Τα “μεγάλα” ονόματα εξασφαλίζουν “δυνατά” ταμεία, αλλά μπορούν να κερδίσουν το σεβασμό του κοινού με την ίδια ευκολία;

ΜΙΑ ΜΕΛΙΣΣΑ ΤΟΝ ΑΥΓΟΥΣΤΟ

Σκην.: Θοδωρής Αθερίδης
Πρωτ.: Θοδωρής Αθερίδης, Αντώνης Λουδάρος, Σμαράγδα Καρύδη, Βίκυ Βολιώτη, Αλίνα Κοτσοβούλου, Γιώργος Κορμανός

Ο Χάρης πάει διακοπές συνοδευόμενος από τη σύζυγο, την ετεροθαλή αδερφή του και την ερωμένη του. Όλα φαίνεται να κυλούν ομαλά, μέχρι που το απρόσμενο τσίμπημα μιας μέλισσας θα παραμορφώσει όχι μόνο τον Χάρη αλλά και τις σχέσεις όλης της ομάδας.
Είναι η πρώτη φορά που μια θεατρική παράσταση μεταφέρεται στον ελληνικό κινηματογράφο μετά από πάρα πολλά χρόνια, και μάλιστα με απαράλλαχτο τίτλο, υπόθεση και καστ. Γραμμένη από τον ίδιο τον Αθερίδη, η ιστορία αφορά την ενδοσκόπηση ενός νέου άντρα, την επανεξέταση της ζωής του, των στόχων και των επιθυμιών του, μέσα από μια ελαφρώς σουρεαλιστική οπτική, βάσει της οποίας η αναζήτηση του ήρωα προκαλείται από τα διογκωμένα αποτελέσματα ενός τσιμπήματος και δύο ηθοποιοί με ριζικά διαφορετική σωματική διάπλαση ενσαρκώνουν τον ίδιο χαρακτήρα. Αφού διέγραψε μια πολύ επιτυχημένη πορεία σε αθηναϊκό θέατρο, οι δημιουργοί της αποφάσισαν να τη μεταφέρουν στον κινηματογράφο.
Είχαμε την ευκαιρία να παρακολουθήσουμε την ταινία στη δημοσιογραφική προβολή που πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα πριν από τρεις εβδομάδες περίπου, μετά το τέλος της οποίας ακολούθησε συνέντευξη Τύπου με τους συντελεστές. Εκεί ο Αθερίδης έδειξε όλο τον ενθουσιασμό του για την πρώτη του κινηματογραφική σκηνοθετική απόπειρα και φαντάζομαι δικαιολογημένα, καθώς για έναν καλλιτέχνη θα πρέπει να παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον η εξερεύνηση των δυνατοτήτων κάθε καινούριου δημιουργικού μέσου. Εκτός από τη χαρά του όμως, φάνηκε να διακατέχεται από έλλειψη προοπτικής σχετικά με το τελικό αποτέλεσμα, όχι πολύ διαφορετική απ’ αυτή που διακρίνει πολλούς σύγχρονους Ελληνες κινηματογραφικούς σκηνοθέτες. Καθόλη τη διάρκεια της συνέντευξης, εμένα τουλάχιστον μου έδωσε την εντύπωση ότι μιλούσε για μια διαφορετική ταινία, για εκείνη ίσως που θα ήθελε να είχε φτιάξει αλλά πάντως όχι για εκείνη που είχα δει εγώ. Παρά την ελκυστική κεντρική σεναριακή ιδέα, καλές παρουσίες ενός αγαπητού στο κοινό καστ και την υποτυπώδη ψυχολογική βάση του ήρωα, το φιλμ δεν καταφέρνει να εξελιχτεί σε κάτι αξιομνημόνευτο, χιουμοριστικά ή δραματουργικά.
Τα δύο κυριότερα ερωτήματα, σχετικά με την αναγκαιότητα μεταφοράς ενός επιτυχημένου θεατρικού με ελάχιστες παραλλαγές κατά την προσαρμογή του στον κινηματογράφο και με την τελική ‘κινηματογραφικότητα’ της ιστορίας, απαντήθηκαν από το σκηνοθέτη με εξαιρετική άνεση, αλλά, επαναλαμβάνω, με μεγάλη επίσης απόσταση απ’ αυτό που ο καθένας μας (αυτός ως δημιουργός κι εμείς ως κριτικοί) αντιληφθήκαμε ως καλλιτεχνικό αποτέλεσμα. Ο Αθερίδης επικαλέστηκε λόγους που αφορούν το πολύ ευχάριστο εσωτερικό κλίμα της ομάδας του, το οποίο με τη σειρά του δικαιολογεί μια έμφυτη, αυθόρμητη και απροσδιόριστη καλλιτεχνική ανάγκη για την κινηματογραφική μεταφορά του έργου. Επίσης τόνισε ότι είχε υπ’ όψιν του την παγίδα της τηλεοπτικής αισθητικής κι ότι πιστεύει πως κατάφερε ν’ απομακρυνθεί απ’ αυτή. Ενώ λοιπόν δε μπορεί κανείς να αμφιβάλει για τις προθέσεις και τη δημιουργική όρεξη του δημιουργού της, η ίδια η ταινία δυσκολεύεται να απαντήσει επαρκώς στα δύο παραπάνω ερωτήματα.
Η ιστορία διατηρεί τη θεατρικότητά της, που κυριαρχεί στην αφήγηση και στο ύφος κινηματογράφησης. Με τη βασική πλοκή γυρισμένη εξ ολοκλήρου σε μια παραλία και την κάμερα την περισσότερη ώρα σε απόσταση από τους ηθοποιούς με ελάχιστα στιγμιότυπα κατά τα οποία χρησιμοποιείται για κάτι περισσότερο από απλώς να αποτυπώσει τη δράση. Ουσιαστικά είναι σα να βλέπει κανείς μια κινηματογραφημένη παράσταση με μοναδικό επιπλέον προσόν τη φυσικότητα της τοποθεσίας. Αλλά αυτό υπήρξε βασικό γνώρισμα σχεδόν του συνόλου της μεταπολεμικής ελληνικής κινηματογραφικής παραγωγής, οπότε από μόνο του δε θα μπορούσε να είναι αναγκαστικά επιζήμιο εφόσον πολλές από τις ταινίες εκείνης της γενιάς διατηρούν ακόμη τη φρεσκάδα τους παρά τη ‘στεγνή’ κινηματογράφησή τους. Εκείνο που χρειάζεται κανείς όταν δε μπορεί να εντυπωσιάσει με την κάμερα, είναι καλή ηθοποιία και διασκεδαστικοί διάλογοι. Εξάλλου, για να κλείσουμε κι αυτή τη μικρή παρέκβαση, σ’ αυτά τα δύο οφείλει την επιτυχία του το παλιό ελληνικό σινεμά αφού οι περισσότεροι από τους δημιουργούς (Πρετεντέρης, Τσιφόρος, Σακελλάριος κ.α.) αλλά και τους ηθοποιούς προέρχονταν από το θέατρο ή εργάζονταν παράλληλα σ’ αυτό.
Η ταινία λοιπόν, αν έχει δύο ξεχωριστά παραδείγματα να επιδείξει, αυτά αφορούν το χαρακτήρα της Βολιώτη και τις ατάκες του Λουδάρου. Η πρώτη παρουσιάζει επιτυχημένα μια Γερμανίδα, πορτραίτο στο οποίο βοηθάει η γερμανική της ανατροφή (εξ ου και η άψογη προφορά των ‘γερμανοελληνικών’). Ο δεύτερος για καλή του τύχη έχει πριμοδοτηθεί με τις καλύτερες ατάκες του σεναρίου, αλλά δυστυχώς ακόμη κι αυτές δεν είναι αρκετές για να στηρίξουν το εύθυμο κλίμα που επιχειρείται να στηθεί και παραμένει τέτοιο στην καλύτερη περίπτωση.
Από ‘κει και πέρα το δικαστικό σκέλος της ιστορίας δεν κάνει καμία προσπάθεια να γίνει έστω κι ελάχιστα συναρπαστικό ή να επηρεάσει κάπως την ιστορία, παραμένοντας απλώς ένα πρόσχημα για να ‘ξετυλιχτεί το κουβάρι’. Η αποκάλυψη που έρχεται προς το τέλος είναι πολύ κακό για το τίποτα, καθώς συμβάλλει απλώς στη δικαιολόγηση μιας υπερτονισμένης αφηγηματικής απορίας τα αποτελέσματα της οποίας έχουν ήδη εκτονωθεί.
Σχετικά τώρα με τον τηλεοπτικό χαρακτήρα της κινηματογράφησης, φτάνει κανείς να παρατηρήσει τα ασφυκτικά πλάνα του δικαστηρίου για να καταλάβει ότι ο σκηνοθέτης όχι μόνο δεν έχει αποποιηθεί το τηλεοπτικό παρελθόν του, αλλά αυτό αποτελεί εμπόδιο προς την δημιουργία συγκροτημένης κινηματογραφικής ατμόσφαιρας. Την αντίθετη εντύπωση δημιουργεί η εμβόλιμη αναδρομή που εξιστορεί την οικογενειακή κατάσταση του ήρωα, που είναι ίσως το πιο διασκεδαστικό κομμάτι της ταινίας, κυρίως για τις γρήγορες εναλλαγές της και το εύστοχο χιούμορ της, στοιχεία που δυστυχώς απουσιάζουν από το μεγαλύτερο μέρος της υπόλοιπης πλοκής.