Η προ ημερών δήλωση του άγγλου φυσικού Stephen Hawking (1942), μαζί με άλλους 150 συναδέλφους του, προκάλεσε αίσθηση. Ζητούν, η Βρετανία να παραμείνει στην Ευρώπη, διαφορετικά η αποχώρησή της θα είναι πλήγμα για τον επιστημονικό κόσμο της χώρας. Ως γνωστό, οι Βρετανοί καλούνται, τον προσεχή Ιούνιο να ψηφίσουν αν επιθυμούν ή όχι, την αποχώρηση της χώρας τους (Brexit) από την Ε.Ε. Παράλληλα, οι τελευταίες σκηνές από ένα ντοκυμαντέρ, (αυτό πρόλαβα να δω σε τοπικό τηλεοπτικό σταθμό) με πρωταγωνιστή το διάσημο αστροφυσικό Stephen Hawking, συγγραφέα και Διευθυντή Ερευνών στο Κέντρο Θεωρητικής Κοσμολογίας στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ, ήταν η αιτία για το άρθρο αυτό.

Θα ήταν παράλογο, από τις λίγες τελευταίες ερωτήσεις σε μια εκπομπή να σχολιαστεί μια ολόκληρη συνέντευξη. Ακόμα πιο παράλογο θα ήταν να ασκηθεί κριτική σε έναν επιστήμονα του επιπέδου και του κύρους του Hawking. Δεν παύουν, όμως, να υπάρχουν σ’ αυτή τα ερεθίσματα για τη διατύπωση μιας άποψης, που μπορεί να μην είναι ταυτόσημη με εκείνη του άγγλου αστροφυσικού.

Καθηλωμένος στο αμαξίδιό του, λόγω μιας σπάνιας ασθένειας των νεύρων (ALS), έχει χάσει με το χρόνο τη φωνή του και επικοινωνεί μέσω συσκευής παραγωγής ομιλίας. Εκείνο που υποστήριξε στην τηλεοπτική συνέντευξη, ήταν ότι «οι διαστημικές πτήσεις και ο αποικισμός στο διάστημα είναι αναγκαία για την το μέλλον της ανθρωπότητας». Πάνω στην ορθότητα ή μη αυτής της άποψης μπορούν να εκφραστούν απόψεις, ανεξάρτητα από τη διαφορά του επιπέδου γνώσεων. Πολλές φορές, για θέματα που δεν έχουν αποδειχτεί επιστημονικά, αλλά υπεισέρχεται και ο παράγοντας «πιθανότητα», υπάρχει «χώρος» για τη διατύπωση απόψεων, από τις οποίες άλλες εκκινούν από επιστημονικά δεδομένα και άλλες από την πίστη, την πεποίθηση ή το δογματισμό. Τέτοια θέματα είναι η παραδοχή ή όχι της ύπαρξης Θεού, η ύπαρξη ζωής έξω από τη Γη ή το Ηλιακό μας σύστημα κ.ά.

Δεν είμαι σε θέση να γνωρίζω εάν και κατά πόσον οι απόψεις του Hawking είναι γνωστές σε όλη την «ανθρωπότητα», για το μέλλον της οποίας ενδιαφέρεται. Στην περίπτωση, όμως, που είναι … μάλλον έχει γίνει παρανόηση ως προς την κατεύθυνση του «αποικισμού». Έτσι, αντί για το «διάστημα», το μεταναστευτικό ρεύμα, στις μέρες μας κατευθύνεται προς την Ευρώπη, με πρώτο αποδέκτη των αλλεπάλληλων κυμάτων, τη χώρα μας! Αυτό, όμως, είναι ένα θέμα που απασχολεί τις πολιτικές, τις θρησκευτικές και εσχάτως και τις στρατιωτικές ηγεσίες των χωρών που εμπλέκονται. Αν πάρουμε το δρόμο που μας δείχνει ο Hawking, θα πρέπει πρώτα να συνειδητοποιήσουμε ποιο είναι το μέγεθος του εγχειρήματος και η δυνατότητα αποικισμού σε μια ακτίνα κάποιων εκατοντάδων ετών φωτός από τη Γη μας, όπως λέει. Και προφανώς αναφέρεται σε εκατοντάδες έτη φωτός και όχι σε χιλιάδες ή εκατομμύρια, επειδή η διάρκεια της ζωής του ανθρώπου μετά βίας πλησιάζει σήμερα τα 100 χρόνια, από τα οποία αρκετά δεν είναι παραγωγικά, είτε για καθαρή σκέψη, είτε για φυσική εργασία. Υπάρχει, βέβαια, η σκέψη ότι στα διαστημόπλοια που θα αναλάβουν αυτή την αποστολή για την αναζήτηση «τόπων» αποικισμού για κάποιους αιώνες, με ροή χρόνου όπως τον αντιλαμβανόμαστε στη Γη, οι γενναίες θα εναλλάσσονται, μέσα στο διαστημόπλοιο θα γεννιούνται, θα αναπαράγονται και θα πεθαίνουν «άποικοι» αστροναύτες, έως ότου φτάσουν (αν φτάσουν) στον τελικό προορισμό τους… Κανείς δεν νομιμοποιείται (με τη γήινη λογική) να προδιαγράψει το μέλλον κάποιων ανθρώπων και να τους «καταδικάσει» να γεννηθούν και να πεθάνουν μέσα σε μια φυλακή, άσχετα ποιες ανέσεις μπορεί να έχει ένα μελλοντικό διαστημόπλοιο. Να ζήσουν και να πεθάνουν χωρίς να τους δει ο ήλιος, χωρίς να αναπνεύσουν το «μυρωμένο αγέρι», χωρίς να νιώσουν την αρμύρα της θάλασσας στο κορμί τους και τόσα άλλα απλά και καθημερινά, που μόνο όταν μας λείψουν κατανοούμε τη σπουδαιότητά τους. Ένα άλλο ζήτημα που κάνει ανέφικτη αυτή την προσπάθεια του ανθρώπου είναι και οι σχετικά πολύ μικρές ταχύτητες που αναπτύσσουν –προς το παρόν- τα σημερινά διαστημικά οχήματα, όταν αναφερόμαστε σε διαγαλαξιακές αποστάσεις… Όσο για το ποιος θα ήταν διατεθειμένος να αναχωρήσει για μια αποστολή στο διάστημα γνωρίζοντας ότι δεν θα επιστρέψει, ας μην ανησυχούμε. Η σειρά (ουρά) αναμονής και η προθυμία για συμμετοχή σε μια τέτοια αποστολή θα είναι μεγάλη. Περιοριζόμαστε στη δήλωση της πρώτης γυναίκας κοσμοναύτη, της Βαλεντίνας Τερεσκόβα (1937), η οποία δήλωσε διατεθειμένη να μεταβεί στον Άρη, με το ενδεχόμενο της μη επιστροφής…

Θα λέγαμε ότι η επιδίωξη του ανθρώπου προς αυτή την κατεύθυνση και η προσπάθειά του να αναζητήσει άλλους κόσμους για να τους αποικήσει είναι μια καθαρή ουτοπία. Το μόνο που μας αποτρέπει από αυτόν τον αποκλεισμό είναι η ιστορική θεώρηση της πορείας της επιστήμης … π.χ. αν λέγαμε πριν από 150 χρόνια ότι ο άνθρωπος ευρισκόμενος στην υψηλότερη κορυφή, θα μπορεί να μιλάει και ταυτόχρονα να βλέπει το συνομιλητή του που θα βρίσκεται στην άλλη άκρη του κόσμου, ή ότι οι κάτοικοι ενός ολόκληρου χωριού (600 – 800 άτομα) θα μπορούσαν μέσα σε λίγες ώρες να βρίσκονται στην άλλη άκρη της γης (πτήση με το AirBus Α-380), μπορεί να μην είχαν καταλήξει στην πυρά της Ιεράς Εξέτασης, σίγουρα, όμως, οι γύρω τους θα τους έβλεπαν με «άλλο μάτι»! Αυτή η πρόοδος της επιστήμης και της τεχνολογίας έχει καταφέρει πράγματα από αδύνατα και αδιανόητα στο μυαλό του ανθρώπου, να τα κάμει δυνατά. Για το λόγο αυτό και μόνο, υπάρχει μια τυπική επιφύλαξη…

Είναι μέσα στη φύση του ανθρώπου να ερευνά και να προσπαθεί να κατανοήσει και να εξιχνιάσει το άγνωστο. Ακόμα και στην περίπτωση που δεν το κατορθώνει, καθ’ οδόν (Ιθάκη) προκύπτουν άλλα οφέλη, χρήσιμες ανακαλύψεις, που βρίσκουν εφαρμογή στην καθημερινή μας ζωή. Κατά συνέπεια, θα ήταν … αρτηριοσκληρωτική αντίδραση να προτείνουμε να εγκαταλειφθεί η προσπάθεια για την εξερεύνηση του σύμπαντος, επειδή ο αποικισμός του διαστήματος φαντάζει σε μας ουτοπία. Ακόμα κι αν έχουν αρχίσει να ανακαλύπτονται την τελευταία δεκαετία εξωπλανήτες (δηλ. πλανήτες σε άλλα ηλιακά συστήματα) και ο αριθμός τους φτάνει σήμερα τους 4.700, ακόμα και αν έχουν μεγάλες ομοιότητες στο μέγεθος και στην απόσταση από τον αστέρα γύρω από τον οποίο περιστρέφονται, οι πιθανότητες της απόλυτης ομοιότητας με τη Γη είναι ασήμαντες και η μετάβασή μας εκεί πρακτικά αδύνατη, με τη σημερινή τεχνολογία. Ακόμα κι αν ο άνθρωπος θα μπορούσε να φτάσει εκεί, οι συνθήκες θα ήταν τέτοιες, που η ζωή και η μετακίνηση του ανθρώπου στην επιφάνεια του πλανήτη θα απαιτούσε τη χρήση διαστημικής στολής και συσκευής οξυγόνου. Και όλα αυτά, επειδή ο άνθρωπος είναι το «προϊόν» της συμμετοχής όλων των αμέτρητων παραγόντων που αποτελούν τη Γη , όπως είναι σήμερα και δεν είναι δυνατό να ζήσει χωρίς βοήθεια και προστασία, αλλού… και μετά απ’ όλα αυτά, τίθεται το ερώτημα: Αντί να αναζητούμε μακρινούς πλανήτες, στους οποίους φτάνοντας να είμαστε υποχρεωμένοι να κυκλοφορούμε «φυλακισμένοι» μέσα σε μια διαστημική στολή και να ζούμε σε οικίες σωληνοειδείς ή θολωτές, ή βαθειά μέσα στο υπέδαφος του εξωπλανήτη, είναι προτιμότερο να «φυλακίσουμε» (στην κυριολεξία) αυτούς που θέτουν σε κίνδυνο τη ζωή, τους φυσικούς πόρους και την ισορροπία των οικοσυστημάτων πάνω στη Γη μας και να αποτρέψουμε τη διαφαινόμενη καταστροφή του φυσικού μας περιβάλλοντος!!!

[email protected]