Ανησυχητικά στοιχεία σε πανελλήνιο ιατρικό συνέδριο

Αυξητικές τάσεις καταγράφει η αρτηριακή υπέρταση τους εφήβους και είναι συχνότερη από ό,τι πιστεύεται, ιδίως στους υπέρβαρους και τους παχύσαρκους.

Αυτά προκύπτουν από στοιχεία μελέτης του αντιυπερτασικού ιατρείου της Β΄ Παθολογικής Κλινικής του Γενικού Νοσοκομείου Ρόδου για την ανίχνευση αρτηριακής υπέρτασης σε μαθητές και μαθήτριες ηλικίας 16-18 ετών, που θα παρουσιαστούν στο 10ο Πανελλήνιο Συνέδριο Αρτηριακής Υπέρτασης που πραγματοποιείται στη Θεσσαλονίκη.

Συγκεκριμένα, μελετήθηκαν 588 μαθητές και μαθήτριες (300 αγόρια και 288 κορίτσια ), των οποίων μετρήθηκε η αρτηριακή πίεση, το βάρος, το ύψος και η περίμετρος της μέσης. Σαράντα μαθητές (ποσοστό 3,3%) είχαν αρτηριακή πίεση μεγαλύτερη από 130/85 mmHg ενώ 38 από αυτούς είχαν Δείκτη Μάζας Σώματος μεγαλύτερο του 27, δηλαδή είχαν και αρτηριακή πίεση υψηλότερη του κανονικού και ήταν υπέρβαροι. Εξάλλου, 36 μαθήτριες (ποσοστό 12,5%) είχαν αρτηριακή πίεση μεγαλύτερη από 130/85 mmHg και Δείκτη Μάζας Σώματος μεγαλύτερο του 30, είχαν δηλαδή αρτηριακή πίεση υψηλότερη του κανονικού και ήταν παχύσαρκες.

Όπως επισημαίνεται στην έρευνα, η αρτηριακή υπέρταση στους εφήβους που μελετήθηκαν χαρακτηρίζεται ως ιδιοπαθής αλλά έχει συσχετιστεί και με την αυξανόμενη παχυσαρκία. Η έλλειψη άσκησης, οι διαιτητικές παρεκτροπές και οι συχνές επισκέψεις σε ταχυφαγία αποτελούν τα κατ΄ εξοχήν αίτια της δυσλιπιδαιμίας και της παχυσαρκίας, που στην έρευνα είχαν σαφή συσχέτιση με τις τιμές της αρτηριακής πίεσης. Στις μικρότερες ηλικίες, τα συχνότερα αίτια της αρτηριακής υπέρτασης ήταν οι νεφροπαρεγχυματικές παθήσεις και η στένωση της νεφρικής αορτής.



Η άσκηση το καλύτερο αντιυπερτασικό



Η άσκηση φαίνεται πως είναι το καλύτερο αντιυπερτασικό. Η αρτηριακή υπέρταση αποτελεί μία από τις συχνότερες παθήσεις των βιομηχανοποιημένων κοινωνιών και σχετίζεται σε μεγάλο βαθμό με τον καθιστικό τρόπο ζωής. Όπως επισημάνθηκε στη διάρκεια του 10ου Πανελλήνιου Συνεδρίου Αρτηριακής Υπέρτασης, έχει αποδειχθεί ότι η δυναμική αεροβική άσκηση επιδρά ευνοϊκά σε μηχανισμούς που αφορούν στα αγγεία και στις ορμόνες που ρυθμίζουν τον αγγειακό τόνο.

Το προτεινόμενο πρόγραμμα για θεραπεία της υπέρτασης είναι η μέτριας έντασης άσκηση (βάδισμα) για 20-60 λεπτά. Η μείωση που επιφέρει η άσκηση διαρκεί μέχρι και 22 ώρες, με τη μεγαλύτερη ελάττωση να παρατηρείται στα άτομα με την υψηλότερη αρτηριακή υπέρταση. Η έντονη άσκηση χρειάζεται προσοχή και πιθανόν να μην είναι εξίσου αποτελεσματική στην μείωση της ΑΠ.

H ισομετρική άσκηση (όργανα) δεν ενδείκνυται, μπορεί όμως να ενσωματωθεί στο όλο πρόγραμμα με την προϋπόθεση ότι η διαστολική πίεση παραμένει σε επίπεδα ασφάλειας. Η προτεινόμενη συχνότητα άσκησης είναι 5 φορές την εβδομάδα (ή τουλάχιστον 3 φορές), ενώ άσκηση μεγαλύτερης συχνότητας φαίνεται να μην ελαττώνει- στατιστικά- σημαντικά την αρτηριακή πίεση.

Εφαρμόζοντας το πρόγραμμα αυτό για μεγάλο χρονικό διάστημα μειώνεται η αρτηριακή πίεση των υπερτασικών ατόμων περί τα 5-7 mmHg .

Οι αριθμητικά μικρές αυτές μεταβολές της αρτηριακής πίεσης έχουν ιδιαίτερη κλινική σημασία, αφού είναι γνωστό ότι η ελάττωση της συστολικής και διαστολικής αρτηριακής πίεσης κατά 2 mmHg στο γενικό πληθυσμό, μειώνει τον κίνδυνο για αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο από 14% έως 17% και τον κίνδυνο για στεφανιαία νόσο από 6% έως 9%.

Ωστόσο, δεν ανταποκρίνονται όλοι οι υπερτασικοί ασθενείς στον ίδιο βαθμό. Για το φαινόμενο αυτό ενοχοποιούνται γενετικοί και παθοφυσιολογικοί μηχανισμοί. Οι "nondippers" (υπερτασικοί των οποίων η πίεση δεν πέφτει κατά 10% τουλάχιστον στη διάρκεια του ύπνου) αποτελούν μια γνωστή ομάδα ασθενών που συνήθως δεν ανταποκρίνεται στην άσκηση. Με την κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή ακόμη και άτομα με σοβαρή υπέρταση μπορούν να ασκούνται και να ωφελούνται.



Ο εφιάλτης του Μορφέα-Σύνδρομο άπνοιας και αρτηριακή υπέρταση



Το Σύνδρομο της Απνοιας Ύπνου (ΣΑΥ) είναι μια πολύ συχνή παθολογική κατάσταση στο γενικό πληθυσμό. Χαρακτηρίζεται από έντονο ροχαλητό που διακόπτεται από επανειλημμένα επεισόδια μερικής ή πλήρους απόφραξης του φάρυγγα (άπνοια) στη διάρκεια του ύπνου. Κατά τη διάρκεια των απνοϊκών-υποαπνοϊκών αυτών επεισοδίων παρατηρείται αύξηση της αρτηριακής πίεσης

Από χρόνια είναι γνωστό ότι:

1. το 40-70% των ασθενών με ΣΑΥ πάσχει από υπέρταση

2. το 22-48% των ασθενών με ιδιοπαθή υπέρταση παρουσιάζει κλινικά αξιολογήσιμο ΣΑΥ,

3. πολλοί ασθενείς με ΣΑΥ και φυσιολογική αρτηριακή πίεση είναι nondippers (δηλαδή δεν παρουσιάζουν την κατά 10% αναμενόμενη μείωση της συστολικής αρτηριακής πίεσης νύχτας σε σχέση με τη συστολική πίεση ημέρας)

Η παραπάνω σχέση του ΣΑΥ με την αρτηριακή υπέρταση αποδιδόταν μέχρι πρότινος στο γεγονός ότι πολλοί από τους ασθενείς αυτούς είναι παχύσαρκοι. Πρόσφατα όμως αποδείχθηκε ότι το ΣΑΥ αποτελεί ανεξάρτητο από άλλους παράγοντες (π.χ. παχυσαρκία, κάπνισμα, περιβαλλοντικοί παράγοντες κλπ) κίνδυνο να εμφανισθεί αρτηριακή υπέρταση. Ο ασθενής δηλαδή με ΣΑΥ έχει 3 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο να παρουσιάσει αρτηριακή υπέρταση σε σχέση με ένα άτομο που κοιμάται φυσιολογικά. Όταν το ΣΑΥ είναι πολύ σοβαρό, ο κίνδυνος αυτός φθάνει στο 6,1. Οι ασθενείς με σοβαρό ΣΑΥ εμφανίζουν πολύ συχνά ανθεκτική υπέρταση που απαιτεί μεγάλες δόσεις διαφορετικών φαρμάκων για τη ρύθμισή της. Το γεγονός ότι η αρτηριακή πίεση ελαττώνεται με την κατάλληλη θεραπεία του ΣΑΥ αποτελεί μια ακόμα απόδειξη της στενής σχέσης του συνδρόμου με την αρτηριακή υπέρταση.