Του Χρήστου Κάτσικα

Εδώ και δέκα μήνες είμαστε μάρτυρες της μεγαλύτερης κρίσης που έχει συνταράξει, από τη μεταπολίτευση και μετά, τους χώρους της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.

Από το Μάιο του 2006 μέχρι και σήμερα το Πανεπιστήμιο βρίσκεται στη δίνη σφοδρών συγκρούσεων με βασική αιτία την αντίθεση στην εκφρασμένη θέση της κυβέρνησης για αλλαγές στο δημόσιο και δωρεάν χαρακτήρα του Πανεπιστημίου, όπως εκφράστηκε τόσο με την επιχειρούμενη αναθεώρηση του Άρθρου 16 όσο και με το Σχέδιο Νόμου «Μεταρρύθμιση του Θεσμικού Πλαισίου για τη δομή και λειτουργία των Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων», του γνωστού πλέον ως ν. Πλαισίου.

Η φοιτητική νεολαία του « Πάρτη με 6 ? » και του «"α" και "ου" και ΔΑΠ ΝΔΦΚ» αφήνοντας άναυδους τους «σοφούς» του Υπουργείου και τα δελτία των οκτώ... αν και έχει χάσει, χρόνια τώρα, όχι μόνο το κεφάλαιο αλλά και τους τόκους από τις αντιδιδακτορικές δάφνες του Πολυτεχνείου του 1973, διασάλευσε την «τάξη» και επανέφερε στο προσκήνιο την ζωντανή πολιτική και την αποτελεσματικότητα της. Τα βασικά αιτήματα που εστιάζονται στα θέματα της ιδιωτικοποίησης του πανεπιστημίου, στα δωρεάν συγγράμματα, στο να μην μπει πλαφόν στα έτη φοίτησης και απαγόρευση στις μεταφορές μαθημάτων και στο να μην αλλάξει ο νόμος για τον πανεπιστημιακό άσυλο «άρπαξαν φωτιά» και ανάγκασαν τον Ιούνιο το ΥΠΕΠΘ να αναβάλλει την ψήφιση του ν. Πλαισίου.

Σήμερα το ΥΠΕΠΘ επανέρχεται με το ν. Πλαίσιο, «μια ώριμη μεταρρύθμιση, μιας ώριμης κοινωνίας» σύμφωνα με τον Πρωθυπουργό, «τη σημαντικότερη μεταρρύθμιση» σύμφωνα με την Υπουργό Παιδείας. Την ίδια ώρα και ενώ όλα έδειχναν ότι πλησιάζαμε στο τέλος των φοιτητικών κινητοποιήσεων που είχαν ξεκινήσει από τις αρχές Ιανουαρίου με αφορμή την Αναθεώρηση του Συντάγματος, η φοιτητική μηχανή ξανανάβει στο φουλ…

ΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ ΕΠΙΣΤΡΕΦΕΙ ;

«Φοβάμαι για το μέλλον, γι΄ αυτό παλεύω για το παρόν» (Φεβρουάριος 2006)

Με το παρελθόν δεν ξεμπερδεύεις εύκολα και είναι ξεκάθαρο ότι οι φοιτητές θέλησαν να κλείσουν τους λογαριασμούς μαζί του και να ανοίξουν νέους λογαριασμούς με το μέλλον.

Μια ματιά μόνο, στις σημαντικότερες αναταράξεις στη διάρκεια των 33 χρόνων που μεσολάβησαν από την μεταπολίτευση μέχρι σήμερα, αρκεί για να διαπιστώσει κανείς ότι πολλές από τις ρυθμίσεις που περιλαμβάνονται στο νέο σχέδιο νόμου Πλαισίου το οποίο η Κυβέρνηση έχει φέρει στη Βουλή για ψήφιση υπήρχαν και σε αντίστοιχα νομοθετήματα και στο παρελθόν τα οποία μάλιστα ενώ ψηφίστηκαν τελικά αποσύρθηκαν.

Η πρώτη φορά είναι την περίοδο 1978 – 79 (Κυβέρνηση Κ. Καραμανλή – ΥΠΕΠΘ Ι. Βαρβιτσιώτης). Ο ν. 815/78 που ψηφίστηκε στο Θερινό τμήμα της Βουλής (Αύγουστος 1978) είχε πολλά κοινά στοιχεία με το ν. Πλαίσιο του 2007. Ανάμεσα σε άλλα περιόριζε τις εξεταστικές περιόδους, καταργούσε τη δυνατότητα μεταφοράς μαθημάτων και επέβαλλε ανώτατο χρονικό όριο σπουδών (το γνωστό ν + ν/2). Τα πρώτα αποτελέσματα του νόμου πριμοδοτούν τον επόμενο χρόνο (1979) τις αντιδράσεις του φοιτητικού κινήματος. Τότε αναπτύσσεται μια δυναμική στις φοιτητικές κινητοποιήσεις που έμεινε γνωστή ως το «κίνημα των καταλήψεων». Το πρώτο δεκαήμερο του Δεκεμβρίου του 1979 καταλαμβάνονται στην Αθήνα το Χημείο, το Φυσικό, το Γεωλογικό, η Νομική και τις επόμενες μέρες δεκάδες σχολές. Η ένταση των φοιτητικών κινητοποιήσεων και η αποφασιστικότητα τους ανάγκασε την Κυβέρνηση Καραμανλή στις 3 Ιανουαρίου του 1980 να ανακοινώσει την αναστολή των εξεταστικών διατάξεων του Ν. 815/78 (853/78).

Η δεύτερη περίπτωση είναι την περίοδο της κυβέρνησης Μητσοτάκη το 1990 – 1993 όπου έχουμε αναταραχές μεγάλης έκτασης στα Πανεπιστήμια. Το 1990/91 οι φοιτητές εναντιώνονται μαζί με τους μαθητές στο Πολυνομοσχέδιο του Υπουργού Παιδείας Κοντογιαννόπουλου (Κυβέρνηση Κ. Μητσοτάκη). Το Πολυνομοσχέδιο (ακόμη με πιο πολλές ομοιότητες με το σημερινό) προβλέπει και πάλι κατάργηση της δωρεάν παροχής συγγραμμάτων και περικοπές στη σίτιση-στέγαση, λειτουργία ιδιωτικών ΑΕΙ, επιβολή χρονικού ορίου στις σπουδές και περιστολή του πανεπιστημιακού ασύλου. Μετά την παραίτηση Κοντογιαννόπουλου (δολοφονία Τεμπονέρα) ο νέος Υπουργός Παιδείας Γ. Σουφλιάς προωθεί την ψήφιση νέου νόμου (2083/92) του οποίου τα κύρια στοιχεία είναι και πάλι η διάρθρωση προπτυχιακών σπουδών σε δυο κύκλους, η αξιολόγηση των ΑΕΙ, ο περιορισμός στη διανομή συγγραμμάτων με κριτήριο το εισόδημα και η επιβολή διδάκτρων στα μεταπτυχιακά. Οι νέες φοιτητικές κινητοποιήσεις δεν αποτρέπουν την ψήφιση του νόμου, ωστόσο οι επίμαχες διατάξεις παραμένουν ανενεργές.

Ο νέος ν. Πλαίσιο, εικοσιεπτά περίπου χρόνια μετά τον περιβόητο ν. 815/78, μοιάζει σα να μην έχει περάσει ούτε μια μέρα. Και πάλι στο στόχαστρο της Κυβέρνησης οι «αιώνιοι φοιτητές», το πανεπιστημιακό άσυλο, το δωρεάν σύγγραμμα, η υποχρηματοδότηση, ο manager, το τετραετές συμβόλαιο της ιδιωτικοποίησης… Η ιστορία δεν φαίνεται να διδάσκει…