
Το χειρόγραφο που γράφτηκε πριν από διακόσια εβδομήντα περίπου χρόνια, επιστρέφει στη Μονή Γωνιάς χάρη στην ευαισθησία του σημερινού κτήτορα, που είναι Έλληνας του εξωτερικού.
Το χειρόγραφο είχε αφαιρεθεί από τον πάστορα στη διάρκεια της γερμανικής κατοχής, καθώς και άλλο ένα χειρόγραφο, όπως δείχνουν τα γεγονότα. Τα χειρόγραφα πέρασαν στα χέρια των παιδιών του. Στον τωρινό κτήτορα, που είναι γιατρός, το πρόσφερε η μια κόρη του πάστορα από ευγνωμοσύνη για την ιατρική του φροντίδα. Εκείνος αγνοούσε την ιστορία και την περιπέτεια του αντικειμένου και όταν ενημερώθηκε προθυμοποιήθηκε αμέσως να το επιστρέψει στη μονή.
Τα μέλη της Ελληνικής Παλαιογραφικής Εταιρείας εκτίμησαν τη σπάνια αυτή πράξη του και έτσι, αύριο Κυριακή θα τιμηθεί ο δωρητής. Στις 11 το πρωί στη Μονή Γωνιάς θα γίνει η παράδοση του χειρογράφου και θα ακολουθήσει ημερίδα στην Ορθόδοξη Ακαδημία Κρήτης (Κολυμπάρι) με τους παρακάτω ομιλητές: Σπύρο Αμπελά, δωρητή του χειρογράφου, Θεοχάρη Δετοράκη, ομότιμο καθηγητή Βυζαντινής Φιλολογίας πανεπιστημίου Κρήτης, Μαρίνα Λουκάκη, αναπληρώτρια καθηγήτρια Βυζαντινής Φιλολογίας Πανεπιστημίου Κρήτης, Κώστα Παπαδάκη, θεολόγο-παλαιογράφο, Μανώλη Πατεδάκη, δρ. Βυζαντινής Φιλολογίας-ειδικό επιστήμονα Πανεπιστημίου Κρήτης και Μαρία Πολίτη, πρόεδρο Παλαιογραφικής Εταιρείας.
Την εκδήλωση διοργανώνει η Ελληνική Παλαιογραφική Εταιρεία, σε συνεργασία με τον Τομέα Βυζαντινής και Νεοελληνικής Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης.
Το χειρόγραφο αυτό συνδέεται με ένα άλλο χειρόγραφο που είχε επίσης αφαιρεθεί από τη Μονή και επεστράφη πριν μερικά χρόνια. Όπως αναφέρει η πρόεδρος της Ελληνικής Παλαιογραφικής Εταιρείας Μαρία Πολίτη, τότε η πρωτοβουλία της επιστροφής οφειλόταν στον καθηγητή του Πανεπιστημίου της Ζυρίχης Walter Burkert, αφού το χειρόγραφο περιήλθε στην κατοχή του ελληνικού σεμιναρίου, το οποίο διευθύνει ο διακεκριμένος επιστήμονας. Σχετικό ενημερωτικό άρθρο είχε δημοσιεύσει στην Ελευθεροτυπία στις 12 Ιανουαρίου του 2002 ο καθηγητής Πανεπιστημίου Δημήτρης Κυρτάτας, ενώ η Εταιρεία τίμησε τον καθηγητή Burkert σε ειδική εκδήλωση.
Το χειρόγραφο που θα παραδοθεί αύριο είναι Ευχολόγιο και ο γραφέας του, που το έγραψε το 1745, ονομάζεται Γεώργιος Αναγνώστης. Όπως αναφέρει η κυρία Πολίτη, δεν είναι διακοσμημένο, αλλά παρουσιάζουν ενδιαφέρον η γραφή και το περιεχόμενο του κειμένου. Ο γραφέας, σύμφωνα και με τον θεολόγο-παλαιογράφο Κ.Παπαδάκη, ήταν καλλιγράφος και το σημαντικό αυτό αντικείμενο φανερώνει ότι επί τουρκοκρατίας δεν έπαψε στην Κρήτη η δραστηριότητα της γραφής και αντιγραφής χειρογράφων. Όσον αφορά στη σημασία του χειρογράφου, η κυρία Πολίτη λέει χαρακτηριστικά: «Κάθε χειρόγραφο είναι σημαντικό και αποτελεί κειμήλιο. Τα αγαθά αυτά είναι κτήμα όλων και γι’ αυτό πρέπει να βρίσκονται σε χώρους όπου μπορούν να μελετηθούν από τους ειδικούς, όπως μουσεία και μονές. Εμείς με τη σειρά μας, ως ειδικοί που τα μελετούμε να σας κοινοποιήσουμε τη γνώση μας. Ένας από τους σκοπούς της εκδήλωσης είναι να πληροφορηθούν όσοι ενδιαφέρονται, μέσω των ειδικών παλαιογράφων, για την αξία αυτών των κειμηλίων».
Αξίζει να σημειωθεί ότι το χειρόγραφο που επιστρέφεται, εντοπίστηκε χάρη στην καταγραφή όλων των χειρογράφων της Μονής Γωνιάς που είχε γίνει το 1931 από τους Νικόλαο Τωμαδάκη και Σόλωνα Βογιατζάκη.

