Του Σταύρου Λυριντζάκη, πολιτικού μηχανικού

Σήμερα δύο από τους πιο επικερδείς τομείς στην παγκόσμια βιομηχανία είναι αυτοί της θαλάσσιας μεταφοράς εμπορευμάτων και της κρουαζιέρας. Η μεταφορά του 95% των εμπορευμάτων γίνεται μέσω θαλάσσης, ενώ ο αριθμός των ανθρώπων που προτιμούν τον θαλάσσιο τουρισμό αυξάνεται συνεχώς.

Η τάση αυτή στους δύο παραπάνω τομείς έχει οδηγήσει στη ναυπήγηση τεραστίων διαστάσεων πλοίων, που εξοπλίζονται με υπερσύγχρονες μηχανές και παρέχουν τα μεν εμπορικά πλοία πολύ μεγάλους αποθηκευτικούς χώρους, τα δε κρουαζιερόπλοια όλες τις ανέσεις των πιο σύγχρονων ξενοδοχείων.

Τον περασμένο Οκτώβρη έκανε το παρθενικό του ταξίδι το «Emma Maersk», το μεγαλύτερο πλέον πλοίο μεταφοράς containers στο κόσμο, που κατασκευάστηκε στην Δανία από την Odense Steel Shipyard Ltd για την A.P Moller – Maersk Group με έδρα στην Δανία, στην οποία και ανήκει η μεγαλύτερη εταιρεία στο κόσμο διακίνησης containers. Το πλοίο αυτό κόστισε περίπου 145 εκατομμύρια δολάρια, έχει μήκος 397μ (ο Τιτανικός είχε μήκος 269μ και το Queen Mary 2 το μεγαλύτερο μέχρι πρότινος κρουαζιερόπλοιο έχει μήκος 345μ), πλάτος 56μ, βύθισμα 16.50μ, κινείται με την δυνατότερη μηχανή (diesel 14 κυλίνδρων) που έχει κατασκευαστεί ποτέ των 110.000 ΒΗΡ (ή των 80.000 KW στις 102 στροφές ανά λεπτό), αναπτύσσει ταχύτητα 27 κόμβων ανά ώρα (ή 31 μίλια ανά ώρα), έχει 13 άτομα πλήρωμα (μπορεί να φιλοξενήσει μέχρι 30 άτομα), έχει χωρητικότητα 11.000 containers των 20” και μπορεί να μεταφέρει μέχρι 1.000 containers – ψυγεία των 40”. Το πλοίο εκτελεί το δρομολόγιο Ασία – Ευρώπη σε 63 ημέρες, μέσω λιμανιών της Κίνας, της Ιαπωνίας, της Μαλαισίας, της Αγγλίας, της Σουηδίας και της Ολλανδίας. Το «Emma Maersk» είναι το πρώτο από μια σειρά επτά παρόμοιων πλοίων που θα αποκτήσει η A.P Moller – Maersk Group.

Στη βιομηχανία της κρουαζιέρας η νέα γενιά υπερπολυτελών κρουαζιερόπλοιων, όπως το πλοίο Freedom της Royal Caribbean International (RCI), έχει επιφέρει σημαντικές αλλαγές στην παγκόσμια αγορά κρουαζιέρας καθιστώντας την πιο ελκυστική στο ευρύτερο καταναλωτικό κοινό, τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό.

Την αρχή έκανε το κρουαζιερόπλοιο Queen Mary II, και στη συνέχεια τη σκυτάλη πήρε η RCI με το Freedom of the Seas, το μεγαλύτερο κρουαζιερόπλοιο στον κόσμο σήμερα, το οποίο διαθέτει 15 καταστρώματα, 10 εστιατόρια, 16 μπαρ, 1.817 καμπίνες, δυνατότητα φιλοξενίας 4.375 επιβατών και έχει μήκος 339μ. Διαθέτει επιπλέον το ψηλότερο τοίχο αναρρίχησης από οποιοδήποτε άλλο κρουαζιερόπλοιο, γήπεδο μπάσκετ, μίνι γκολφ, πισίνες καθώς και τη μοναδική στον κόσμο πλωτή δεξαμενή με τεχνητά κύματα για τους λάτρεις του σερφ με σανίδα. Το εντυπωσιακό καζίνο με έντονες αποχρώσεις από Λας Βέγκας, το παγοδρόμιο, ένα γυμναστήριο 1.000 και πλέον τ.μ., αρένα του μποξ, σπα, κομμωτήριο, internet cafe και ένα εμπορικό κέντρο ίσο σε μέγεθος με ένα γήπεδο ποδοσφαίρου, συμπληρώνουν μοναδικές πινελιές στη συνολική εμπειρία του επιβάτη. Για την κατασκευή του χρησιμοποιήθηκαν 3.500 χιλιόμετρα ηλεκτρικών καλωδίων, 160 χιλιόμετρα σωληνώσεων και 5.800 τετραγωνικά μέτρα παραθύρων. Οι πισίνες του γεμίζουν με 530 τόνους νερού, ενώ οι επιβάτες του θα καταναλώνουν καθημερινά 1.400 πόσιμου νερού. Το πλοίο φωτίζεται από 750.000 λάμπες και σε πλάτος είναι πιο φαρδύ ακόμα και από τον Λευκό Οίκο. Το Freedom of the Seas ζυγίζει πιο πολύ από 80.000 αυτοκίνητα ή 32.000 ενήλικες ελέφαντες. Σε μήκος, ξεπερνά τον Πύργο του Άϊφελ και το κτίριο Chrysler της Νέας Υόρκης. Το θέατρο του πλοίου έχει χωρητικότητα 1.350 ατόμων, δηλαδή όσοι επιβάτες χωράνε σε τρία αεροσκάφη Boeing 747. Για το σχεδιασμό και την κατασκευή του πλοίου χρειάστηκαν μόλις τρία χρόνια. Το κρουαζιερόπλοιο έχει τη βάση της στο Μαϊάμι των Η.Π.Α. και πραγματοποιεί κρουαζιέρες στην Καραϊβική. Οι υπεύθυνοι της πλοιοκτήτριας εταιρίας Royal Caribbean International τονίζουν ότι για το 2006 το πλοίο έχει ήδη πληρότητα 100%.

Καθώς η τάση για μεγάλα κρουαζιερόπλοια που θυμίζουν πλωτές πολιτείες συνεχίζει να αποτελεί προτεραιότητα για τις εταιρίες που δραστηριοποιούνται στο χώρο, το σχέδιο Genesis έχει ήδη περάσει στο στάδιο υλοποίησης. Με την καθέλκυσή του να προσδιορίζεται στα τέλη του 2009, το Genesis, το οποίο θα ενταχθεί στον στόλο της Royal Caribbean International (RCI), θα έχει δυνατότητα φιλοξενίας 5.400 επιβατών, μήκος 360 μέτρων, πλάτος 47 μέτρων, ύψος 65 μέτρων και θα είναι 220.000 τόνων. Η κατασκευή του πλοίου ανατέθηκε στη ναυπηγοκατασευαστική εταιρία Aker Yards της Νορβηγίας, θα ναυπηγηθεί στη μονάδα της Aker στη Φινλανδία, θα κοστίσει περίπου 900 εκατομμύρια ευρώ και θα είναι έτοιμο προς χρήση το φθινόπωρο του 2009.

Η είσοδος στην αγορά τέτοιων υπερμεγεθών και υπερπολυτελών πλοίων αλλάζει οριστικά την έννοια της κρουαζιέρας, η οποία πλέον προσελκύει ένα σημαντικό μερίδιο δυνητικών παραθεριστών. Σύμφωνα με στοιχεία των Cruise Lines International Association (CLIA) και Passenger Shipping Association (PSA), περίπου 14.000 Έλληνες πραγματοποιούν μια κρουαζιέρα σε ετήσια βάση, σε μια συνολική παγκόσμια αγορά, η οποία το 2005 κυμάνθηκε στα 11.2 εκατομμύρια, σημειώνοντας αύξηση 6.9% σε σχέση με το 2004. Η ίδια έρευνα δείχνει ότι από το 1980 μέχρι σήμερα υπάρχει μέση ετήσια αύξηση επιβατών της τάξεως του 8%, ενώ ο μέσος όρος ηλικίας επιβατών έχει κατέβει από τα 60 στα 40 χρόνια, τάσεις οι οποίες αναμένεται να συνεχιστούν αφού τα περιθώρια ανάπτυξης είναι μεγάλα. Το 2006, 15 εταιρείες κρουαζιερόπλοιων είχαν 45 πλοία στην Ευρώπη, προορισμός που απορροφά το 19,7% της παγκόσμιας αγοράς. Από αυτό το ποσοστό, το 63% των δρομολογίων πραγματοποιούνται στη Μεσόγειο. Ο έντονος ανταγωνισμός μεταξύ των εταιριών έχει επίσης μειώσει σημαντικά το κόστος μίας κρουαζιέρας, με το κόστος μίας 8ήμερης κρουαζιέρας στην Καραϊβική για τον Έλληνα να ξεκινάει από 800 ευρώ και στην Αλάσκα από 1250ευρώ.

Στην Ευρώπη ο αριθμός των επιβατών από 2.672.000 άτομα το 2003 έφτασαν τα 3.213.000 άτομα το 2005, παρουσιάζοντας αύξηση 13%. Σύμφωνα δε με τις προβλέψεις των αναλυτών ο αριθμός των επιβατών μέχρι το 2010 θα φτάσει τα 4.5 εκατομμύρια, σημειώνοντας 17% αύξηση. Στις κύριες δυτικοευρωπαϊκές χώρες ο τζίρος από τα πακέτα διακοπών το 2005 ήταν 48,15 δισ. ευρώ(+4,1% περισσότερος από τον προηγούμενο χρόνο), από τον οποίο το 8,4% ήταν από τις κρουαζιέρες. Οι χώρες στις οποίες οι κρουαζιέρες απέφεραν σημαντικά οικονομικά οφέλη είναι το Ηνωμένο Βασίλειο (18% από τον συνολικό τζίρο της τουριστικής αγοράς), η Ιταλία (12,1%) και η Ισπανία (10,4%). Τα οικονομικά οφέλη που απέφερε η βιομηχανία της κρουαζιέρας από το 2004 έως το 2005 αυξήθηκαν κατά 13,1%, ενώ το μερίδιο της κρουαζιέρας στο συνολικό τουριστικό πακέτο ήταν περίπου 4,1%. Ένας από τους πιο σημαντικούς παίκτες που συνέβαλαν στην ανάπτυξη της βιομηχανίας της κρουαζιέρας στην Ευρώπη και τη Μεσόγειο είναι η Costa Crociere, κορυφαία εταιρία στη γηραιά ήπειρο και την Νότιο Αμερική. Από το 2000 έως το 2005 η ιταλική εταιρία τριπλασίασε τις πωλήσεις της και τον αριθμό των επιβατών της (867.000 το 2005) και σύμφωνα με τις προβλέψεις αναμένεται να ξεπεράσει το 1 εκατομμύριο επιβάτες το 2007.

Η Costa Crociere ήταν η πρώτη εταιρία που πρόσφερε κρουαζιέρες στη Μεσόγειο κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Όλο το 2006 η εταιρία θα πραγματοποιήσει συνολικά 276 κρουαζιέρες στη Μεσόγειο με τα 11 πλοία του στόλου της, τα οποία χρησιμοποιούν 13 λιμάνια για επιβίβαση και αποβίβαση των επιβατών.

Σύμφωνα με τον κ. Ανδρέα Στυλιανόπουλο, Διευθύνων Σύμβουλο του ταξιδιωτικού οργανισμού Navigator, - αποκλειστικού αντιπρόσωπου στην Ελλάδα μεγάλων εταιριών κρουαζιέρας – “η κρουαζιέρα θεωρείται πλέον σοβαρή εναλλακτική πρόταση διακοπών για νέα ζευγάρια, καταρρίπτοντας έτσι την αντίληψη που ήθελε μόνο τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας να την επιλέγουν ως τρόπο διακοπών. Η κρουαζιέρα έχει αλλάξει και η Royal Caribbean International στοχεύει πλέον σε άτομα ηλικίας 30 – 55 που τους ενδιαφέρουν οι διακοπές με στυλ, πολυτέλεια και πολλές δραστηριότητες. Η κατηγορία Freedom, με το Freedom of the Seas το οποίο ξεκίνησε πρόσφατα να πραγματοποιεί κρουαζιέρες στην Καραϊβική, προσφέρει εγκαταστάσεις για σερφ, τοίχο αναρρίχησης, γήπεδα μπάσκετ και μίνι γκολφ, κάτι που αποδεικνύει έμπρακτα την στρατηγική της RCI για προσέλκυση νέων, δραστήριων ατόμων. H Royal Caribbean Cruises αναμένει το 2006 οι επιβάτες των κρουαζιερόπλοιων της Royal Caribbean International και της Celebrity Cruises να φθάσουν τα 3,000,000, ενώ τα έσοδά της από τα εισιτήρια να αγγίξουν τα 2,3 δις. δολάρια. Από το 2001 μέχρι το 2005 εντάχθηκαν 47 καινούργια πλοία και μέχρι το 2010 θα έχουν κατασκευαστεί 29 νέα κρουαζιερόπλοια, ένα εκ των οποίων τουλάχιστον θα είναι της κλάσης του Freedom με την ονομασία Liberty of the Seas, που ναυπηγείται αυτή τη στιγμή και θα παραδοθεί στην RCI το Μάιο του 2007. Θα έχει μήκος 339 μέτρων και δυνατότητα φιλοξενίας 4,000 περίπου επιβατών”. Ο κ. Στυλιανόπουλος αναφέρθηκε επίσης και στη σημασία της έλευσης τέτοιων κρουαζιερόπλοιων και στην ελληνική αγορά με στόχο να προσφέρουν ταξίδια με αφετηρία και τερματισμό την Ελλάδα και ενδιάμεσους προορισμούς τα νησιά της χώρας. “Αυτό που αποτελεί τροχοπέδη στην ανάπτυξη ενός εκτεταμένου προγράμματος που θα αφορά αποκλειστικά προορισμούς στην Ελλάδα, είναι η άρση του καμποτάζ. Κάτι τέτοιο θα ωφελήσει τις εταιρίες και τα ελληνικά νησιά, τα οποία θα υποδεχτούν περισσότερους επισκέπτες. Σήμερα υπάρχουν κρουαζιέρες που έχουν δρομολόγια όπως Ελλάδα – Τουρκία, αλλά δρομολόγια που πραγματοποιούν μεγάλα κρουαζιερόπλοια με αφετηρία και τερματισμό την Ελλάδα δεν υπάρχουν. Η Ελλάδα έχει το ασύγκριτο πλεονέκτημα των ακτών της και των εκατοντάδων πανέμορφων νησιών του Ιονίου και του Αιγαίου. Με την κατάλληλη στρατηγική, μπορεί να εξελιχθεί σε Καραϊβική της Μεσογείου. Πέραν της άρσης του καμποτάζ, ένα άλλο ‘κλειδί’ που θα απελευθερώσει την δυναμική της χώρας μας, είναι ο σχεδιασμός μιας έξυπνης και μακροπρόθεσμης στρατηγικής αναβάθμισης των λιμανιών και χώρων υποδοχής των μεγάλων κρουαζιερόπλοιων. Αυτή τη στιγμή η Ελλάδα δεν διαθέτει σύγχρονα λιμάνια με την κατάλληλη υποδομή για την υποδοχή τέτοιων πλοίων, με αποτέλεσμα να μην τα βλέπουμε στα εγχώρια ύδατα”, συμπλήρωσε ο κ. Στυλιανόπουλος, ο οποίος κατέληξε : “Ο συνδυασμός της άρσης του καμποτάζ με την παράλληλη βελτίωση των υποδομών της χώρας πρέπει να μετατραπεί σε όραμα και κυβερνητική βούληση. Τα δύο αυτά στοιχεία θα μπορέσουν σύντομα να καθιερώσουν την Ελλάδα ως τον κυριότερο προορισμό των μεγαλύτερων κρουαζιερόπλοιων από όλο τον κόσμο”.

Είναι λοιπόν φανερό από όλα τα παραπάνω ότι το μέλλον της κρουαζιέρας στην παγκόσμια τουριστική βιομηχανία είναι πολύ ευοίωνο και ειδικά στην περιοχή της ανατολικής Μεσογείου οι προοπτικές είναι πάρα πολύ καλές. Χρειάζονται όμως πολύ μεγάλες και υπερσύγχρονες υποδομές για να μπορούν τα λιμάνια να υποδεχθούν τα κρουαζιερόπλοια – πλωτές πολιτείες των 5.500 επιβατών, που μαζί με το πλήρωμα θα φθάνουν τους 8.000 (!) ανθρώπους. Το λιμάνι του Ηρακλείου λόγω της γεωγραφικής του θέση και των πολύ υψηλού επιπέδου τουριστικών υποδομών της Κρήτης, μπορεί να παίξει πρωταγωνιστικό ρόλο σε αυτές τις εξελίξεις. Όμως για να γίνει αυτό πρέπει να υπάρχει όραμα από αυτούς που σχεδιάζουν το μέλλον της πόλης. Με … κοκορομαχίες και … επάρσεις το μόνο που θα καταφέρουμε είναι να έχουμε ένα λιμάνι για να … ψαρεύουμε και να σταθμεύουν κάποιοι τα σκάφη αναψυχής τους. Και κάτι τέτοιο δεν το αξίζει το Ηράκλειο. Αν λοιπόν για να προλάβουμε το … τρένο πρέπει να επεκταθεί το λιμάνι, να επεκταθεί. Αν πρέπει να μεταφερθεί το αεροδρόμιο, να μεταφερθεί. Αν πρέπει να γίνουν υπόγειες διαβάσεις και γέφυρες, να γίνουν. Και όλα αυτά αλλά και πολλά άλλα πρέπει να γίνουν σήμερα. Γιατί αύριο θα είναι μάλλον αργά …