Της Αννας Κωνσταντουλάκη

• Το 17% του πληθυσμού, κυρίως γυναίκες, αντιμετωπίζει προβλήματα και ένα μεγάλο ποσοστό οδηγείται στην αυτοκτονία

• Για τα αίτια και τις θεραπείες της ασθένειας

μιλά στην “Π” ο ψυχίατρος - ψυχοθεραπευτής Χάρης Μπάστας


Ως μια σύγχρονη μάστιγα με χίλια πρόσωπα που κάνει την εμφάνισή της περίπου στο 17% του γενικού πληθυσμού και κυρίως στις γυναίκες - μάλιστα μεγάλο ποσοστό ανθρώπων οδηγείται και στην αυτοκτονία - περιγράφεται η κατάθλιψη από τον ψυχίατρο - ψυχοθεραπευτή Χάρη Μπάστα ο οποίος έκανε μια ενδιαφέρουσα ομιλία για το θέμα, στην Χριστιανική Ενωση Ηρακλείου “Ο Απόστολος Παύλος”.

Ο κ. Μπάστας, μίλησε στην “Π” για την ασθένεια αλλά και τους τρόπους που μπορεί να αντιμετωπιστεί με ψυχοθεραπεία και φαρμακευτική αγωγή.

Ερ.: Ποιά είναι τα συμπτώματα της κατάθλιψης;

Απ.: Με τον όρο κατάθλιψη αναφερόμαστε σε μία κατάσταση του ασθενούς όπου το αίσθημα θλίψης, απογοήτευσης και ανημπόριαs. Eίναι πολύ σοβαρό και βαθύ από μία απλή καθημερινή στενοχώρια, δεν επηρεάζεται ακόμα και από ευχάριστα γεγονότα που συμβαίνουν γύρω του, εμποδίζει την κανονική συνήθη λειτουργικότητά του και επιμένει για αρκετές εβδομάδες ή και μήνες.

Ενα χαρακτηριστικό της κατάθλιψης με τεράστια σημασία για τη διάγνωση και αντιμετώπισή της είναι η πολυμορφία της (μπορεί να εκφρασθεί συχνά με συνδυασμό διαφορετικών συμπτωμάτων).

Η πιο συχνή μορφή κατάθλιψης, η μείζων κατάθλιψη, παρουσιάζεται με τα ακόλουθα συμπτώματα:

1) καταθλιπτικό συναίσθημα

2) απώλεια ενδιαφέροντος

3) έλλειψη ενεργητικότητας ή εύκολη κόπωση

4) μεταβολές βάρους (αύξηση ή ελάττωση)

5) διαταραχές του ύπνου (αϋπνία ή υπνηλία)

6) αίσθημα ανησυχίας ή καταστολή

7) αίσθημα αναξιότητας και ενοχές

8) αναποφασιστικότητα, διαταραχή στη συγκέντρωση

9) αυτοκτονικός ιδεασμός

Η διάγνωση τίθεται όταν υπάρχουν τουλάχιστον 5 από τα 9 παραπάνω συμπτώματα (απαραίτητα ένα από τα 2 πρώτα) για διάστημα τουλάχιστον 2 εβδομάδων.

Ερ.: Ποιά είναι τα επιδημιολογικά στοιχεία για την κατάθλιψη; Σε τι ποσοστά υπάρχει η ασθένεια;

Απ.: Το 17% του πληθυσμού περίπου θα παρουσιάσει κάποια στιγμή στη ζωή του τουλάχιστον ένα επεισόδιο μείζονος κατάθλιψης. Τα ποσοστά στις γυναίκες είναι διπλάσια από τους άνδρες. Η μέση ηλικία έναρξης είναι μεταξύ 30-40 χρόνων.

Ομως μεγάλα ποσοστά καταθλιπτικών συμπτωμάτων συναντάμε σε όλες τις ηλικίες όπως είναι οι έφηβοι και οι ηλικιωμένοι.

Ενα ποσοστό 15%!!! των ατόμων με μείζονα κατάθλιψη θα οδηγηθεί στην αυτοκτονία. Ο κίνδυνος νόσησης σε συγγενείς 1ου βαθμού είναι 10% ενώ το 50-85% των νοσούντων θα έχουν περισσότερα από ένα επεισόδια.

Μια άλλη συχνή μορφή κατάθλιψης με ηπιότερα συμπτώματα αλλά χρονιότερη πορεία είναι η δυσθυμία.

Αυτή παρουσιάζεται στο 3-6% του γενικού πληθυσμού με τριπλάσια συχνότητα στις γυναίκες σε σχέση με τους άνδρες.

Ερ.: κ. Μπάστα, ποιές είναι οι αιτίες της κατάθλιψης; Τι μπορεί να την προκαλέσει;

Απ.: Η αιτιολογία της κατάθλιψης είναι πολυπαραγοντική. Στην εμφάνισή της θεωρείται ότι συμβάλλουν βιολογικοί, ψυχολογικοί και κοινωνικοί παράγοντες. Πιο συγκεκριμένα οι παραπάνω παράγοντες μπορεί να αναλυθούν σε:

Γενετικούς παράγοντες, νευροχημικούς παράγοντες και νευροδιαβιβαστικές ουσίες, νευροενδοκρινικούς παράγοντες, προσωπικότητα, οικογενειακούς παράγοντες, ψυχοπιεστικά γεγονότα, προδιαθεσικές καταστάσεις, σωματικά νοσήματα και ψυχολογικούς παράγοντες.

Η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας προβλέπει ότι εως το 2020 η κατάθλιψη θα έχει αναρριχηθεί παγκοσμίως στη 2η θέση της κατάταξης των νοσημάτων που προκαλούν τη μεγαλύτερη νοσηρότητα και αναπηρία.

Ερ.: Πώς γίνεται η διάγνωση και ποια είναι η θεραπευτική αντιμετώπιση της νόσου;

Απ.: Η αναγνώριση της κατάθλιψης λόγω των πολλών μορφών που μπορεί να πάρει και των “παραπλανητικών” συμπτωμάτων που μπορεί να παρουσιάσει ο πάσχων είναι πολλές φορές δύσκολη υπόθεση. Γι’αυτό συχνά την παρομοιάζουμε με παγόβουνο.

Από τους 100 ασθενείς με κατάθλιψη μόνο 70 θα επισκεφθούν το γιατρό και μόνο… 40 θα πάρουν φαρμακευτική αγωγή.

Αλλά και από αυτούς, μόνο οι 20 θα πάρουν την ενδεδειγμένη φαρμακευτική αγωγή.

Ερ.: Πόσο αποτελεσματική μπορεί να είναι η θεραπεία με φάρμακα;

Απ.: Η φαρμακοθεραπεία στην κατάθλιψη μπορεί να είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική αρκεί να: δοθεί το κατάλληλο αντικαταθλιπτικό φάρμακο στην κατάλληλη δόση, να γνωρίζουμε ότι η έναρξη δράσης αυτών των φαρμάκων καθυστερεί (2-3 εβδομάδες), να αξιολογούμε την αποτελεσματικότητα σε διάστημα 4-6 εβδομάδων (σε ηλικιωμένους μπορεί να χρειασθούν περισσότερο από 2 μήνες), να συνεχίζουμε την αγωγή για τουλάχιστον 9 μήνες μετά την υποχώρηση των συμπτωμάτων, να προσέχουμε την αλληλεπίδραση με άλλα συγχορηγούμενα φάρμακα, να τηρούμε πιστά τις οδηγίες χορήγησης και να μην παραλείπουμε τις δόσεις.

Ερ.: Η ψυχοθεραπεία πόσο μπορεί να βοηθήσει;

Απ.: Πέρα από τη φαρμακοθεραπεία και η ψυχοθεραπεία μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη θεραπεία της κατάθλιψης είτε μόνη της είτε σε συνδυασμό με τη φαρμακευτική αγωγή.

Οι πιο αποτελεσματικές μορφές ψυχοθεραπείας στην κατάθλιψη είναι: η γνωστική συμπεριφορική ψυχοθεραπεία, η διαπροσωπική θεραπεία και η υποστηρικτική ψυχοθεραπεία.

Η γνωστική συμπεριφορική ψυχοθεραπεία αποβλέπει στην τροποποίηση των αρνητικών “σκέψεων” του ασθενούς για τον εαυτό του και για τους άλλους και στην αντικατάσταση αυτών (των σκέψεων) με άλλες που εκφράζουν μια πιο θετική και ρεαλιστική αντίληψη.

Στη διαπροσωπική θεραπεία η έμφαση δίνεται στην εκπαίδευση και πληροφόρηση του ασθενούς για την πάθηση του και στην αντιμετώπιση τρέχοντων διαπροσωπικών ζητημάτων.

Τέλος η υποστηρικτική ψυχοθεραπεία δίνει έμφαση στη θεραπευτική συμμαχία και αποσκοπεί στο να βοηθηθεί ο ασθενής να αντεπεξέλθει προσαρμοστικά στα προβλήματά του.