Tης Mαρίας Tιτομιχελάκη - Mπέρκη
Η πρωταπριλιά έχει καθιερωθεί σαν ημέρα που όλοι καλούμαστε, λόγω του εθίμου να πούμε αθώα ψεματάκια. Εκείνη την ημέρα ακόμη και οι πολιτικοί μας δικαιούνται να πουν ψέματα (για τις υπόλοιπες ημέρες του χρόνου που δεν το επιβάλλει το έθιμο, το επιβάλλουν άλλες αιτίες). Έτσι η σοβαροφανής κοινωνία μας, που τάχα έχει αρχές και ήθη, λόγω πρωταπριλιάς, έχει δώσει άδεια την ημέρα αυτή να γίνονται ότι δεν επιτρέπεται τις άλλες ημέρες!
Το έθιμο της Πρωταπριλιάς μας ήρθε από την Ευρώπη. Υπάρχουν διάφορες εκδοχές ενώ οι επικρατέστερες είναι δύο.
Σύμφωνα με την πρώτη εκδοχή, το έθιμο ξεκίνησε από τους Κέλτες, οι οποίοι ως λαός της ΒΔ Ευρώπης ήταν δεινοί ψαράδες. Η εποχή του ψαρέματος άρχιζε την 1η Απριλίου, εποχή εξαιρετικά δύσκολη για αυτό το επάγγελμα. Έτσι αυτοί, όπως προστάζει ο κώδικας δεοντολογίας των ψαράδων όλων των εποχών, έλεγαν ψέματα σχετικά με πόσο μεγάλη ήταν η ψαριά τους. Αυτή η συνήθεια με το πέρασμα των χρόνων έγινε έθιμο.
Η δεύτερη εκδοχή, θέλει γενέτειρα του εθίμου την Γαλλία του 16ου αιώνα. Μέχρι το 1564 η πρωτοχρονιά γιορταζόταν την 1η Απριλίου. Εκείνη την χρονιά, επι βασιλείας του Βασιλέως Καρόλου του 9ου, ως ημέρα εορτασμού της Πρωτοχρονιάς καθιερώθηκε η 1η Ιανουαρίου. Πολλοί Γάλλοι αντέδρασαν και συνέχιζαν να γιορτάζουν την 1η Απριλίου την Πρωτοχρονιά. Οι υπόλοιποι τους έστελναν πρωτοχρονιάτικα δώρα για να τους κοροϊδέψουν. Το πείραγμα αυτό μετατράπηκε με τον καιρό σε έθιμο.
Ανεξάρτητα από το που γεννήθηκε το έθιμο αυτό, γεγονός είναι ότι ήρθε και στην Ελλάδα και εδώ διαφοροποιήθηκε και απόκτησε ελληνική χροιά. Η βασική ιδέα όμως παρέμεινε η ίδια. Συνηθίζουμε να ξεγελούμε το «θύμα» μας με ένα αθώο ψέμα. Σε κάποιες περιοχές της Ελλάδος, πιστεύουν ότι αυτός που θα καταφέρει να ξεγελάσει τον άλλο, θα έχει τη τύχη με το μέρος του όλη την υπόλοιπη χρονιά. Αλλού πάλι θεωρούν ότι ο «θύτης» θα έχει καλή σοδειά στις καλλιέργειες του. Όσο για το «θύμα» σε αντίθεση με το «θύτη» θα έχει γρουσουζιά τον υπόλοιπο χρόνο. Εάν βρέξει επίσης την ημέρα της Πρωταπριλιάς, πολλοί είναι εκείνοι που μαζεύουν το νερό για να το χρησιμοποιήσουν ως φάρμακο σε κάποιες ασθένειες, θεωρώντας το ως θεραπευτικό.
Σήμερα όμως σε αντίθεση με την εποχή που γεννήθηκε το έθιμο λόγω της ανεπτυγμένης τεχνολογίας, ένα μικρό ψεματάκι μπορεί να επηρεάσει την οικονομικοκοινωνική κατάσταση μιας χώρας. Για φανταστείτε να προβληθεί μέσω των ΜΜΕ η ψεύτικη πτώχευση μιας μεγάλης εταιρείας! Την επόμενη στιγμή θα ψάχνονται κάποιοι να πουλήσουν τις μετοχές και η εταιρεία θα μπει σε μία διαδικασία αποκατάστασης της αλήθειας χωρίς λόγο!. Φαινόμενα τέτοια είχαν παρατηρηθεί και στο παρελθόν όταν για παράδειγμα στις αρχές του 20ου αιώνα μια πρωταπριλιά, μία Αμερικάνικη εφημερίδα δημοσίευσε άρθρο που αναφερόταν στο Τόμας Έντισον που «είχε εφεύρει μηχανή μετατροπής του νερού σε κρασί». Οι μετοχές των εταιρειών παρασκευής οίνου σημείωσαν κατακόρυφη πτώση στο χρηματιστήριο.
Όπως και να έχει όμως το πράγμα η πρωταπριλιά είναι ημέρα χαράς και διασκέδασης. Φορέστε το σοβαρό σας ύφος, βρείτε ένα αθώο ψεματάκι και αμοληθείτε για «θύματα». Προσέξτε όμως γιατί και οι άλλοι κάνουν το ίδιο για σας!!

