(Από το Δόγμα Τρούμαν μέχρι σήμερα)

Του υπουργού Δημόσιας Τάξης κου Βύρωνα Πολύδωρα

Πολιτικός και συγγραφέας της εγρήγορσης, του ορθού λόγου και της ευαισθησίας προσεγγίζει το θέμα στο δοκίμιό του “Πολιτική ανάπτυξη στην Ελλάδα” από το Δόγμα Τρούμαν μέχρι σήμερα ανάγλυφα, με γλαφυρότητα και σαφήνεια. Πιστεύει πως η ανάπτυξη στην Ελλάδα τα τελευταία 60 χρόνια ήταν μια διαδικασία επώδυνη ώσπου η θεσμοποίηση των δημοκρατικών θεσμών καταστεί βιώσιμη. Μια κοινωνία κατορθώνει την εμπέδωση της πολιτικής τάξης κι ευρυθμίας μονάχα με θέσπιση δημοκρατικών θεσμών και αυτό επετεύχθη μετά την μεταπολίτευση το 1974. Ταπεινός λάτρης του λόγου και της γραφίδας, οιστρηλατεί πάντοτε το νου και την ψυχή του η αρχή, πως η πιο μεγάλη δόξα της ψυχής είναι η σιωπή, αλλά η πιο μεγάλη δόξα της ζωής είναι η ελευθερία. Το πιο αντάξιο του βίου, να προχωράς, ακατάπαυστος δρομέας ο συγγραφέας προχωρά πάντοτε στον πιο δύσβατο δρόμο γνωρίζοντας πως όταν φτάσει στην κορυφή θα δει τον ήλιο ν’ ανατέλει αλλιώτικα.

Θα μεθύσω τον καιρό τον ουρανό,

Μ’ ένα δάκρυ μυστικό,

σε τόπο μακρινό αν σταυρωθείς,

Θ’ αστράψεις, Ηλιος Ευαγγελιστής.

Η σκέψη του καθαρή, ολοστρόγγυλη, γυρνά και περιδιαβαίνει τον κόσμο, την εποχή μας, ενοράται το μέλλον, γυρνά σαν την αχτίνα ενός άστρου, σαν αστραπή κατεβαίνει από τον ουρανό, σαν ρυάκι γυρνά στις θάλασσες.

Η πολιτική τοποθέτηση της Ελλάδας, ο προσδιορισμός της θέσης της στο διεθνές σκηνικό ήταν και είναι πάντα υπόθεση υπαρξιακής σημασίας, υπόθεση επιβίωσης. Οπως γράφει οι ξένες δυνάμεις από συστάσεως του ελληνικού κράτους έπαιζαν πάντα ουσιαστικό ρόλο στο πολίτευμα της χώρας από τον Καποδίστρια, με τη Βασιλευόμενη ή την Αβασίλευτη Δημοκρατία.

Και μόνο πρόσφατα το 1974, οι Ελληνες πέτυχαν μια μορφή σοβαρής πολιτικής αλλαγής χωρίς την ανοιχτή παρέμβαση αλλότριων δυνάμεων. Ετσι εγκαθιδρύθηκε η νέα Προεδρευομένη Δημοκρατία, πολιτική ανάπτυξη όμως σημαίνει πολιτικός εκσυγχρονισμός, πολιτική θεσμοποίηση, επέκταση και ανάπτυξη της εκπαίδευσης, της επιστήμης, της τεχνολογίας. Ο εκσυγχρονισμός επιφέρει αλλαγή των ανθρωπίνων αντιλήψεων, διαθέσεων, αξιών, κανόνων και προτύπων συμπεριφοράς όπως λέγει ο Χάντινγκτον. Ο σύγχρονος άνθρωπος όμως βλάπτει πολλαπλασίως το περιβάλλον απ’ ότι ο πρόγονός του ή ο παραδοσιακός άνθρωπος. Στον εκσυγχρονισμό της πολιτικής ανάπτυξης ο Βύρων Πολύδωρας πιστεύει στην εκλογίκευση της εξουσίας, τη διαφοροποίηση, στη δομή και στην πολιτική συμμετοχή. Εκλογίκευση της εξουσίας σημαίνει αντικατάσταση των παραδοσιακών, θρησκευτικών, οικογενειακών και πολιτικών εξουσιών, αυθεντιών, από μια και μόνη εθνική πολιτική, εκλεγμένη εξουσία, αυθεντία. Διαφοροποίηση της δομής σημαίνει, διαφοροποίηση των νέων πολιτικών λειτουργιών, νέες λειτουργίες, διάκριση των εξουσιών που έδειξε πρώτος ο Αριστοτέλης. Πολιτική συμμετοχή σημαίνει συμμετοχή ευρύτερων κοινωνικών ομάδων, οι πολίτες δηλαδή να εμπλέκονται άμεσα και έμμεσα στην άσκηση της εξουσίας. Στη συνέχεια, αναφέρεται στην ένταξη της Ελλάδας στις Ευρωπαϊκές Κοινότητες το 1979. Ως δέκατο πλήρες μέλος, ένα κορυφαίο πολιτικό γεγονός που εδραίωσε τους δημοκρατικούς θεσμούς στη χώρα μας αφενός, αφετέρου την αλματώδη οικονομική ανάπτυξη. Η κορυφαία αυτή επιλογή της ένταξης αποδεικνύεται με την πάροδο σήμερον 25 ετών. Πόσο αναγκαία κι επωφελής υπήρξε για την πορεία της χώρας μας μες στην οικογένεια των ευρωπαϊκών κρατών. Το ελληνικό κράτος , γράφει παρακάτω, αποτελεί ένα κράτος με την κατ’ εξοχήν εθνική συνοχή, έχει φυλετική σύνθεση, το ομόγλωσσον, το όμαιμον, το ομόθρησκον, παραδόσεις ίδιες και προσδοκίες ίδιες. Αναφέρεται επίσης στο ελληνικό φιλότιμο ως διαχρονική αξία του Ελληνισμού, στη φιλία, στην πατρωνία (κουμπαριά) στις πελατειακές σχέσεις των ανθρώπων, στους δεσμούς αίματος κ.λ.π.

Οι Ελληνες απέκτησαν κοινή εθνική συνείδηση αλλά υπάρχει πάντα και ο τοπικός πατριωτισμός, ο Ελληνας έχει δύο ιδανικά ή να συχνάζει σε καφενείο ή να έχει ο ίδιος καφενείο όπως χαρακτηριστικά έλεγε ο Ξενοφών Ζολώτας. 19ος αιώνας, και στο μισό του 20ου , δύο κοινωνικά ρεύματα επικράτησαν στην Ελλάδα. Εκείνιο των Φαναριωτών και των καπεταναίων, όμως αποτελεί δυστύχημα για τη χώρα που η Φιλική Εταιρία μετά την απελευθέρωση δεν εκφράστηκε ως πολιτικός κομματικός φορέας. Η πολιτική ζωή στην Ελλάδα από το Δόγμα Τρούμαν έως σήμερα υπήρξε καταλυτική για τους θεσμούς και θυελλώδης, εμφύλιος, οχταετία Καραμανλή, επικράτηση Ενωσης Κέντρου, εκτροπή 1965, αποστασία, πραξικόπημα 21ης Απριλίου, Δικτατορία, μεταπολίτευση 1974 , αποκατάσταση της δημοκρατικής νομιμότητας. Το Δόγμα Τρούμαν λειτούργησε ως αποφασιστικός καταλύτης για την Ελλάδα να παραμείνει στο στρατόπεδο των Δυτικών Δημοκρατιών, παράλληλα πέτυχε την οικονομική της απογείωση την δεκαετία 1950-1960, όμως εύλογα μπορεί να διερωτηθεί κανείς αν υπήρξε το Δόγμα αυτό ευεργετικό και για την πολιτική ανάπτυξη της χώρας;

Η πολιτική ανάπτυξη της χώρας μας από το Δόγμα Τρούμαν μέχρι σήμερα πέρασε δια πυρός και σιδήρου, με έριδες και φιλονικίες, όμως ο Βύρων Πολύδωρας προσαρμόζει τη σκέψη του με την κραυγή του Παπά Γιάνναρου όπως εκφράζεται στους Αδερφοφάδες του Νίκου Καζαντζάκη. Θα έλεγα πως αυτή η κραυγή αγωνίας είναι η ίδια η αγωνία του συγγραφέα Πολύδωρα που πονεί βαθιά και νοιάζεται γι’ αυτό τον έρημο τόπο. Κραυγάζει λοιπόν ο Παπά Γιάνναρος: “Δεν τη λυπάστε μωρέ τη Ρωμιοσύνη; Κατά πού θα πάμε; Θα χαθούμε; Λιγοστούς μας έκανε ο Θεός... Ελεος πια”. Ιδια είναι και η κραυγή σήμερα του συγγραφέα στη σύγχρονη εποχή που ζούμε, επίκαιρη, επιτακτική επιταγή για φρονιματισμό των Ελλήνων. Μακάριοι οι μετριοπαθείς, κραυγάζει ο συγγραφέας και πολιτικός Βύρων Πολύδωρας, πόσο δίκιο έχει, μια μικρή χώρα για να επιβιώσει μέσα στον ταχύτατα μεταβαλλόμενο κόσμο μας χρειάζεται πρωτίστως φρόνηση και μετριοπάθεια, οι Ελληνες πρέπει να κοιτάξουμε μπροστά, μπορούμε αν το θελήσουμε να κατακτήσουμε πνευματικά την Ευρώπη, τον κόσμο ολόκληρο. Ο αντίκτυπος του Δόγματος Τρούμαν στην ελληνική ζωή υπήρξε ασφαλής δικλείδα για την ανεξαρτησία και την ακεραιότητα της Ελλάδας για εκείνη την ιστορική περίοδο και την ιστορική συγκυρία. Με το ΝΑΤΟ, όπως αναφέρει ο συγγραφέας, οι αμερικανικοί και συμμαχικοί σκοποί υπηρετήθηκαν πλήρως, αλλά όσον αφορά τη χώρα μας, το ΝΑΤΟ όπως απεδείχθη από την εξέλιξη των γεγονότων, υπήρξε σχετικά επισφαλής υποστηρικτής των ελληνικών εθνικών συμφερόντων. Οι ΗΠΑ και κυρίως η Αγγλία, καθυπέταξαν τον πόθο των Κυπρίων για ενωση με τη Μητέρα Πατρίδα ή για πλήρη ανεξαρτησία, ουσιαστικά η Κύπρος βρισκόταν υπό Κατοχή από το 1978 όταν με τη συνθήκη του Βερολίνου η Τουρκία την παρεχώρησε (επώλησε) στην Αγγλία. Ο συγγραφέας στη συνέχεια του βιβλίου του αναφέρεται σε όλες τις εκλογικές αναμετρήσεις από το 1950 έως σήμερα και στα μεγάλα ιστορικά γεγονότα που συνέβησαν ώστε να εξελιχθεί η πολιτική κατάσταση στη χώρας μας. Παράλληλα αναφέρεται στην κοινωνική εξέλιξη των τελευταίων 50 ετών, την οικονομική και την πολιτιστική, την αστυφιλία που επεσυνέβη και τις επιπτώσεις στον κοινωνικό ιστό της χώρας.

Συνάγει δε το συμπέρασμα ότι ολόκληρη η πολιτική Ιστορία της Ελλάδας είναι γεμάτη από απόπειρες πολιτικών αλλαγών, αλλά στην πραγματικότητα ουσιαστική αλλαγή δεν έχει επέλθει ακόμη. Η οικονομική ανάπτυξη δεν επέφερε παράλληλα την ανάλογη πολιτική ανάπτυξη, έγιναν κοινωνικές μεταρρυθμίσεις οι οποίες ήταν κυρίως ευάλωτες και ανετρέποντο με την αλλαγή σκυτάλης στην πολιτική εξουσία. Η αδικία, έλεγε ο Αριστοτέλης, “είναι επικίνδυνη από κάθε τι όταν είναι ένοπλη”. Ο άνθρωπος, όπως γράφει, είναι εφοδιασμένος από τη γέννησή του με όπλα που είναι προορισμένα να υπηρετήσουν τους σκοπούς της ηθικής, της σοφίας και της αρετής, μπορεί όμως να χρησιμοποιηθούν και για αντίθετους σκοπούς. Το πολιτικό μέλλον της Ελλάδας, όπως διαφαίνεται από την πολιτική κατάσταση σήμερα μετά τη λαίλαπα της Δικτατορίας και της πολινόρθωσης της Δημοκρατίας, έχει την μακρότερη διάρκειά της, αδιάλειπτη πολιτική και δημοκρατική σταθερότητα. Η πρόβλεψή του για το μέλλον είναι ότι πρέπει να στηριχθεί στο σημείο αξιολόγησης της ευρωπαϊκής φυσιογνωμίας της πολιτικής κατάστασης. Το σήμερα προδιαγράφει το αύριο, από τη σπουδή του σήμερα συνάγεται ότι το μέλλον της χώρας μας μπορεί να είναι ελπιδοφόρο. Ο Βύρων Πολύδωρας παρουσιάζει ανάγλυφα στο βιβλίο του όλες τις πολιτικές εξελίξεις έως σήμερα, αλλά και με απλό και γλαφυρό τρόπο, το δοκίμιό του είναι ιστορικό μνημείο για την πολιτική Ιστορία της σύγχρονης Ελλάδας. Πανάξιος “εραστής” του λόγου, γνώστης άριστος της ελληνικής γλώσσας, ευρυμαθής και προπάντων σώφρων, εύχομαι ολοψύχως να του δωρίζει ο Υψιστος και δύναμη και φρόνηση, υγεία και χρόνους πολλούς να μας κληροδοτήσει και άλλα πνευματικά έργα στο χώρο του πνεύματος και της πολιτικής.

Το βιβλίο “Πολιτική Ανάπτυξη στην Ελλάδα”, παρουσιάστηκε στην Αθήνα στη Μεγάλη Βρετάνια και έτυχε αρίστης υποδοχής και κριτικής στις 19-12-2005.

Κ. ΕΛ. ΚΡΗΣ