Ο δημόσιος τομέας είναι ο πιο καλός πελάτης της ΔΕΗ, εξαιτίας της αλόγιστης χρήσης του ηλεκτρικού ρεύματος. Παρά τις συστάσεις που γίνονται στον ιδιωτικό τομέα και τους απλούς καταναλωτές για την εξοικονόμηση ενέργειας,-με έκτακτα μέτρα ιδιαίτερα το καλοκαίρι-, οι μόνοι που δεν τα τηρούν είναι στο Δημόσιο.

Ενδεικτικά ετησίως το ενεργειακό κόστος για τα δημόσια κτίρια της κεντρικής διοίκησης στην Ελλάδα ανέρχεται στα 16 δις δρχ. περίπου. Νέο σχέδιο νόμου εναρμονισμένο στις Κοινοτικές οδηγίες, το οποίο είναι έτοιμο και αναμένεται να ψηφιστεί, επιβάλλει τη λήψη μέτρων προκειμένου να επιτευχθεί η “ολοκληρωμένη διαχείριση των ενεργειακών πόρων” δηλαδή η διαχείριση της ενέργειας όχι μόνο από την πλευρά της παραγωγής, αλλά και από την πλευρά της ζήτησης και της κατανάλωσης.

Με την εφαρμογή των νέων μέτρων, δύο νέοι όροι μπαίνουν στη ζωή μας, η “Χρηματοδότηση Από Τρίτους (ΧΑΤ) και οι Συμβάσεις Ενεργειακής Απόδοσης (ΣΕΑ)”.

Και προσοχή, με την ψήφιση του νέου θεσμικού πλαισίου η εφαρμογή του νόμου είναι υποχρεωτική για Δημόσιο και για ιδιώτες.

Το “ενεργειακό” παράδειγμα, καλείται να δώσει ο δημόσιος τομέας που είναι ο καλύτερος πελάτης της ΔΕΗ. Οι σημερινές τάσεις και προβλέψεις για την ενεργειακή κατανάλωση στην Ευρώπη και στην Ελλάδα, προβλέπουν σημαντική αύξηση στον τριτογενή, και κτιριακό τομέα. Με τον όρο “κτιριακό τομέα” εννοούμε τα δημόσια κτίρια που εντοπίζονται μεγάλες ενεργειακές καταναλώσεις, όπως Νοσοκομεία, γραφεία, αθλητικές εγκαταστάσεις κ.α.

Ο κτιριακός τομέας είναι υπεύθυνος για το 40% της ολικής ενεργειακής κατανάλωσης στην Ευρώπη. Οπως ανέφεραν ο διευθυντής του Ενεργειακού Κέντρου της Περιφέρειας Κρήτης Νίκος Ζωγραφάκης και ο πρόεδρος του Κέντρου Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΚΑΠΕ) κ. Δημοσθένης Αγορής, ο τριτογενής τομέας-ιδιωτικά και δημόσια κτίρια, όπως κτίρια γραφείων διοίκησης, νοσοκομεία, ξενοδοχεία, σχολεία κλπ., καταναλώνει περίπου το 40% της πρωτογενούς ενέργειας ή το 30% της τελικής χρήσης ενέργειας. Τα κτίρια αυτά λειτουργούν σε 24ωρη βάση. Εχουν μεγάλες ανάγκες για ζεστό νερό, θέρμανση, κλιματισμό, φωτισμό.

Εχει υπολογιστεί ότι ιδιαίτερη περίπτωση αποτελούν τα δημόσια κτίρια, καθώς εκπροσωπούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο το 8% του κτιριακού αποθέματος με κόστος ενέργειας ετησίως, που ανέρχεται στα 12 δις Ευρώ!

Στην Ελλάδα, το συνολικό ενεργειακό κόστος για τα δημόσια κτίρια της κεντρικής διοίκησης, υπολογίζεται ότι ξεπερνά τα 16 δις δρχ.

“ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ... ΧΩΡΙΣ ΕΠΙΒΑΡΥΝΣΗ”

Το σχέδιο νόμου που προβλέπεται να ψηφιστεί, έχει ως μόνο στόχο την ορθολογική χρήση και την εξοικονόμηση ενέργειας στα κτίρια. Το πως θα επιτευχθεί αυτός ο στόχος αλλά και το τί προβλέπεται, εξήγησε στην “Π” ο διευθυντήςτου Ενεργειακού Κέντρου της Περιφέρειας Κρήτης κ. Νίκος Ζωγραφάκης.

Πρόκειται για νέες τεχνικές που θα εισαχθούν στην Ελληνική Επικράτεια. Η Χρηματοδότηση Από Τρίτους (ΧΑΤ) και οι συμβάσεις Ενεργειακής απόδοσης (ΣΕΑ).

Με απλά λόγια, αναμένεται η εμφάνιση Εταιριών Παροχής Ενεργειακών Υπηρεσιών (ΕΠΕΥ). Οι εταιρείες αυτές σύμφωνα και με την ευρωπαϊκή εμπειρία, αναλαμβάνουν να εγκαταστήσουν σύγχρονα ενεργειακά συστήματα που εξοικονομούν ενέργεια και πετρέλαιο.

Ο “ιδιοκτήτης” του κτιρίου θα καταβάλει το ποσό που πλήρωνε πάντα στη ΔΕΗ και το πετρέλαιο χωρίς να επιβαρυνθεί επιπλέον. Τα χρήματα όμως θα δίνονται στους επενδυτές, οι οποίοι με την εγκατάσταση των σύγχρονων μηχανημάτων θα έχουν ήδη κέρδος, καθώς σταδιακά θα μειωθεί η κατανάλωση. Και το “κέρδος” αυτό θα αποπληρώνει και την εγκατάσταση. Μόλις επιτευχθεί η αποπληρωμή, ο επενδυτής αποχωρεί, αφήνει τα μηχανήματα, και το κέρδος πλέον το επωφελείται ο χρήστης του κτιρίου. Ο χρόνος των συμβάσεων εξαρτάται από το πόσο γρήγορα θα γίνει η απόσβεση. Βέβαια ανάλογα με το κέρδος γίνεται συμφωνία, και ίσως ένα ποσοστό να δίνεται και στον χρήστη του κτιρίου.

Τα ωφέλη είναι αρκετά και από τις δύο πλευρές, και φυσικά για όλη την κοινωνία. Εκτός από την προστασία του περιβάλλοντος και την εξοικονόμηση ενέργειας, οι ιδιοκτήτες των κτιρίων κερδίζουν ένα εξοπλισμό και θα πληρώνουν λιγότερο ρεύμα.

Οσο για την εγγύηση των μηχανημάτων, αυτή θεωρείται δεδομένη. Ο επενδυτής είναι υποχρεωμένος να τα παραδώσει σε άριστη κατάσταση, αλλιώς θα πληρώνει περισσότερους λογαριασμούς ο ίδιος, χωρίς να έχει κέρδος, κάτι το οποίο δεν συμφέρει τους επενδυτές.

Τα νέα ενεργειακά δεδομένα εκτός από το Δημόσιο, θα είναι υποχρεωτικά και για τους ιδιώτες, μόλις ψηφιστεί το νέο θεσμικό πλαίσιο. Οσοι χτίσουν οικοδομές μετά την ψήφιση του νόμου, θα έχουν και ένα νέο χαρτί στα χέρια τους, το Δελτίο Ενεργειακής Ταυτότητας του κτιρίου, το οποίο θα το συνοδεύει πάντα και θα είναι υποχρεωτικό σε κάθε αγοραπωλησία.

Για τα παλαιά κτίρια, θα δοθεί στους ιδιοκτήτες παράταση πέντε ετών.

Οι εφαρμογές Τεχνικών ΧΑΤ/ΣΕΑ έχουν δοκιμαστεί στο Βερολίνο, την Αυστρία, τη Βιέννη, αλλά και άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Το κράτος το οποίο δεν θέλει να φέρει ξένους επενδυτές στην Ελλάδα, προσπαθεί να προσεγγίσει και να πείσει για τα ωφέλη της επένδυσης, εταιρείες ελληνικές που ασχολούνται με την ενέργεια.

Η εφαρμογή των νέων δεδομένων, θεωρείται δύσκολη λόγω της αντίληψης και των συνθηκών οργάνωσης του δημοσίου βίου στη χώρα και η προσπάθεια όλων πρέπει να είναι μεγάλη.

ΤΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΠΡΟΦΙΛ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ

Σχετικές μελέτες για παρεμβάσεις και έργα εξοικονόμησης ενέργειας και ορθολογικής χρήσης ενέργειας σε δημόσια και δημοτικά κτίρια στην Κρήτη, δείχνουν περιθώρια εξοικονόμησης από 15-35% χωρίς να αποκλειστούν και μεγαλύτερα ποσοστά, 15-22% σε αέριες εκπομπές.

Οι χρόνοι αποπληρωμής των νέων τεχνικών εφαρμογών, υπολογίζονται από 2 μέχρι 10 χρόνια, σύμφωνα με τον κ. Ζωγραφάκη, ανάλογα με το είδος της παρέμβασης.

Αυτά τα αποτελέσματα συμφωνούν με ανάλογα αποτελέσματα για κτίρια στην Ελλάδα και στην Ευρώπη, και αποδεικνύουν ότι υπάρχει οικονομικά εκμεταλλεύσιμο δυναμικό για βιώσιμη εφαρμογή των ΧΑΤ/ΣΕΑ σε δημόσια κτίρια της Κρήτης.

Στο ίδιο συμπέρασμα καταλήγουν μελέτες και για τις ξενοδοχειακές εγκαταστάσεις του νησιού.

Και στην Κρήτη δεν εφαρμόζεται η καλύτερη δυνατή ενεργειακή πολιτική από τις δημόσιες υπηρεσίες. Αρχικά στις δημόσιες υπηρεσίες, δεν γνωρίζουν οι υπάλληλοι πέρα από τους οικονομικούς υπεύθυνους, πόσο ρεύμα καταναλώνουν και η άγνοια οδηγεί στην υπερκατανάλωση.

Σύμφωνα με έρευνα της Περιφέρειας Κρήτης και το Ενεργειακό Κέντρο, στο νησί υπάρχουν 580 δημόσια/δημοτικά κτίρια. Το 40% των κτιρίων είναι κατασκευασμένα πριν το 1979 και το 33,6% των κτιρίων είναι ενοικιαζόμενα.

Η περαιτέρω ανάλυση 245 κτιρίων δημόσιων υπηρεσιών που χρησιμοποιούνται ως γραφεία, δείχνει ότι το 52% είναι ενοικιαζόμενα και το 56.4% είναι κατασκευασμένα πριν το 1979.

Τροχοπέδη σε τοπικό επίπεδο στις νέες τεχνικές που προωθούνται είναι ότι τα δημόσια κτίρια δεν είναι ιδιόκτητα και η Πολιτεία δεν προτίθεται ν’ αναβαθμίσει τα ενοικιαζόμενα καθώς θεωρεί ότι είναι υπόθεση των ιδιοκτητών.

Οσον αφορά στην κτιριακή ταυτότητα των δημοσίων κτιρίων.

• το 51% των κτιρίων δεν διαθέτουν κεντρική θέρμανση

• το 77,4% δεν έχουν θερμομόνωση

• το 15,5% έχουν κεντρικό κλιματισμό

• το 39,6% έχουν αυτόνομες κλιματιστικές μονάδες, και το 44,9% στερούνται παντελώς κλιματισμού.

Τα παραπάνω στοιχεία, αποδεικνύουν ότι υπάρχουν μεγάλα περιθώρια εξοικονόμησης ενέργειας και μεγάλο δυναμικό για εφαρμογή των σχετικών διαχειριστικών και οικονομικών τεχνικών ΧΑΤ/ΣΕΑ.

Οι αριθμοί επίσης, αποδεικνύουν ότι η πλειοψηφία των δημόσιων κτιρίων στην Κρήτη:

• στερείται θερμομόνωσης και διπλών υαλοπινάκων

• γίνεται αλόγιστη χρήση επιπλέον ηλεκτρικών θερμαντικών σωμάτων

• χρησιμοποιούνται ευρέως κοινοί λαμπτήρες αντί ενεργειακά αποδοτικοί λαμπτήρες

• διενεργείται αποσπασματική και απρογραμμάτιστη αγορά και εγκατάσταση διαφόρων ειδών αυτόνομων κλιματιστικών μονάδων με αποτέλεσμα την αδυναμία αποδοτικής λειτουργίας και συντήρησης.

ΟΙ ΑΙΤΙΕΣ

ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΣΠΑΤΑΛΗΣ

ΣΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ

Είναι ξεκάθαρο ότι για την κατασπατάληση του ηλεκτρικού ρεύματος από το Δημόσιο, δεν ευθύνεται μόνο η πλήρης απουσία ενεργειακής συνείδησης και σωστής ενεργειακής συμπεριφοράς από τη διοίκηση και τους χρήστες των κτιρίων.

Επιπλέον αιτίες όπως η απουσία συγκροτημένης και συντονισμένης πολιτικής στέγασης των δημοσίων υπηρεσιών, η παλαιότητα των κτιρίων, τα γονικά χαρακτηριστικά της δόμησης που δυσκολεύουν τον επανασχεδιασμό, η απουσία συνολικής εικόνας και εποπτείας των ενεργειακών δαπανών, και η απουσία σχεδιασμού της λειτουργίας των κτιρίων, επιβαρύνουν επιπλέον την αλόγιστη χρήση της ενεργειακής κατανάλωσης.

Σύμφωνα με τον διευθυντή του Ενεργειακού Κέντρου της Περιφέρειας Κρήτης κ. Νίκο Ζωγραφάκη, πολλές παράμετροι επιβάλλουν την εφαρμογή των νέων τεχνικών. Σχετική έρευνα αγοράς που διενήργησε το Κέντρο, δείχνει επίσης ότι η πλειοψηφία των δημόσιων κτιρίων (65%), έχει την πρόθεση να εφαρμόσει τα μέτρα ορθολογικής χρήσης ενέργειας, παρά το γεγονός ότι η πλειοψηφία των προϊσταμένων δεν γνωρίζει επαρκώς αυτά τα μέτρα.

Αναγνωρίζεται επίσης η αναγκαιότητα εφαρμογής τεχνικών ΧΑΤ/ΣΕΑ με προφανή οικονομικά, ενεργειακά και οικονομικά οφέλη.

Τα ίδια ερωτήματα, απευθύνθηκαν και στους “μεγάλους καταναλωτές” της Κρήτης, σε ξενοδοχεία και νοσοκομεία, που έδειξαν μεγάλο ενδιαφέρον για τις νέες τεχνικές.

Συμπερασματικά, η έρευνα καταλήγει στο ότι το μέγεθος της αγοράς είναι ικανοποιητικό, αφού ο χρόνος αποπληρωμής των επενδύσεων ορθολογικής χρήσης ενέργειας, είναι λιγότερο από 5 χρόνια.

Αλλα συμπεράσματα εξίσου ενδιαφέροντα είναι:

• Η έλλειψη ενημέρωσης για ΧΑΤ/ΣΕΑ των υποψήφιων πελατών.

• Η “γραφειοκρατία” αποτελεί ανασταλτικό παράγοντα ανάπτυξης παρόμοιας αγοράς.

• Ολες οι υπάρχουσες εταιρείες ενδιαφέρονται για τη στήριξη της Περιφερειακής διάδοσης της Τεχνικής ΧΑΤ/ΣΕΑ.

Ο κ. Ζωγραφάκης τόνισε στην “Π” ότι ο ρόλος του Ενεργειακού Κέντρου Περιφέρειας Κρήτης, είναι καθοριστικός στην προώθηση και πιλοτική εφαρμογή της ΧΑΤ/ΣΕΑ.

Το Ενεργειακό Κέντρο, μπορεί να διαμορφώσει λεπτομεριακό σχέδιο για ΧΑΤ/ΣΕΑ σε ομοειδείς ομάδες κτιρίων, να συμβάλει στη δημιουργία συγκεκριμένης αγοράς και ζήτησης παρόμοιων υπηρεσιών, να καθοδηγήσει την Τοπική Αυτοδιοίκηση, να επεξηγήσει και να προωθήσει τις πιλοτικές εφαρμογές και τα συμβόλαια για τα μοντέλα ΧΑΤ/ΣΕΑ.

Η ύπαρξη και εφαρμογή Περιφερειακού Ενεργειακού Σχεδιασμού για την Κρήτη, ο οποίος περιλαμβάνει σαφή κατεύθυνση για προώθηση και εντατικοποίηση προσέλκυσης ιδιωτικών επενδύσεων σε έργα ορθολογικής χρήσης και εξοικονόμησης ενέργειας, αποτελεί καθοριστική παράμετρο διευκόλυνσης και πιλοτικής εφαρμογής της Τεχνικής Χρηματοδότησης από Τρίτους (ΧΑΤ)/Συμβάσεις Ενεργειακής Απόδοσης (ΣΕΑ) σε δημόσια/δημοτικά αλλά και σε ιδιωτικά κτίρια στην Κρήτη.