δυναμικού κ. Τάνια Ζβακ, η προσέλευση των Ηρακλειωτών στην έκθεση ήταν ικανοποιητική, ωστόσο, δεν συμμετείχαν πολλά σχολεία. «Θα περιμέναμε μεγαλύτερο ενδιαφέρον. Ήρθαν, βέβαια, καθηγητές και δάσκαλοι, οι πρόσκοποι, πολλοί νέοι άνθρωποι, μεταξύ των οποίων πολλοί φοιτητές αλλά λίγα σχολεία», επισήμανε στην «Π».

