Της Ειρήνης Τζεϊρανάκη

Στις μέρες μας πολλά από τα τρόφιμα που βρίσκονται στο εμπόριο στις ετικέτες τους συχνά αναγραφούν ότι είναι ενισχυμένα με μικροοργανισμούς όπως προβιοτικά ή πρεβιοτικά ή και με τα δυο, οι οποίοι έχουν αποδειχτεί ότι βοηθούν την καλή λειτουργία του οργανισμού και ιδιαίτερα του έντερου.

Τι είναι όμως, τα πρεβιοτικά και τα προβιοτικά; Πώς ωφελούν τον οργανισμό και σε ποια τρόφιμα υπάρχουν;

Τα προβιοτικά είναι ζωντανοί μικροοργανισμοί οι οποίοι μπορεί να προκαλέσουν θετικές επιδράσεις στην υγεία του ανθρώπου καθώς βελτιώνουν την μικροβιακή ισορροπία του εντέρου. Οι μικροοργανισμοί αυτοί δεν είναι ξένοι με την φυσική μικροχλωρίδα του ανθρωπινού οργανισμού αλλά αντίθετα αποτελούν μέλη του όπως και κάποιοι άλλοι παθογόνοι οργανισμοί που κάτω από φυσιολογικές συνθήκες δεν δημιουργούν πρόβλημα στον οργανισμό σε μικρή ποσότητα. Τα πιο γνωστά προβιοτικά που εμπλουτίζουν τα τρόφιμα είναι τα βακτήρια που ανήκουν στα γένη Lactobacillus και Bifidobacterium, τα οποία βρίσκονται στην μικροχλωρίδα του παχέος εντέρου. Η μικροχλωρίδα του παχέος εντέρου θεωρείται από τα πλέον πολυάριθμα οικοσυστήματα, περιλαμβάνει περίπου 400 διαφορετικά βακτηριακά είδη. Η εντερική μικροχλωρίδα έχει παρατηρηθεί ότι μεταβάλλεται σε συνθήκες στρες σε παθογόνες καταστάσεις από τη διατροφή, τις συνθήκες διαβίωσης και την λήψη αντιμικροβιακών σκευασμάτων. Κυριότερα προβιοτικά τρόφιμα αποτελούν τα προβιοτικά γαλακτοκομικά προϊόντα που υπάρχουν στο εμπόριο, όπως προβιοτικά γιαούρτια, ρευστά όξινα γάλατα με ή χωρίς φρούτα και, πρόσφατα, τυριά και παγωτά.

Πλεονεκτήματα από την κατανάλωση προβιοτικών

• μειώνουν τα συμπτώματα της δυσανεξίας στην λακτόζη

• αυξάνει το ανοσοποιητικό σύστημα του οργανισμού σε λοιμώξεις του έντερου

• βελτιώνουν την πέψη

Τα πρεβιοτικά είναι δυσαπορρόφητα συστατικά των τροφίμων που διεγείρουν την ανάπτυξη και την αύξηση της δραστηριότητας ενός ή ορισμένων ειδών βακτηρίων στο παχύ έντερο, βελτιώνοντας έτσι την υγεία του ανθρώπου-ξενιστή τους. Κυριότερα πρεβιοτικά είναι η ινουλίνη, οι γαλακτο-ολιγοσακχαρίτες (GOS) και οι φρουκτο-ολιγοσακχαρίτες (FOS). Αποτελούν στοιχεία φρούτων, λαχανικών ή δημητριακών (όπως το ραδίκι, το κρεμμύδι, το σκόρδο, τα δημητριακά ολικής άλεσης, η μπανάνα ή η σόγια). Χρησιμοποιούνται ως προσθήκη σε γαλακτοκομικά προϊόντα, ροφήματα και γλυκά. Το πρεβιοτικά διαφέρουν από τα προβιοτικά συστατικά, δεδομένου ότι δεν περιέχουν κανένα ζωντανό μικρόβιο αλλά βοηθούν την αύξησή τους. Τα πρεβιοτικά δε διασπώνται από τα ένζυμα της γαστρεντερικού συστήματος. Αντίθετα περνούν μέσω του άνω γαστρεντερικού συστήματος στην εντερική κοιλότητα, όπου χρησιμοποιούνται επιλεκτικά από τα ευεργετικά βακτήρια

Πλεονεκτήματα από την κατανάλωση πρεβιοτικών

• μειώνουν την δυσκοιλιότητα και την διάρροια

• η κατανάλωση πρεβιοτικών, όπως η ινουλίνη και η ολιγοφρουκτόζη, αυξάνει την εντερική απορρόφηση του ασβεστίου και του μαγνησίου από τον οργανισμό.

• μειώνουν τη χοληστερόλη και τον κίνδυνο εμφάνισης δυσλιπιδαιμίων, καθώς συμμετέχουν στον μεταβολισμό των λιπιδίων.

• μειώνουν τον κίνδυνο για εμφάνιση κάποιων μορφών καρκίνου.

Για τα προβιοτικά δεν έχει προταθεί μέχρι στιγμής κάποια συνιστώμενη πρόσληψη. Τα τρόφιμα με ζωντανούς οργανισμούς, όπως το γιαούρτι, περιέχουν ευεργετικά για τον οργανισμό βακτήρια. Ένα με δύο κεσεδάκια γιαουρτιού την ημέρα φαίνεται ότι είναι ευεργετικά για τους ενήλικες, ενώ ένα κεσεδάκι φαίνεται ότι είναι αρκετό για τα παιδιά.

Στα πρεβιοτικά, μια φυσιολογική διατροφή που περιέχει 5 μερίδες φρούτων και λαχανικών παρέχει από 5 έως 10 γραμμάρια άπεπτων υδατανθράκων την ημέρα. Σ' αυτούς περιλαμβάνονται ολιγοσακχαρίτες φυτικής προέλευσης (κυρίως FOS). Γενικά, δόσεις κάτω των 5 γραμμαρίων είναι αναποτελεσματικές, ενώ ημερήσιες δόσεις μεταξύ 5 και 10 γραμμαρίων φαίνεται να είναι αποτελεσματικές για υγιείς ενήλικες. Άρα η κατανάλωση τόσο των προβατικών όσο και των πρεβιοτικών παίζει σημαντικό ρόλο στη διατήρηση της καλής υγείας του οργανισμού.

Τα προϊόντα που περιέχουν συνδυασμό προβατικών και πρεβιοτικών ωφελούν περισσότερο τον οργανισμό και έχουν καλύτερα αποτελέσματα από τη μεμονωμένη χρήση τους γιατί βελτιώνουν την επιβίωση και την εγκατάσταση επιλεγμένων ζωντανών μικροοργανισμών στο πεπτικό σύστημα.