Εχοντας ως βασικό θέμα της πρώτης μέρας των διαβουλεύσεων το ενεργειακό ζήτημα και ειδικότερα τη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα, οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων της ΕΕ ξεκίνησαν χθες το απόγευμα στις Βρυξέλλες τις εργασίες της διήμερης Συνόδου Κορυφής.

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες φαίνονται ενωμένοι ως προς την καταπολέμηση της υπερθέρμανσης του πλανήτη, αλλά διχασμένοι ως προς τα μέσα επίτευξής του. Στόχος των «27» είναι η μείωση εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα (CO2) στην ΕΕ κατά 20%, έως το 2020 και ένας από τους τρόπους για να το επιτύχουν είναι η αύξηση της κατανάλωσης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές. Σημείο διαφωνίας των “27” είναι αν η αύξηση της χρήσης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας θα είναι δεσμευτική ή όχι.

Με βάση το σχέδιο των τελικών συμπερασμάτων η γερμανική προεδρία προτείνει, η ενέργεια που προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές (αιολική, ηλιακή, γεωθερμική, κλπ.) να φτάσει το 20% της συνολικής κατανάλωσης ενέργειας της ΕΕ έως το 2020. Σήμερα η κατανάλωση ενέργειας στην ΕΕ από ανανεώσιμες πηγές, οι οποίες είναι φιλικότερες προς το περιβάλλον, δεν ξεπερνά το 7%. Μια ομάδα χωρών μελών με επικεφαλής τη Μ. Βρετανία υποστηρίζει πως η αύξηση αυτή θα πρέπει να έχει δεσμευτικό χαρακτήρα για όλα τα κράτη μέλη, αν η ΕΕ θέλει να επιτύχει το στόχο της για μείωση των ρύπων. Την ίδια άποψη συμμερίζονται η Ελλάδα, η Γερμανία, η Δανία, η Ισπανία, η Σουηδία και η Σλοβενία.

Από την άλλη πλευρά, η Γαλλία, η Φινλανδία και ορισμένες χώρες της ανατολικής Ευρώπης, οι οποίες σε μεγάλο βαθμό καλύπτουν τις ανάγκες τους από την πυρηνική ενέργεια, δεν επιθυμούν μια δεσμευτικού τύπου απόφαση, υποστηρίζοντας πως και η πυρηνική ενέργεια μπορεί να θεωρηθεί «φιλικότερη προς το περιβάλλον», εφόσον εκπέμπει ελάχιστο διοξείδιο του άνθρακα. Η άποψη αυτή βρίσκει αντίθετες χώρες οι οποίες είναι παραδοσιακά «εχθρικές» ως προς τη χρήση πυρηνικής ενέργειας, όπως η Αυστρία και η Ιρλανδία. Επιπλέον, η Γερμανίδα Καγκελάριος Α. Μέρκελ έχει ήδη εκφράσει την αντίθεσή της στο αίτημα του Γάλλου Προέδρου Ζακ Σιράκ.

Δεύτερο, βασικό σημείο αντιπαραθέσεων μεταξύ των «27» αναμένεται να είναι ο διαχωρισμός των μονάδων παραγωγής ενέργειας από τα δίκτυα διανομής. Οι πιο «φιλελεύθερες» χώρες, υποστηρίζουν ότι ο διαχωρισμός αυτός θα μειώσει την τιμή της ενέργειας και θα επιτρέψει την είσοδο «νέων παικτών» στην αγορά. Ωστόσο τα περισσότερα κράτη μέλη δεν φαίνεται να συμμερίζονται την ίδια άποψη. Ειδικότερα, η Γερμανία και η Γαλλία θεωρούν πως κάτι τέτοιο θα οδηγήσει στην απορύθμιση της αγοράς ενέργειας.

Βασικός στόχος της ΕΕ είναι η θερμοκρασία στην Ευρώπη να μην αυξηθεί πάνω από 2 βαθμούς Κελσίου έως το 2050. Με βάση το στόχο αυτό, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλεί τους «27» να καταλήξουν σε μία «κοινή θέση», με την οποία η ΕΕ θα προχωρήσει σε διεθνείς συμφωνίες που θα αφορούν το περιβάλλον. Ειδικότερα, η ΕΕ αναμένεται (α) να δεσμευτεί μονομερώς για μείωση του διοξειδίου του άνθρακα κατά 20% έως το 2020, σε σχέση με το 1990 και (β) να προτείνει τη συνολική μείωση των ρύπων, στις αναπτυγμένες χώρες, κατά 30%, έως το 2020, σε σχέση με το 1990.

Οι «27» καλούνται να λάβουν δεσμευτικές αποφάσεις για το περιβάλλον, δίνοντας το παράδειγμα σε τρίτες χώρες, όπως οι ΗΠΑ, η Κίνα, η Βραζιλία και η Ινδία, οι οποίες δεν έχουν επικυρώσει το πρωτόκολλο του Κυότο, σχετικά με τη μείωση των εκπομπών CO2. Στο πλαίσιο του πρωτοκόλλου του Κυότο η ΕΕ έχει δεσμευτεί να μειώσει τις εκπομπές CO2 κατά 8% ως το 2012. Σήμερα, η ΕΕ ευθύνεται για το 14% των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα στον πλανήτη και οι ΗΠΑ ευθύνονται για το 25%. Η απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου είναι σημαντική, ενόψει της διεθνούς διάσκεψης για το περιβάλλον, τον ερχόμενο Δεκέμβριο στο Μπαλί, όπου θα τεθούν στόχοι για μείωση, παγκοσμίως, των εκπομπών αερίων μετά το 2012.