… γράφει, σχολιάζει, προτείνει και παρουσιάζει η Ελένη Μπετεινάκη*

Κι ήρθε το φθινόπωρο και οι πρώτες βροχές και άρχισαν να γεμίζουν τα πάρκα με φύλλα και ο Σεπτέμβρης, ο πρώτος του γιος βιάζεται να μεγαλώσει, να πάει σχολείο, σαν όλα τα παιδιά. Ο Οκτώβρης πάλι θέλει να συναντήσει ξανά τον θείο του το καλοκαίρι.

Ο παππούς ο Χρόνος είναι πάντα παρών στις σκανταλιές τω εγγονών του, τα συμβουλέυει και τα χαίρεται. Κι επειδή Χρόνος είναι και …περνά γρήγορα, φτάσαμε και στο άνοιγμα των σχολείων. Στις πρώτες ανησυχίες, σκέψεις και ετοιμασίες. Το διάβασμα αρχίζει να αποκτά πρόγραμμα, συνέπεια και καθημερινή απασχόληση των παιδιών. Η λογοτεχνία για μικρά παιδιά, για παιδιά που μόλις άρχισαν να διαβάζουν είναι κάτι διαφορετικό από την υποχρεωτική άσκηση και τα παραμύθια ή βιβλία για μικρές ηλικίες, αρχίζουν να «ζωντανεύουν» μεσα από τις βιβλιοθήκες των σπιτιών, των σχολείων και των βιβλιοπωλείων. Κι είναι γεμάτα τούτη τη φορά με θέματα που τα απασχολούν, όπως η ορθογραφία, οι σχέσεις των παιδιών με τους δασκάλους τους, τους φίλους τους αλλά κι εκείνους τους «άλλους» που πολλές φορές τους κάνουν την σχολική ζωή τους δύσκολη μέχρι και ανυπόφορη. Ιδέες, προβλήματα, λύσεις, αλλά και απλές αναφορές γεγονότων που πιθανόν κάποια στιγμή σ’ όλη την διάρκεια της χρονιάς να τους συμβεί. Κι αν, αν η ζωή τα φέρει έτσι, κάποια φορά και μας συμβεί μια αναποδιά και όλα όσα μας αρέσουν δεν είναι δυνατόν να τα αποκτήσουμε, τότε ας κοιτάξουμε λίγο δίπλα μας και ας νοιώσουμε τους άλλους, ίσως καταλάβουμε, κι εμείς και τα παιδιά μας, πως «…μπορούμε να ζήσουμε και χωρίς όλα αυτά τα περιττά πράγματα…» που συχνά μας δημιουργούν άλλα πρότυπα κι άλλες προτεραιότητες.

Κι είναι ο λόγος για τη θάλασσα που μόλις μπεί το φθινόπωρο τη νοσταλγούμε.Κι είπαμε πως κι εκείνη έχει τα μυστικά της, σαν τη ζωή μας μόνο που το ένα το μοναδικό της είναι κι αυτό που τη νοστιμίζει! κι είναι γεμάτη με μικρές σταγόνες που κάποιες επιστρέφουν στα σύννεφα θέλοντας να συναντήσουν τα αδέλφια, τους φίλους και τα παιχνίδια τους. Ένας κύκλος ζωής που ποτέ δεν σταματά, είναι η αιτία που ένα μικρό πουλί θα νικήσει τον φόβο και θα αποκτήσει εμπιστοσύνη στις ικανότητες και τον εαυτό του. ν αλήθεια;

Ιστορίες που μιλούν για το σήμερα, που ταξιδεύουν στο χρόνο και στις αναμνήσεις μας. Παραμύθια που πάντα διδάσκουν, θυμίζουν, μαγεύουν και παρηγορούν. Αυτός δεν είναι κι ο σκοπός τους άλλωστε; …

1Τα παιδιά του φθινοπώρου, Λότη Πέτροβιτς – Ανδρουτσοπούλου, εκδ. Πατάκης

Το Φθινόπωρο έχει για γυναίκα του την Βροχή και πρωτότοκο γιό του τον Σεπτέμβρη που μόλις γεννήθηκε ήθελε παρέα σαν όλα τα παιδιά του ουρανού και της γης. Κι έγινε δέκα ημερών κι ήθελε να πάει στο σχολείο της κυρίας Συννεφιάς με τα άλλα συννεφάκια, τους φίλους του. Εκέινα τα χρόνια τα παλιά τα παιδιά φορούσαν ποδιές στα σχολεία κι ο Σεπτέμβρης απόκτησε την πιο όμορφη. Βοήθησε πολύ ο Άνεμος με τα φύλλα που μάζεψε και κάθισε και η Βροχή με την ασημένια της νεροκλωστή κι έφτιαξε την πιο παράξενη ποδιά που ‘χε φορέσει ποτέ κανείς . Κι άρχισαν τα μαθήματα στο σχολείο, με πρώτο και καλύτερο εκείνο της αριθμητικής που βρήκε τα συννεφάκια να μαλώνουν για το συν της πρόσθεσης και το πλην της αφαίρεσης. Και πάνω στον καυγά και στη βιάση της χαρά του διαλλείματος ξήλωσε η ποδιά του Σεπτέμβρη, και σκόρπησε στην πλάση τα φύλλα της μαζί με τα δάκρυά του. Κι οι σκανταλιές δεν τέλειωσαν εδώ κι η Βροχή θύμωσε που κάποιοι ανακατεύονταν στις δουλειές της κι ο Παππούς ο Χρόνος τα βαλε όλα τα πράγματα στη θέση τους, όπως εκείνος ξέρει καλύτερα. Κι ο καιρός περνούσε κι ο Σεπτέμβρης μεγάλωσε ...και τότε βρίσκοντας την πόρτα του πατέρα του, του Φθινοπώρου μισάνοιχτη βγήκε στη νυχτιά …αλλά το τι συνάντησε ή είδε είναι μια άλλη ιστορία…

Είναι οι «μαγικές» ιστορίες της κ. Λότης που όλοι πια ξέρουμε πως δίκαια ο Παππούς ο Χρόνος, μια φορά κι έναν καιρό, όταν την επισκέφθηκε, της είπε πως ήθελε να γράψει για όλα του τα εγγόνια. Κι η κ. Λότη έβαλε τέχνη περισσή και ζωντάνεψαν οι μήνες και οι ιστορίες κι έγιναν σύντροφοι πιστοί τα βράδια στις καληνύχτες των μικρών παιδιών και στις ώρες χαλάρωσης τα μεσημέρια. Κι όσα χρόνια κι αν περάσουν, ο Παππούς ο Χρόνος θα χαίρεται με αυτό το αποτέλεσμα, το ίδιο κι όλοι εμείς που θα τις διαβάζουμε ξανά και ξανά και πάντα …

2Επιστροφή στο σχολείο, Μαρία Παπαγιάννη, ( εικ: Πέτρος Μπουλούμπασης – Σοφία Τουλιάτου), εκδ. Πατάκης

Κι όπως είπαμε Φινόπωρο ήρθε κι είναι η ώρα που ανοίγουν ντα σχολεία. Κι όλα τα παιδιά αλλά και οι γονείς « επί ποδός» να αγοράσουν τα σχολικά, να συναντήσουν τους παλιούς αλλά και νέους φίλους. Να γνωρίσουν την καινούργια δασκάλα κι ένα σωρό σκέψεις περνούν από τα παιδικά μυαλουδάκια. Και αγωνίες, και απορίες κι ερωτήσεις χίλιες δύο. Κι εκεί που όλα τα χουμε συνηθίσει αλλιώς, όπως και η μαμά του Πέτρου αρχίζουν οι αλλαγές. Ο Πέτρος έχει μεγαλώσει πια και αν και οι κουβέντες των μεγάλων του φαίνονται δυσνόητες κάποιες φορές, νομίζει πως είναι καιρός να μπει κι αυτός στον κόσμος τους. Έτσι κάνει για πρώτη φορά μπάνιο μόνος του, κι έρχονται οι θύμησες του καλοκαιριού και των διακοπών αλλά και τα δάκρυα. Δάκρυα νοσταλγίας για κάτι που έφυγε αλλά και αγωνίας για κάθε καινούργιο που θάρθει…

Ιστορίες καθημερινής ζωής για παιδιά που μεγαλώνουν και που η πρώτη μέρα στο σχολειό φέρνει καμιά φορά αναμνήσεις αλλά και άγχος για αυτά που πρόκειται να συμβούν

3Ο Νταής του σχολικού, Μαρία Ρουσάκη, ( εικον : Γιώργος Σγουρός), εκδ. Ψυχογιός

Το καλοκαίρι πέρασε και η πρώτη μέρα στο σχολείο κρύβει χαρά, ανυπομονησία και αγωνία για το καινούργιο που έρχεται. Ο Αριστοτέλης ετοιμάζεται πρωί πρωί για να μπει στο σχολικό και να συναντήσει τους φίλους του. Έχει τόση προσμονή που όλα σχεδόν, τα ζει το προηγούμενο βράδυ στον ύπνο του. Η έκπληξη του είναι μεγάλη όταν πια η πολυπόθητη στιγμή φτάνει και ανεβαίνει στο σχολικό του να καθίσει στη θέση του. Είναι όμως πιασμένη από ένα άλλο παιδί μεγαλύτερό του, πιο ψηλό και δυνατότερο. Και αρχίζουν οι περιπέτειες του που μοιάζουν να μην έχουν τελειωμό. Και να ΄φτανε μόνο αυτό, τον κοροϊδεύουν και τα υπόλοιπα παιδιά που ο «νταής του σχολικού», ό νέος του «συγκάτοικος» στις διαδρομές του κάνει τη ζωή δύσκολη. Όλα αλλάζουν για τον μικρό Αριστοτέλη, δραματικά. Μέχρι που και αυτός μια μέρα αποφασίζει να δράξει και αρπάζει την τσάντα του διπλανού του την στιγμή που κι εκείνος έχει κάνει ακριβώς το ίδιο. Λένε πως η επίθεση είναι η καλύτερη άμυνα και στην περίπτωση των δύο παιδιών αποδείχτηκε πολύ σωστή αυτή η ρήση. Ένα μυστικό αποκαλύπτεται που πάλι θα δώσει νέα τροπή στην ιστορία και ο Άρης με τον Αριστοτέλη θα γίνουν τελικά αν και δεν μοιάζουν καθόλου, οι καλύτεροι φίλοι.

Μια ιστορία από την σχολική ζωή, τον τρόπο και τις δυνατές λύσεις για να επιλυθούν διαφορές ή φόβοι που έχουν να κάνουν με το τεράστιο θέμα του εκφοβισμού στα σχολεία.

4Άριστα 10!, Βαγγέλης Ηλιόπουλος, (εικ. Μαρία Τζαμπούρα) εκδ. Πατάκη

Δύσκολο μάθημα η ορθογραφία στις πρώτες τάξεις του σχολείου. Όσο κι αν προσπαθείς τα λάθη είναι συχνά και σχεδόν καθημερινά. Ξεχνάς πώς να γράψεις μια λέξη μόλις απασχολήσεις το μυαλό σου με κάτι άλλο. Καμιά φορά η προσπάθεια δεν φτάνει και τότε η δασκάλα συμβουλεύει και παροτρύνει για καλύτερο αποτέλεσμα. Όσους τρόπους όμως κι αν χρησιμοποίησε η μικρή μας φίλη δεν κατάφερε να γράψει σωστά σχεδόν ποτέ την ορθογραφία της. Μια μέρα οι φίλοι της την βοηθούν και όλες οι λέξεις επιτέλους είναι γραμμένες σωστά. Άρα θα είναι κι αυτή από τις μαθήτριες που επιτέλους θα πάρει Άριστα 10’ και σε τούτο το μάθημα; Όμως όσο δύσκολο είναι να μάθεις κανείς να γράφει σωστά, άλλο τόσο δύσκολο είναι να πει … ψέματα. Κι έτσι την τελευταία στιγμή λίγο πριν δώσει το τετράδιο της στη δασκάλα της, οι λέξεις «επιστρέφουν» στα …λάθος γράμματα. Όμως η δασκάλα για αυτήν την πράξη θα της βάλει το Άριστα 10 που θα ναι πραγματικά για την αξία της!

5Δεν έφταιγα εγώ, Έλενα Αρτζανίδου, (εικ: Λιάνα Δενεζάκη), εκδ. Ψυχογιός

Η σχολική ζωή έχει πολλές τρικλοποδιές. Έχει φίλους, έχει ζήλιες, έχει μαλώματα και μικρούς καυγάδες και γδαρσίματα κάποιες φορές. Έχει όμως και τιμωρίες και μικρά αθώα ψέματα. Έχει κι εκπλήξεις. Όπως στη ζωή του Αλέξανδρου που ένας τσακωμός με τους φίλους του θα γίνει η αιτία της τιμωρίας του από την μητέρα του και την δασκάλα του αλλά και ο λόγος που θα μάθει να λέει αλήθειες. Οι σχέσεις του θα δοκιμαστούν, όχι μόνο με τους φίλους αλλά και μέσα στην οικογένεια με την μητέρα του και την αδελφή του. Η μεγάλη έκπληξη θα συμβεί στην επιστροφή του στο σχολείο όταν θα ανακαλύψει πως τα πράγματα δεν είναι όπως φαίνονται … τις περισσότερες φορές. Και αυτοί που νομίζουμε για «εχθρούς» μας μπορεί απλά να προσπαθούν να γίνουν φίλοι μας αλλά να μην γνωρίζουν τον τρόπο… Ποιος να φταίει άραγε για αυτό;

6Μπορώ και χωρίς αυτά, Έλενα Νταβλαμάνου, (εικ:Έλενα Γρίβα), εκδ. Δυάς

Κι αφού αρχίζει το σχολείο κι ο κόσμος των μικρών γεμίζει με νέα πρόσωπα και καταστάσεις, τούτη δω η ιστορία είναι για όλα εκείνα τα παιδιά, που θέλουν τα πάντα και που δύσκολα μοιράζονται ότι έχουν. Έτσι κι ο Λεωνίδας, δεν μπορεί να καταλάβει ένα από τα μεγαλύτερα θέματα τούτης της εποχής, αυτό της ανεργίας που πολλές φορές κτυπά την πόρτα ενός σπιτιού και όλα αλλάζουν. Εκείνος θέλει τα καινούργια μολύβια που είδε στο βιβλιοπωλείο και ονειρεύεται πώς να τα αποκτήσει, θυμώνει, φωνάζει και κλαίει γιατί η επιθυμία του έιανι δύσκολο να πραγματοποιηθεί. Την ίδια στιγμή έρχεται άλλο ένα πρόβλημα να γεμίσει την καθημερινότητα του. Είναι ένα νέο παιδί στην τάξη, ο Ντίμε, που έχει έρθει από μια άλλη χώρα και είχε κι αυτός ένα άνεργο μπαμπά. Όλα αλλάζουν σαν η δασκάλα ζητά από τον Λεωνίδα να δανείσει ένα από τα μολύβια του στον μικρό Ντίμε. Τότε ο Λεωνίδας από την χαρούμενη αντίδραση του Ντίμε, θα αρχίσει να καταλαβαίνει καλύτερα τις καταστάσεις, να εκτιμά πρόσωπα και πράγματα, να μαλακώνει τον θυμό του και να γνωρίζει τη χαρά της προσφοράς. Και τότε πραγματικά θα καταλάβει πως η χαρά μπορεί να έρθει μόνο με μια απλή κίνηση, χωρίς περιττά στολίδια κι απαιτήσεις. Κι επειδή στις ιστορίες αλλά πολλές φορές και στην ίδια τη ζωή όλα μπορούν να συμβούν σαν ξημερώσει μια νέα μέρα …ε τότε κι εκείνος θα δει ένα όνειρο να γίνεται πραγματικότητα!

Ιστορία σύγχρονη, γραμμένη με τρυφερότητα και αγάπη που ακουμπά ένα πολύ δύσκολο σημερινό πρόβλημα αλλά και τις ανησυχίες των παιδιών που δύσκολα μπορούν να διαχειριστούν καταστάσεις που δημιουργούνται και που πριν αγνοούσαν τελείως.

Γιατί τελικά …Όλοι μας μπορούμε και χωρίς αυτά!

7Θάλασσα, πες μου, Μαριάννα Κουμαριανού ( εικον: Θέντα Μιμηλάκη), εκδ. Παρρησία

Θάλασσα πλανεύτρα, των παραμυθιών, των ιστοριών, των ποιημάτων, της ίδιας της ζωής. Αμέτρητα τα μυστικά, αμέτρητες οι εικόνες της. Κι αν ρωτήσεις ένα μικρό παιδί τι είναι η θάλασσα θα πει πως είναι το γαλάζιο χρώμα ουρανού ή ο καθρέφτης του φεγγαριού. Ένα άλλο θα συμπληρώσει πως είναι γεμάτη ψάρια και καράβια, τραγούδια ποιήματα, θησαυρούς και πειρατές. Μ απάνω απ΄ όλα η θάλασσα είναι γεμάτη μυστικά κι εκείνο το πιο βαθύ και μεγάλο το ’χει βάλσαμο και στήριγμα κι η ίδια η ζωή. Μα μήπως η ζωή μας δεν είναι σαν τη θάλασσα γεμάτη φουρτούνες, άπνοια κάποιες φορές, γεύσεις, μυρωδιές και ταξίδια;

Τούτο το βιβλίο της Μαριάννας είναι ένα ποίημα για παιδιά και για μεγάλους, αφού κι ίδια ένα παιδί είναι στην ψυχή της. Η Θέντα πάλι την βοήθησε πολύ, δίνοντας χρώμα και ζωή στις λέξεις της με μια πραγματικά υπέροχη εικονογράφηση.

Και να θυμάστε όλοι πως όσο πικρό ή αλμυρό κι αν είναι τούτο το μυστικό χωρίς αυτό η ζωή και η θάλασσα δεν θα είχαν καμιά νοστιμάδα!

8Θα τα καταφέρω μόνος μου; Κατερίνα Ψωρομύτη( Κάτια Πινό), εικον: Νανά Παπαδοπούλου, εκδ. Κόκκινη κλωστή δεμένη

Ο Πίτι είναι ένα μικρό κίτρινο πουλάκι που θέλει να γνωρίσει τον κόσμο ή καλύτερα τα σύννεφα και αποφασίζει να ακολουθήσει μια μικρή σταγόνα στο ταξίδι της από τη γη στον ουρανό. Φοβάται όμως πολύ και σαν εκείνη τον αφήνει να συναντήσει τον αδελφό της τον μικρό Σταγονούλη, τον βοηθάει να συνεχίσει το ταξίδι του ένας αετός, ένα αερόστατο κι ένας γλάρος. Τα πράγματα δεν εξελίσσονται όπως τα θέλει και τότε καταλαβαίνει πώς μόνο με την δική του δύναμη και τα δικά του φτερά θα καταφέρει να πραγματοποιήσει το όνειρό του. Ο φόβος του φεύγει σιγά σιγά και τον διαδέχεται η περιέργεια να μάθει όσα πιο πολλά μπορεί για τα σύννεφα, τον ήλιο, τον άνεμο, το ουράνιο τόξο που η ξεχωριστή ομορφιά του, τον θαμπώνει. Στην επιστροφή του στη γη, έχει για παρέα του την σταγόνα ελεύθερος πια από φόβους και κακές σκέψεις καταλαβαίνει και πως μετά από αυτό το ταξίδι του τίποτα δεν μπορεί να είναι ίδιο.

Η ιστορία της Κάτιας είναι ένας πολύ όμορφος και προσιτός τρόπος για να καταλάβει ένα μικρό παιδί τον κύκλο του νερού, το ταξίδι μιας σταγόνας από τη γη στον ουρανού και αντίστροφα. Επίσης είναι ένα μάθημα για το πώς να νικήσει τους φόβους του και να κυνηγήσει τα όνειρό του στηριζόμενο μόνο στις δικές του δυνάμεις.

Γιατί τελικά όλα μπορούν να συμβούν, όταν κανείς έχει πίστη στον εαυτό του και δύναμη!

Να θυμάστε πάντα πως μια ιστορία κάθε βράδυ λίγο πριν κοιμηθούν τα παιδιά φέρνει πάντα όνειρα γλυκά, ταξιδιάρικα και ήρεμα. Άλλωστε λίγη μαγική σκόνη ποτέ δεν έβλαψε κανέναν πόσο μάλλον όταν ζωντανεύει μέσα στα παραμύθια!