Του Κώστα Κωνσταντίνου*

Αναγκαία συνθήκη κάθε επικοινωνιακού συστήματος είναι πομπός και δέκτης να μοιράζονται τον ίδιο σημειολογικό κώδικα. Δεν είναι δυνατόν να συνεννοηθούν δύο άνθρωποι, όταν ο ένας δεν κατέχει τη γλώσσα του άλλου ή όταν, εν πάση περιπτώσει, δεν μπορούν και οι δύο να κάνουν χρήση μιας κοινής τρίτης που ενδεχομένως γνωρίζουν.

Ο κανόνας αυτός ισχύει για κάθε απόπειρα ειλικρινούς επικοινωνίας. Τους όρους και τους μηχανισμούς τούς θέτει η ίδια η ζωή. Καταλαβαίνει κανείς έτσι γιατί δεν είναι δυνατόν σε λιμοκτονούντες πληθυσμούς να περάσουν τα γλυκανάλατα μηνύματα των κέντρων αδυνατίσματος. Επειδή ο επικοινωνιακός κώδικας επιβάλλεται από τον πομπό. Για τον δυστυχή όμως δέκτη όχι μόνο είναι εντελώς ακατανόητος αλλά και υβριστικά βάρβαρος.

Για μια ακόμη φορά (κατάντησε άλλωστε κοινός τόπος) ο επικοινωνιακός αυτός κώδικας επεβλήθη ετσιθελικά από τους διαμορφωτές των ρευμάτων και τους ανεμόμυλους της δήθεν ερμηνευτικής δημοσιογραφίας του τόπου μας. Ανέλαβαν εργολαβικά τον επικοινωνιακό καταιγισμό της χώρας, αφού θρήνος και οδυρμός επέπεσε στους τηλεοπτικούς διαύλους ως προς το ερμηνευτικό μέρος της επιλογής τόσο των υποψηφίων περιφερειαρχών όσο και του ολόφρεσκου κυβερνητικού ανασχηματισμού. Έπρεπε να τηρηθούν, σου λέει, οι εσωκομματικές ισορροπίες απ’ εδώ, να σταλεί το τάδε μήνυμα από εκεί, να φαγωθεί ο ένας για να μην καταποθεί ο άλλος. Παρασκήνιο στο προσκήνιο. Λες και θα μπορούσε ο όποιος πρωθυπουργός να απονέμει και να αφαιρεί θώκους ανέξοδα. Άδραξαν την ευκαιρία οι νυσταγμένοι συνειρμολογούντες και έτσι η βάση του πλυσταριού στήθηκε εύκολα. Ούτε οι εφημερίδες δεν αντιστάθηκαν. Κυβέρνηση μετά τα μεσάνυχτα. Μεταμεσονύχτια και τα μυαλά του κάθε γουρλωμένου ξερόλα ένθεν κακείθεν.

Μα, αν η πολιτική είναι έτσι (που πράγματι έτσι είναι) τότε γιατί να αποτελεί είδηση; Και εάν χρειάζονται για τις «ειδήσεις» τέτοιες ζοφώδεις και περισπούδαστες αναλύσεις υπό το ημίφως της παραπολιτικής, τι επικοινωνιακή αξία έχουν για τον πολίτη, όταν η ασημαντότητά τους δεν τις καθιστά ούτε άμεσα προσλήψιμες μήτε έκθετες προς αξιολόγηση; Για να έχουν οι κατ’ επάγγελμα πληροφορητές την αυθάδη αξίωση ο εκ των πραγμάτων ταπεινωμένος Έλληνας να συμμερίζεται την διανοητική τους πλήξη; Θα μου πείτε, ό,τι μπορεί ο καθένας κάνει...

Ναι. Αλλά τι είδους σαδιστική δημοσιογραφία είναι αυτή, όταν απλόχερα εκπαιδεύει τον πολίτη στην πολιτική της επικοινωνίας και όχι στην κοινωνία της πολιτικής; Επικίνδυνα πράγματα, όταν οι ποσότητες των μικροφώνων ασκούν τον πολίτη στην υποστήριξη της πιο χαμηλής εγκεφαλικής ποιότητας. Τι είδους κοινωνική ευθύνη είναι αυτή, όταν ο πολίτης εκπαιδεύεται από τους εργολάβους της μικροπληροφορίας όχι να κρίνει πράξεις αλλά να προκαταλαμβάνει ενέργειες; Και όμως. Όλοι αυτοί με θωρακισμένα από την «κρίση» τα ευτραφή τους βαλάντια καταλαβαίνουν πολύ καλά ότι ο πικραμένος Έλληνας αναπνέει πλέον αλλού και ότι αλλού έχει εναποθέσει επιτέλους τον κώδικα της επικοινωνίας του: Στην ειλικρίνεια και στη σοβαρότητα. Στην ελπίδα που φέρνει η αλλαγή με την αλλαγή που φέρνει η ελπίδα.

Μακριά από τέτοιες πονεμένες ιστορίες τα «κανάλια», επειδή δεν μπορούν να εξασφαλίσουν την επικοινωνιακή (οικονομική δηλαδή) τους επιτυχία σε καιρούς και χώρους άβολους, όχι μόνο προτιμούν τον δακρύβρεχτο λαϊκισμό αλλά αποφασίζουν και κάτι απαισιότερο. Επενδύουν ακόμα στους ανυποψίαστους, με το να αλλάζουν τον κώδικα επικοινωνίας και να επιβάλλουν εκείνον που θέλουν. Εκφράσεις κλισέ, άκαμπτη θεματολογία, ασήμαντες πληροφορίες του κινητού και του ποδαριού, γρήγοροι ρυθμοί εκφώνησης των «ειδήσεων» και ακαριαία «ερμηνεία» τους. Μήπως και ξεφύγει κανένας ιθαγενής. Να μην τους κάνουμε τη χάρη.

* Ο Κώστας Κωνσταντίνου, είναι καθηγητής στο Πειραματικό Λύκειο

[email protected]