
Χιλιάδες Κρητικοί έχυσαν αίμα για να ενωθεί η Κρήτη με την Ελλάδα. Κάτι που έγινε το 1913 με επίσημο και εθνικά αδιαμφισβήτητο τρόπο. Σήμερα κάποιοι ανιστόρητοι ή αφελείς που παρασύρονται διεκδικούν για λογαριασμό όλων μας την…αυτονομία της Κρήτης από την Ελλάδα!
Στήνουν ʽμαγαζάκιαʼ στο Διαδίκτυο, εμφανίζονται υπέρμαχοι της…ανεξαρτησίας και υποστηρίζουν ότι το…2013 λήγει η περίοδος που θέλει το νησί υπό την…κατοχή της Ελλαδας.
Κι όμως αυτά γράφουν….
Όλοι αυτοί-άγνωστο από πού παρασύρονται-ξέρουν καλύτερα από όλους ότι οι πολιτικοί όπως ο Βενιζέλος είχαν στόχο την Ένωση και γιʼ αυτό πάλευαν, γιαυτό επαναστατούσαν. Η επανάσταση στο Θέρισσο έγινε ενάντια στην Κρητική Πολιτεία με μοναδικό αίτημα την Ένωση ενώ ο Βενιζέλος έλεγε πως η Κρήτη ήταν υπό κατοχή. Οι Κρήτες βουλευτές αργότερα, το 1911, πήγαν στην Ελληνική Βουλή και ο Βενιζέλος για διπλωματικούς λόγους έβαλε τους χωροφύλακες και τους συνέλαβαν. Είναι βέβαιο ότι αν δεν είχε γίνει η Ένωση και δεν είχε γίνει η ανταλλαγή πληθυσμών του 1923-25, σήμερα η Κρήτη μάλλον θα είχε την τύχη της Κύπρου. Διχοτομημένη και χωρίς πυξίδα. Με μόνιμα προβλήματα….
Εκείνοι που υποστηρίζουν Την κρητική Πολιτεία και αναρτούν δεξιά και αριστερά τη σημαία της πρέπει να ξέρουν ότι οι Κρητικοί ποτέ δεν την είδαν σοβαρά ως κράτος.. Από το 1898, στόχος ήταν η Ένωση. Το σύνθημα των Κρητικών αγώνων ήταν "Ενωση ή Θάνατος". Η σχέση με την Ελλάδα ήταν αμφίδρομη. Από την Ηπειρωτική Ελλάδα ήρθαν και πολέμησαν πολλές φορές στο πλευρό των Κρητικών, οι περίφημοι "Λιάπηδες”. Οι Κρητικοί ως ανταπόδοση πήγαν και πολέμησαν στους Μακεδονικούς αγώνες. Στους Βαλκανικούς αργότερα, ήταν εθελοντές σε όλα τα μέτωπα. Γιατί άραγε;
Η Κρήτη δόθηκε στην Ελλάδα μέσω διεθνών συνθηκών και μετά από πολέμους. Και μόνο με πόλεμο αλλάζει το στάτους κβο μιας χώρας. Αυτό είναι δεδομένο.
Η Συνθήκη του Λονδίνου (30 Μαΐου 1913) ήταν το αποτέλεσμα της Συνδιάσκεψης Ειρήνης, που έγινε στο Λονδίνο, για τον τερματισμό του Α΄ Βαλκανικού πολέμου.
Η εξέλιξη του πολέμου κατέστησε φανερό ότι τα σύνορα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας θα μεταβάλλονταν σημαντικά, πράγμα αντίθετο με την αρχική διακήρυξη των μεγάλων δυνάμεων κατά την αρχή του πολέμου. Τα συμφέροντα που διακυβεύονταν ήταν τεράστια, με τη νέα τροπή που έπαιρνε το Ανατολικό Ζήτημα, και δεν ήταν δυνατόν οι μεγάλες δυνάμεις να μείνουν έξω από τη διευθέτηση των προβλημάτων.
Οι μεγάλες δυνάμεις (Αγγλία, Γαλλία, Γερμανία, Αυστρία, Ιταλία και Ρωσία) προσφέρθηκαν να μεσολαβήσουν για τον καθορισμό των βαλκανικών συνόρων, με πρόσχημα την κατάπαυση των εχθροπραξιών.
Στις 16 Δεκεμβρίου 1912 συνήλθαν οι αντιπροσωπείες των εμπολέμων στο Λονδίνο για τη Συνδιάσκεψη Ειρήνης. Παράλληλα με την τελευταία άρχισε τις εργασίες της η Πρεσβευτική Συνδιάσκεψη, στην οποία λάμβαναν μέρος οι Πρέσβεις των μεγάλων δυνάμεων υπό την προεδρία του υπουργού Εξωτερικών της Μ. Βρετανίας Έντουαρντ Γκρέυ, και η οποία είχε μεγαλύτερη σπουδαιότητα από τη Συνδιάσκεψη Ειρήνης.
Το κείμενο της συνθήκης, το οποίο συντάχθηκε οριστικά από την Πρεσβευτική Συνδιάσκεψη, προέβλεπε (άρθρο 2) να παραχωρήσει η Οθωμανική αυτοκρατορία όλα τα ευρωπαϊκά εδάφη που βρίσκονταν δυτικά της γραμμής Αίνος - Μήδεια, εκτός της Αλβανίας. Οι Σύμμαχοι και η Τουρκία (άρθρο 3) ανέθεταν στις έξι μεγάλες δυνάμεις τη χάραξη των συνόρων και το διακανονισμό των ζητημάτων που αφορούσαν την Αλβανία και τους παρείχαν τη δυνατότητα (άρθρο 5) να αποφανθούν για την τύχη των νησιών του Αιγαίου, εκτός της Κρήτης (άρθρο 4) που παραχωρούνταν στην Ελλάδα.
Η συνθήκη δεν πρόλαβε να επικυρωθεί επειδή ξέσπασε ο Β΄ Βαλκανικός Πόλεμος, παρόλα αυτά οι μεγάλες δυνάμεις θεωρούσαν δεσμευτικούς τους όρους της, που αφορούσαν τα συμφέροντά τους. Ακολούθησε η συνθήκη του Βουκουρεστίου που έλυσε οριστικά το όλο ζήτημα. Με τη συνθήκη αυτή διαμοιράστηκε εκ νέου η Μακεδονία, από την οποία Έλληνες και Σέρβοι πήραν τη μερίδα του λέοντος. Η Βουλγαρία ,αν και χαμένη, πήρε τη Δυτική Θράκη. Η Κρήτη και τα νησιά του Αιγαίου ενώθηκαν τελικά επίσημα με την Ελλάδα.
Προς την Ένωση
Θυμίζω ότι η αφορμή για τον πόλεμο του 1897 υπήρξε η εξέγερση της Κρήτης, όπου η πλειονότητα του πληθυσμού ήθελε ένωση με την Ελλάδα. Η Κωνσταντινούπολη δεν επιθυμούσε και πολύ σύγκρουση με την Αθήνα, κάτι που φαίνεται από την πρόταση συμβιβασμού να δώσουν στην Κρήτη την αυτονομία της κάτω από οθωμανική κυριαρχία. Η Αθήνα απέρριψε την πρόταση αυτή, επειδή η Πύλη δεν μπορούσε να αποφύγει την κήρυξη πολέμου. Αρχές Απριλίου ξέσπασαν οι πρώτες αψιμαχίες κατά μήκος των ελληνοτουρκικών συνόρων στη Θεσσαλία. Η ελληνική στρατιά πάντως εμφανίστηκε τόσο άθλια προετοιμασμένη, ώστε οι Οθωμανοί την κατατρόπωσαν με μεγάλη ευκολία. Μέσα σε λίγες εβδομάδες άνοιξε ο δρόμος για την Αθήνα. Πάντως εκ νέου οι Μεγάλες Δυνάμεις, με πρώτη την Αγγλία ήρθαν προς βοήθεια των Ελλήνων.
Η Πύλη πιέστηκε φοβερά έτσι ώστε ο μικρός αυτός πόλεμος στο τέλος να τελειώσει με ένα εκπληκτικό αποτέλεσμα. Οι Έλληνες ξέφυγαν με λίγες απώλειες: λίγους επανακαθορισμούς συνόρων και αποζημίωση για τις ζημιές στην Κωνσταντινούπολη. Η Κρήτη έγινε αυτόνομη κάτω από οθωμανική κυριαρχία και απέκτησε ακόμη ως κυβερνήτη τον Έλληνα πρίγκιπα. Στις 9 Δεκεμβρίου 1898 έφθασε στη Σούδα με τη ρωσική ναυαρχίδα "Νικόλαος Α΄", συνοδευόμενη και από πλοία των άλλων Δυνάμεων, όπου του επιφυλάχθηκε αποθεωτική υποδοχή. Τον υποδέχονταν στη Σούδα οι ναύαρχοι Ποττιέ, Νόελ, Σκρύδλωφ και Μπέτολλο κι ο ενθουσιώδης κρητικός λαός. Ο πρόεδρος του συμβουλίου των ναυάρχων Γάλλος Ποττιέ του παρέδωσε επίσημα στο Διοικητήριο Χανίων τη διοίκηση της Κρήτης, ενώ τα ευρωπαϊκά πολεμικά, έξω από το λιμάνι, χαιρέτιζαν με κανονιοβολισμούς την ύψωση της κρητικής σημαίας.
Σε σύντομο διάστημα ο Γεώργιος ανέθεσε σε επιτροπή από 16 μέλη (12 χριστιανούς και 4 μουσουλμάνους), με πρόεδρο τον Ιωάννη Σφακιανάκη, τη σύνταξη σχεδίου Συντάγματος που θα ενέκρινε η Κρητική Συνέλευση, η οποία συγκροτήθηκε στις 9 Ιανουαρίου 1899, ενώ ταυτόχρονα προκηρύχτηκαν για τις 24 του ίδιου μήνα εκλογές των πληρεξουσίων. Στις 8 Φεβρουαρίου έγινε η πρώτη συνεδρίαση της Κρητικής Συνελεύσεως που αποτελέστηκε από 138 χριστιανούς και 50 μουσουλμάνους. Η Συνέλευση, με πρόεδρο τον Σφακιανάκη, ψήφισε το Σύνταγμα της Κρητικής Πολιτείας. Μετά την επικύρωσή του από τον Ύπατο Αρμοστή και την έγκρισή του, με ελάχιστες μεταβολές, από τις Μεγάλες Δυνάμεις, το Σύνταγμα δημοσιεύτηκε στις 16 Απριλίου 1899 στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.
Στις 27 Απριλίου 1899, ο Ύπατος Αρμοστής όρισε Συμβούλιο του Ηγεμόνα (δηλαδή κυβέρνηση) από τους Κρητικούς αρχηγούς συνιστώμενη από πέντε Ανώτερες Διευθύνσεις, αντίστοιχες με τα σημερινά Υπουργεία. Οι σύμβουλοι με τις διευθύνσεις τους ήταν: Ελευθέριος Βενιζέλος της Δικαιοσύνης, Μανούσος Κούνδουρος των Εσωτερικών, Νικόλαος Γιαμαλάκης της Δημοσίας Εκπαιδεύσεως και των Θρησκευμάτων, Κωνσταντίνος Φούμης των Οικονομικών και Χασάν Σκυλιανάκης της Δημοσίας Ασφαλείας. Από τους αρχηγούς δεν συμμετείχε στο συμβούλιο μόνο ο Ιωάννης Σφακιανάκης, επειδή υπέβαλε στον Αρμοστή ένα σχέδιο για το οριστικό πολίτευμα του νησιού, αλλά ο Γεώργιος δεν το ενέκρινε.
Το συμβούλιο ξεκίνησε την προσπάθεια να οργανώσει κράτος. Στις 18 Μαΐου, ο Βενιζέλος υπέβαλε πλήρη δικαστική νομοθεσία. Άρχισαν όμως οι διαφωνίες. Ο Γεώργιος, σκοπεύοντας να ταξιδέψει στην Ευρώπη, ανακοίνωσε στον κρητικό λαό ότι "κατά την διάρκειαν του ταξιδίου του θα εζήτει από τας Μεγάλας Δυνάμεις την ένωσιν της Κρήτης και ήλπιζε να επιτύχει ταύτην λόγω των συγγενικών του δεσμών". Η ανακοίνωση έγινε χωρίς να το ξέρει το συμβούλιο. Ο Βενιζέλος είπε στον πρίγκιπα ότι δεν θα ήταν καλό να δίνει στον λαό ελπίδες για κάτι που δεν ήταν εκείνη τη στιγμή δυνατό να πραγματοποιηθεί. Όντως δε οι Μεγάλες Δυνάμεις απέρριψαν το αίτημα του Γεωργίου. Επήλθε πολλές φορές διάσταση μεταξύ των δύο ανδρών και ο Βενιζέλος επανειλημμένα υπέβαλε παραίτηση.
Είμαστε υπό…κατοχή
Όταν συζητήθηκε στο συμβούλιο ο προϋπολογισμός, ο Βενιζέλος είπε ότι το νησί δεν ήταν αυτόνομο αφού κατεχόταν στρατιωτικά από τέσσερις δυνάμεις και το κυβερνούσε εντολοδόχος τους. Θα έπρεπε, όταν θα έληγε η θητεία του πρίγκιπα, να ζητηθεί από τις Μεγάλες Δυνάμεις να επιτρέψουν στη συνέλευση, με βάση το άρθρο 39 του συντάγματος (που το είχε καταργήσει η συνδιάσκεψη της Ρώμης) να εκλέξει ανώτατο άρχοντα, οπότε δεν χρειαζόταν η παρουσία ξένων στρατευμάτων. Μ' αυτόν τον τρόπο, το νησί θα απαλλασσόταν από τον στρατό κατοχής και την δι' αντιπροσώπου των Μεγάλων Δυνάμεων διακυβέρνηση, και θα μπορούσε ευκολότερα να πετύχει τον στόχο που ήταν η ένωση με την Ελλάδα. Αυτή την πρόταση θα εκμεταλλευθούν οι αντίπαλοι του Βενιζέλου για να πουν ότι ήθελε την Κρήτη αυτόνομη ηγεμονία. Σε απάντηση, εκείνος υπέβαλε και πάλι την παραίτησή του με το αιτιολογικό ότι του ήταν αδύνατο πλέον να συνεργαστεί με τα υπόλοιπα μέλη του συμβουλίου και διαβεβαίωσε ότι δεν σκόπευε να ασκήσει αντιπολίτευση.
Στις 17 Μαΐου 1901, σε έκθεσή του εξέθεσε τους λόγους που τον υποχρέωναν να παραιτηθεί, την δε επομένη τους είπε και προφορικά στον Ύπατο Αρμοστή. Στις 18 Μαΐου ο Βενιζέλος απολύθηκε επειδή δημόσια υποστήριξε απόψεις αντίθετες μ' αυτά που πρέσβευε ο Αρμοστής. Και τέθηκε πλέον επικεφαλής της αντιπολίτευσης. Επί τρία χρόνια διεξήχθη μια σκληρότατη πολιτική διαμάχη, η διοίκηση παρέλυσε και κυριάρχησε η οξύτητα στο νησί. Και, αναπόφευκτα, τον Μάρτιο του 1905 ξέσπασε επανάσταση, της οποίας επικεφαλής ετέθη ο Βενιζέλος.
Στις 26 Φεβρουαρίου 1905 η «Ηνωμένη Αντιπολίτευση» διεκήρυττε πως μόνη ορθή λύση ήταν η Ένωση, προσωρινό στάδιο η πλήρης αυτονομία. Στις 10 Μαρτίου 1905 συνήλθε συνέλευση στο Θέρισο υπό του Ελευθερίου Βενιζέλου, Κωνσταντίνου Φούμη και Κωνσταντίνου Μάνου, που κήρυξε "την πολιτικήν ένωσιν της Κρήτης μετά της Ελλάδος εις εν μόνον ελεύθερον συνταγματικόν κράτος", έδωσε δε και σχετικό ψήφισμα στις Μεγάλες Δυνάμεις, όπου υποστήριζε ότι το νόθο μεταβατικό καθεστώς εμπόδιζε την οικονομική ανάπτυξη του νησιού και η μόνη φυσική λύση του κρητικού ζητήματος ήταν η ένωση.
Η νέα κρίση
Τον Σεπτέμβριο του 1908 ο αυτοκράτορας της Αυστρουγγαρίας ανακοίνωσε την προσάρτηση της Βοσνίας - Ερζεγοβίνης και ο ηγεμόνας της Βουλγαρίας την ανεξαρτησία της. Οι Κρητικοί δεν έχασαν την ευκαιρία. Στις 24 Σεπτεμβρίου 1908 ξέσπασε επανάσταση στο νησί. Χιλιάδες πολίτες των Χανίων και των γύρω περιοχών την ημέρα αυτή συγκρότησαν συλλαλητήριο, στο οποίο ο Βενιζέλος κήρυξε την οριστική ένωση της Κρήτης με την μητέρα Ελλάδα. Έχοντας συνεννοηθεί με την ελληνική κυβέρνηση, ο Ζαΐμης αναχώρησε για την Αθήνα πριν από το συλλαλητήριο. Συγκλήθηκε η συνέλευση και κήρυξε την ανεξαρτησία της Κρήτης, η σημαία της κρητικής πολιτείας υποστάλληκε για να δώσει την θέση της στην ελληνική, οι δημόσιοι υπάλληλοι ορκίσθηκαν πίστη στον βασιλιά Γεώργιο Α΄ της Ελλάδας, ενώ διορίστηκε πενταμελής εκτελεστική επιτροπή με την εντολή να κυβερνήσει το νησί εν ονόματι του βασιλιά των Ελλήνων και σύμφωνα με τους νόμους του ελληνικού κράτους. Πρόεδρος της επιτροπής ήταν ο Μιχελιδάκης με τον Βενιζέλο υπουργό Εξωτερικών και Δικαιοσύνης. Τον Απρίλιο του 1910 συγκλήθηκε νέα συνέλευση, της οποίας ο Βενιζέλος εκλέχθηκε πρόεδρος ενώ κατόπιν έγινε πρωθυπουργός. Όλα τα ξένα στρατεύματα έφυγαν από την Κρήτη και η εξουσία περιήλθε εξ ολοκλήρου στην κυβέρνηση Βενιζέλου.
Η ελληνική κυβέρνηση, για να αποφύγει την τουρκική, αλλά και τις διεθνείς αντιδράσεις, δεν προχώρησε στην επίσημη αναγνώριση της Ένωσης. Αργότερα ο Βενιζέλος έφυγε από την Κρήτη για την Αθήνα, όπου έγινε πρωθυπουργός της Ελλάδας. Το 1911 οργανώθηκαν ένοπλες λαϊκές συγκεντρώσεις, που έγιναν εντονότερες με την άρνηση του Βενιζέλου να δεχτεί την είσοδο των Κρητών βουλευτών στο Ελληνικό Κοινοβούλιο, πράγμα που δεν επέτρεπαν οι συνθήκες. Με την έναρξη των Βαλκανικών πολέμων το 1912, η Ελληνική Βουλή έκανε δεκτούς τους Κρήτες βουλευτές με ενθουσιασμό και θερμές εκδηλώσεις.
Η οριστική λύση του Κρητικού ζητήματος δόθηκε στη διάρκεια των Βαλκανικών πολέμων, το Φλεβάρη του 1913. Με τη Συνθήκη του Λονδίνου, το Μάιο του 1913, παραχωρήθηκε η Κρήτη στην Ελλάδα. Η ένωση έγινε με επίσημη τελετή στο φρούριο Φιρκά στις 1 Δεκεμβρίου 1913. Τέλος, το 1923, με την ανταλλαγή των πληθυσμών, έφυγαν και οι τελευταίοι Τούρκοι κάτοικοι του νησιού για την Μικρά Ασία.
ΠΗΓΕΣ
-Το μαύρο ΄97- Γεωργίου Ρούσου
-Βικιπεδία
-Γ.Παναγιωτάκης, ΠΑΤΡΙΣ
-Ελ.Βενιζέλος, η άγνωστη ζωή του – Ι.Μανωλικάκη
– Το κίνημα στο Γουδί – Τάσου Βουρνά
– Βενιζελισμός και Αστικός Εκσυγχρονισμός
– Ελ.Βενιζέλος – Λιλής Μακράκη
– Οι απόπειρες κατά του Βενιζέλου – Α.Γυπαράκη
– Ο θρίαμβος του Βενιζέλου - V.Seligman - Πέτρινες μνήμες – Ελένης Δουνδουλάκη.

