Του Ν. Τσαγκαράκη
Δεν υπάρχουν πολλές ευκαιρίες να παρουσιάσουμε έναν σκηνοθέτη από τα μέρη μας, αλλά φαίνεται πως είναι λίγες και καλές.
ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΛΑΒΥΡΙΝΘΟΥ
Το να τονίσει κανείς τη σημασία του μινωικού πολιτισμού στην παγκόσμια πολιτιστική κληρονομιά θα ήταν πλεονασμός. Ευτυχώς, το ντοκιμαντέρ που σκηνοθετούν ο Νίκος Νταγιαντάς με τον Κρίστιαν Μπάουερ και αυτό τον καιρό ολοκληρώνει τα γυρίσματα του στην Κρήτη, δε φιλοδοξεί να αναμασήσει τη γνωστή παρωχημένη εθνοκεντρική δοξολογία, αλλά να παρουσιάσει μια συναρπαστική νέα υπόθεση σχετικά με τις θρησκευτικές δοξασίες των μινωιτών, εφορμώντας από ένα αρχαιολογικό εύρημα στο Παλαίκαστρο και την έρευνα που ξεκίνησε απ’ αυτό ο καναδός αρχαιολόγος δρ. Αλεξάντερ ΜακΓκίλιβρεϊ, στην προσπάθειά του να γεμίσει κενά της μινωικής Ιστορίας που ο Άρθουρ Έβανς δεν είχε καταφέρει να συμπληρώσει.
Ο 32χρονος Νίκος Νταγιαντάς έχει γεννηθεί στο Ηράκλειο και ενώ πήρε το πρώτο του πτυχίο στην Aρχαιολογία, μεταπτυχιακά ασχολήθηκε με το ντοκιμαντέρ, στην παραγωγή και σκηνοθεσία του οποίου δραστηριοποιείται επαγγελματικά τα τελευταία 5 χρόνια. Διαθέτει στο ενεργητικό του αρκετά εκπαιδευτικά φιλμ και σημαντική εμπειρία στο αρχαιολογικό ντοκιμαντέρ, καθώς έχει διακριθεί με το βραβείο καλύτερου ντοκιμαντέρ (2003) στο διαγωνισμό του «Ρεπορτάζ χωρίς Σύνορα» για την ταινία «Green Lines», και με το βραβείο καλύτερου σεναρίου (2006) από το Διεθνές Φεστιβάλ Αρχαιολογικής Ταινίας Αγών για την ταινία «Κνωσός, ο Λαβύρινθος των Μύθων», ενώ από το 2005 (και έως το 2009), κινηματογραφεί την ανασκαφή της Αρχαιολογικής Εταιρίας Αθηνών και του Πανεπιστημίου της Χαϊδελβέργης, στη Ζώμινθο Ανωγείων, με σκοπό την αρχειακή καταγραφή της και τη δημιουργία σειράς ταινιών.
Λαμβάνοντας υπ’ όψιν τα παραπάνω, τα «Μυστικά του Λαβυρίνθου» (αγγλικός τίτλος «The Secret of the Snake Goddess») φαίνονται σαν φυσική εξέλιξη στη φιλμογραφία του, πόσο μάλλον αφού ξεκίνησαν από δική του πρόταση και κατέληξαν να χρηματοδοτούνται από εταιρείες τριών χωρών, διευρύνοντας κατά εκατομμύρια τους αποδέκτες του έργου του. Πρόκειται για την ελληνική Anemon, την καναδική Outlaw και τη γερμανική Tangram, ο επικεφαλής της οποίας σκηνοθετεί το σχέδιο μαζί με τον Νταγιαντά. Τα γυρίσματα ξεκίνησαν τον Σεπτέμβριο του 2006, με το συνεργείο να έχει εγκατασταθεί στην Αθήνα και κυρίως σε τοποθεσίες στην Κρήτη, από τον Ψηλορείτη ως το Παλαίκαστρο, ενώ ετοιμάζονται να περάσουν τον Ατλαντικό για να βρεθούν στο Τορόντο, στη Βοστόνη και στη Νέα Υόρκη, όπου θ’ αναζητήσουν μινωικά ευρήματα που εκτίθενται σε μουσεία και στα οποία βασίζεται η κεντρική ιστορική υπόθεση του φιλμ.
Η επεξεργασία αναμένεται να έχει ολοκληρωθεί μέχρι τα μέσα του καλοκαιριού, ώστε τον Αύγουστο η ταινία να βρίσκεται πρώτα στις γερμανικές τηλεοπτικές οθόνες μέσω του ZDF, ενώ πριν βρει το δρόμο της για την ΕΡΤ, το Ηράκλειο θα έχει το προνόμιο να φιλοξενήσει την ελληνική πρώτη προβολή κάποια στιγμή το φθινόπωρο.
Όλα ξεκινούν από την ανασκαφή στο Παλαίκαστρο υπό τον δρ. ΜακΓκίλιβρεϊ, που έφερε στο φως τον λεγόμενο «Κούρο του Παλαικάστρου», ενός χρυσελεφάντινου αγαλματιδίου, του πρώτου του είδους του σε μινωική ανασκαφή που απεικονίζει αρσενική μορφή και που οι ομοιότητές του με τα αντίστοιχα αγαλματίδια που αναπαριστούν τη γνωστή «Θεά των Όφεων», ώθησαν την έρευνα να αναζητήσει ερμηνείες που δε θα καταργούσαν αλλά θα συμπλήρωναν εκείνες του Έβανς σχετικά με τις θρησκευτικές πεποιθήσεις των μινωιτών. Το φιλμ έπειτα αναπαριστά τις ανασκαφές του Άγγλου αρχαιολόγου, για να μεταφερθεί τελικά στις Η.Π.Α. προκειμένου να ερευνήσει τα συμπεράσματα που παράγουν οι ομοιότητές του αγαλματιδίου με παρόμοια εκθέματα στα αμερικανικά μουσεία.
Σύμφωνα με τα λόγια του ίδιου του Νίκου Νταγιαντά η ταινία δεν ‘απομυθοποιεί αλλά …επαναμυθοποιεί’ όσα είναι γνωστά για τον μινωικό πολιτισμό, αποσκοπώντας να αναζωπυρώσει το ενδιαφέρον γι’ αυτή την εξαιρετικά σημαντική αλλά σε πολλούς τομείς ακόμη απρόσιτη εποχή.
Ο Δήμος και η Νομαρχία Ηρακλείου στάθηκαν αρωγοί του εγχειρήματος, ενώ συνέβαλαν με τη γνώση τους ως επιστημονικές σύμβουλοι η έφορος κ. Μπρεδάκη και η αρχαιολόγος κ. Βελεγράκη της ΚΓ’ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, καθώς επίσης πολλοί ντόπιοι που προσφέρθηκαν να συμμετάσχουν αφιλοκερδώς ως βοηθητικοί ηθοποιοί στα δραματοποιημένα μέρη του σεναρίου.

