Του Γιώργου Μιχελουδάκη*

(Μια σύντομη αναφορά στο τσιγάρο και την ιστορία του όπως διαμορφώθηκε από το σινεμά, τη ζωγραφική, τη λογοτεχνία και την ίδια τη ζωή)

“Aν δεν επιτρέπεται το κάπνισμαστον παράδεισο, εγώ δεν πάω!..”

Μαρκ Τουέιν

Αφιερωμένο με αγάπη στους συναδέλφους καπνιστές


“Οι ωραίοι μύθοι ωραία καίγονται”: Η φράση αυτή, παραλλαγή του τίτλου μιας γνωστής ταινίας, ήρθε στο νου μου καθώς έγραφα αυτό το κείμενο. Ο λόγος θα είναι για το κάπνισμα, το μυθο του και την ιστορία του.

Όπως όλοι γνωρίζουμε, το κάπνισμα απαγορεύτηκε επισήμως και στη χώρα μας από τις αρχές του περασμένου καλοκαιριού. Έτσι όλη η μυθολογία που δημιουργήθηκε ή συνδέθηκε μ’ αυτή την αυτοκαταστροφική συνήθεια αργά ή γρήγορα θα γίνει στάχτη... Ακριβώς όπως ένα τσιγάρο που καίγεται, αργά, επίσημα, σχεδόν βασανιστικά ανάμεσα στα δάκτυλα του καπνιστή καθώς αυτός απολαμβάνει με βαθιές ανάσες το άρωμά του και αφήνει τα δακτυλίδια του καπνού να σχηματίζουν μικρά σύννεφα, με το κεφάλι ελαφρά ανασηκωμένo και με έκφραση στιγμιαίας έκστασης ή χαύνωσης...

Το τσιγάρο, αυτή η “τελευταία” μικρή ηδονή, μπήκε τελεσίδικα στο χώρο της απαγόρευσης και του στιγματισμού. Ξέρω· θα μου πείτε ότι ήταν αναγκαίο και μάλιστα άργησε να γίνει. Συμφωνώ, αγαπητοί μου, μόνο που σε πολλές περιπτώσεις εκμεταλλευόμενοι αυτή την απαγόρευση εξωτερικεύσαμε όλο μας τον ρατσισμό!..

Μετρά αιώνες η θεμελίωση του μύθου του καπνίσματος που κατά καιρούς στηρίχτηκε και υποστηρίχτηκε από ποικίλα συμφέροντα, νόρμες, βιομηχανίες, τέχνες. Οι τελευταίες και κυρίως η λογοτεχνία, η ζωγραφική και ο κινηματογράφος συνέβαλαν σημαντικά στην ανάδειξη του καπνίσματος ως μιας συνήθειας άκρως γοητευτικής, αυτοκαταστροφικής βέβαια, αλλά ίσως και γι’ αυτό ιδιαίτερα ακαταμάχητης.

Ποιος, αλήθεια, δεν γοητεύτηκε από την μυστηριακή, αινιγματική, ανδρόγονη παρουσία της Μάρλεν Ντίτριχ; Όταν μάλιστα φρόντιζε στις ταινίες της να τοποθετεί το τσιγάρο στην άκρη των χειλιών της; Ποιος μπορεί να ξεχάσει τη γοητεία της Ρίτας Χέιγουορθ στην ταινία “Τζίλντα” να κρατά με το δεξί χέρι το τσιγάρο τοποθετημένο σε μικρή πίπα και να προχωρεί αγέρωχα αφήνοντας πίσω της μικρά σύννεφα πόθου;

Σας θυμίζω ακόμη την εικόνα του Τζέημς Ντιν με το τσιγάρο στα χείλη ως χαρακτηριστικό σημάδι επαναστατικότητας, καθώς και το μονίμως τελειωμένο τσιγάρο και κρεμασμένο κυριολεκτικά στα χείλη του σπουδαίου Κλιντ Ίστγουντ στα γουέστερν σπαγγέτι του Σέρτζιο Λεόνε.

Έτσι το κάπνισμα - αρχικά το θεωρούσαν αθώο - κατέληξε σήμα και σύμβολο ανδρισμού, ανεξαρτησίας και στη συνέχεια σημάδι παθών άνευ ορίων στα χείλη και τα χέρια μοναδικών γυναικών, κυρίως των μοιραίων (βαμπ τις έλεγαν) ξανθών γυναικών που πρωταγωνιστούσαν στα φιλμ νουάρ:

Φανταστείτε μια σεκάνς από μια τέτοια ασπρόμαυρη ταινία με τους ήρωες να φορούν εφαρμοστά κοστούμια με μυτερά πέτα και να γίνονται παρανάλωμα στις εκπνοές του καπνού της ξανθιάς θεάς που τους καταγοήτευε και μετά τους κατέστρεφε: Δυο κατακόκκινα χείλη βαμμένα σε σχήμα καρδιάς ρουφούν ηδονικά τον καπνό από μια μακριά πίπα κρατημένη νωχελικά ανάμεσα στο δείκτη και το μεσαιό του δεξιού χεριού. Το πρόσωπο ελαφριά ανασηκωμένο, τα μάτια σχεδόν μισόκλειστα, πλαισιωμένα από μωβ βελούδινες βλεφαρίδες και ένα χείμαρρο από ξανθά ή πλατινέ μαλλιά να ανεμίζουν ελαφρά. Πόζες σαν αυτές της Χέντι Λαμάρ, της Λάνα Τάρνερ ή της Κάρολ Λόμπαρντ, για να θυμηθούμε κάποιες από τις παλιές θεές του σελιλόιντ.

Αργότερα το σκηνικό θα αλλάξει:

Ταξιδέψτε με τη φαντασία σας στο Παρίσι της εποχής του Υπαρξισμού. Μπείτε σ’ ένα μπιστρό στο Καρτιέ Λατέν. Ένα ακορντεόν αφήνει τις λιγωμένες νότες του να αναθερμάνουν τα πάθη και τις προσδοκίες, ενώ ο Αλμπέρ Καμύ ή ο Ζαν Πολ Σαρτρ τυλιγμένοι μακριές καπαρντίνες να απολαμβάνουν το τσιγάρο τους. Το σκηνικό συμπληρώνει ηχητικά η φωνή του μοναδικού σπουργιτιού του Παρισιού, της Εντίθ Πιαφ... Μετά η φωνή αυτή γίνεται μακρινή ηχώ και την διαδέχεται μια άλλη φωνή, εντελώς διαφορετική, βαριά, βαθιά και “σπασμένη”. Είναι η φωνή της Ζυλιέτ Γκρεκό, της μούσας του Υπαρξισμού...

Φωνές και παρουσίες που δεν μπορεί κανείς να τις φανταστεί διαφορετικά παρά μόνο μέσα σε σκοτεινούς χώρους με υπαινιχτικούς φωτισμούς, ποτισμένους με το άρωμα του καπνού, κάτι που η φωνή τους διαλαλούσε με τρόπο απροκάλυπτο και σαφή.



Για όλα φταίει το... σινεμά!

Ήταν αρχές του αιώνα που πέρασε, όταν ο Σαρλό (Τσάρλι Τσάπλιν) έκανε εμφάνιση αρειμάνιου καπνιστή στο φιλμ του 1914: “Kid auto taces at Venice”.

Τα χρόνια περνούσαν και οι περισσότεροι σταρ της οθόνης έπαιρναν χιλιάδες δολάρια για να καπνίσουν στα φιλμ, στην προσωπική τους ζωή, ακόμη και στις δημόσιες εμφανίσεις τους. Έτσι οι περισσότεροι απ’ αυτούς πέρασαν στο συλλογικό υποσυνείδητο ως καπνιστές και το κάπνισμα ως μια συνήθεια, ένα πάθος, αν θέλετε, αυτοκαταστροφικό βέβαια, αλλά συμπαθητικό, σέξι, σύμβολο ανδρισμού, επαναστατικότητας, μαγκιάς, ονειροπόλησης και συντροφικότητας.

Σταρ όπως οι Γκάρι Κούπερ, Τζέιμς Στιούαρτ, Γκρέκορι Πεκ, Τάιρον Πάουερ, Μάρλεν Ντίτριχ, Κερκ Ντάγκλας συνδέθηκαν σε διαφημίσεις των Chesterfield, Lucky Strike, Phillip Morris, Camel, για να περιοριστούμε στις πιο συνηθισμένες μάρκες τσιγάρων.

Η πρώτη αντίδραση από την επιστημονική κοινότητα για την επικινδυνότητα του καπνίσματος θα έρθει στη μέση σχεδόν της δεκαετίας του ‘60! Την ίδια ακριβώς εποχή θα συναντήσουμε την Μπριζίτ Μπαρντό και τον γοητευτικό άσχημο Ζαν Πολ Μπελμοντό να καπνίζουν άφιλτρα Gauloise. Έτσι το τσιγάρο θα γίνει σύμβολο της νουβέλ βαγκ. Τότε επίσης ο Σερζ Γκεσνμπουργκ θα τραγουδήσει το τολμηρό “Ja t’ aime. Moi non plu”, κρατώντας ένα μισοτελειωμένο Gitanes.

Από τη δεκαετία του ‘80 και μετά τα πράγματα θα αλλάξουν. Ο κόσμος έχει πια ενημερωθεί για τους κινδύνους του καπνίσματος και... πιέζεται να ξεχάσει το μισοσβησμένο τσιγάρο στα χείλη του “άντρα” Χάμφρεϊ Μπόγκαρτ και τη μοναδική σεξουαλικότητα που εξέπεμπε το πιπάκι της μοιραίας Ρίτας Χέιγουορθ.

Ναι μεν αλλά... Γιατί λίγο αργότερα οι νέες θεές του σεξ και των φιλμ Σάρον Στόουν και Κιμ Μπάσιγκερ στις ταινίες “Βασικό Ένστικτο” και “9 1/2 βδομάδες” αντίστοιχα, θα χρειαστούν το...αποκούμπι του τσιγάρου. Το ίδιο και η “τελευταία” Ιταλίδα παλαιάς κοπής Μόνικα Μπελούτσι, στην ταινία “Μαλένα”.

Το Χόλυγουντ στη συνέχεια υποχρεώθηκε να συμμορφωθεί. Έτσι οι ήρωες των φιλμ μπορούσαν να καπνίζουν μόνο για “ιστορικούς λόγους”! Δηλαδή μόνο όταν η ιστορία του φιλμ το απαιτούσε. Μάλιστα το κάπνισμα στα φιλμ έγινε κριτήριο χαρακτηρισμού τους σε “ακατάλληλα”!

Παρ’ όλα αυτά οι νόμοι και οι περιορισμοί δεν κρατήθηκαν από την κινηματογραφική βιομηχανία. Έτσι ακόμη και σήμερα γυρίζονται - τουλάχιστον από το λεγόμενο “ανεξάρτητο σινεμά”- ταινίες με θέμα το κάπνισμα.

Η τηλεόραση ακολούθησε την ίδια πορεία.



Το κάπνισμα στην εικαστική δημιουργία

Οι εικαστικοί καλλιτέχνες ζώντας οι περισσότεροι σ’ ένα ελεύθερο ή ελευθεριάζον περιβάλλον, ακολουθώντας αυτό που λέμε μποέμικη ζωή, ήταν φυσικό να αδιαφορήσουν για την απαγόρευση και τη δαιμονοποίηση του καπνίσματος και να εθιστούν σ’ αυτό χωρίς περιορισμούς. Μάλιστα πολλοί απ’ αυτούς απαθανάτισαν το κάπνισμα και στα έργα τους.

Εμείς θα περιοριστούμε σε μια σύντομη αναφορά κάποιων εξαιρετικών περιπτώσεων:

Ο Τουλούζ Λωτρέκ, που τόσο ιδιαίτερα ζωγράφισε την παριζιάνικη νύχτα, ζωγράφισε το “Πορτρέτο του Λουί Πασκάλ”, φυσικά με το τσιγάρο στα χείλη.

Ο εκκεντρικός Σαλβαντόρ Νταλί πριν τον κατακτήσει ο σουρεαλισμός, ζωγράφισε τον εαυτό του με πίπα. Πολύ πολύ αργότερα επανήλθε στο ίδιο θέμα με μια σειρά πινάκων στους οποίους έδωσε τον τίτλο “Ο κοιμώμενος καπνιστής”.

Ο Πάμπλο Πικάσο υπήρξε φανατικός καπνιστής ως τα γεράματά του. Έτσι το κάπνισμα εμφανίζεται σε πολλά έργα του. Το ίδιο και ο Ρενέ Μαγκρίτ.

Ο ιμπρεσιονιστής Εντουάρ Μανέ ακολούθησε τον ίδιο δρόμο στα έργα του “η Σερβιτόρα”, ο “Καπνιστής”, το “Πορτρέτο του Στεφάν Μαλαρμε”.

Ο Πολ Σεζάν αρεσκόταν να ζωγραφίζει απλούς, καθημερινούς ανθρώπους να καπνίζουν.

Εκείνος όμως που ζωγράφισε το συγκλονιστικότερο έργο με θέμα το κάπνισμα ήταν ο Βαν Γκογκ. Σε ανύποπτο χρόνο ζωγράφισε το προφητικό έργο “Κρανίο με αναμμένο τσιγάρο”. Ήταν ένα τρομακτικό έργο, που και σήμερα ακόμη θα μπορούσε θαυμάσια να χρησιμοποιηθεί ως αφίσα σε καμπάνιες κατά του καπνίσματος!...



Τσιγάρο και λογοτεχνία

Είναι αληθινά ατέλειωτος ο κατάλογος των λογοτεχνικών έργων και των συγγραφέων που ασχολήθηκαν με την “καταραμένη” συνήθεια του καπνίσματος. Εμείς και εδώ θα κάνουμε μια σύντομη αναφορά:

Ο Όσκαρ Ουάιλντ έγραψε ότι “το κάπνισμα είναι ο τέλειος τύπος απόλαυσης. Είναι σύντομη, έντονη και σε αφήνει ανικανοποίητο. Τι άλλο να θελήσεις;

Ο Ζαν Πολ Σαρτρ βεβαιωνε τους αναγνώστες του ότι “μέσω του τομπάκου που κάπνιζα ήταν όλος ο κόσμος που καιγόταν, που ανασχηματιζόταν σε αχνό, προκειμένου να εισαχθεί και πάλι εντός μου”.

Για τον Ζαν Κοκτό “το πακέτο των τσιγάρων, η τελετουργία με την οποία τα βγάζουμε από κει, το άναμμα του αναπτήρα κι εκείνο το αλλόκοτο σύννεφο που μας διαπερνά και που εισπνέουν τα ρουθούνια μας, αποτελούν ισχυρά θέλγητρα που έχουν κατακτήσει τον κόσμο”.

Πολλοί επίσης είναι οι λογοτέχνες που κάποια στιγμή ομολόγησαν ότι το κάπνισμα υπήρξε αγαπημένη τους συνήθεια. Αναφέρουμε μερικά ονόματα: Μποντλέρ, Σιμενόν, Βιρτζίνια Γουλφ, Καμύ, Έλιοτ, Χέμινγουέι, Μπρεχτ, Ντίκενς, Παπαδιαμάντης, Κόνραντ.

Τέλος ο Μαρκ Τουέιν δήλωνε απερίφραστα: “Αν δεν επιτρέπεται το κάπνισμα στον παράδεισο, εγώ δεν πάω!!!



“Το κάπνισμα και το τραγούδι”

Το κάπνισμα, μοναχική και “λαϊκή” με την ευρύτερη σημασία της λέξης συνήθεια, ήταν λογικό να εμπνεύσει συνθέτες, μουσικούς, στιχουργούς. Είναι αμέτρητα, τα τραγούδια που εμπνέονται από το τσιγάρο και το κάπνισμα. (Δεν αναφερόμαστε εδώ στις κάθε είδους απαγορευμένες ουσίες παρά μόνο στο τσιγάρο). Στα περισσότερα απ’ αυτά το τσιγάρο γίνεται ερωτικό σύμβολο, προσωποποιείται και παρομοιάζεται με τον ερωτικό σύντροφο που αγαπά, ξεχνά, προδίδει, ξεγελά απροκάλυπτα ή προδίδεται και συντρίβεται όπως ακριβώς και στη ζωή.

Θα σταθούμε ενδεικτικά σε δύο μόνο περιπτώσεις:

Το τραγούδι “Άλλη αγάπη έπιασες” των Νίκου Δαλέζιου και Γιάννη Παπαδόπουλου, που τραγούδησε πρώτη η Βίκυ Μοσχολιού, παρουσιάζει με τρόπο μοναδικό την ερημιά του έρωτα: “Σαν το πακέτο που δεν έχει πια τσιγάρα/ έτσι κι εμένα τώρα με παραπετάς, /τώρα που μ’ έκανες τρελά να σ’ αγαπήσω/ με βλέπεις και ειρωνικά γελάς”./ “΄Ηπιες τα τσιγάρα σου, /χόρτασες τη μάρκα σου/ και αλλάζεις τώρα τον καπνό σου./ Άλλη αγάπη έπιασες/ κι εμένα με πέταξες/ σαν το αποτσίγαρό σου...!

Ολόκληρη η μυθολογία του έρωτα περιγράφεται με τρόπο συγκλονιστικό, όπως μόνο το λαϊκό τραγούδι μπορεί να πει: Χωρίς να περισσεύει ούτε μια λέξη, χωρίς μελοδραματισμούς, αλλά με μια απλότητα που κόβει σαν λεπίδι.

“Η ταμπακιέρα”, τραγούδι των Ιωσήφ Ριτσιάρδη, Μίμη Τραϊφόρου και Γιώργου Γιαννακόπουλου, που συνδέθηκε με την “εθνική” φωνή της Σοφίας Βέμπο και που θεωρείται η κορυφαία της ερμηνεία, περιγράφει έναν επίσης “δύσκολο” έρωτα: “Τι μου τη χάρισες αυτή την ταμπακιέρα/ αφού για μένα πονηρά έχεις σκεφτεί / κι αφού στο βάθος θέλεις να με κάνεις πέρα/ τι μου τη χάρισες την ταμπακιέρα αυτή;”

Η ταμπακιέρα, δώρο, απόδειξη και σημάδι ερωτικής πίστης και αφοσίωσης, μετά το άδοξο τέλος της σχέσης γίνεται μισητό αντικείμενο, που φέρνει στο νου μόνο άσχημες αναμνήσεις. Ο χαμένος από το ερωτικό παιχνίδι μονολογεί: “Την ταμπακιέρα σου δεν έπρεπε να πάρω/ γιατί τη βλέπω και βαθιά μελαγχολώ”.

Μόνος, έρημος, έχοντας πιει ως τον πάτο το πικρό ποτήρι της ερωτικής αυταπάτης είναι έτοιμος να αλλάξει τα πάντα: “Μέχρι που σκέφτομαι να κόψω το τσιγάρο για να διώξω μια στιγμή απ’ το μυαλό”. Άσχημες αναμνήσεις του θυμίζει και το κάπνισμα αυτό καθεαυτό.

Γι’ αυτό η μόνη λύτρωση μόνο με το σταμάτημα του καπνίσματος μπορεί να επέλθει.

Οι τελευταίοι στίχοι του τραγουδιού δείχνουν τη μετάλλαξη του καπνίσματος σε εφιάλτη, ένα βραχνά που συγκλονίζει τον ηττημένο εραστή: “Κι ίσως μου χάρισες αυτή την ταμπακιέρα για να μου γίνει και το κάπνισμα βραχνάς”.



Το κάπνισμα και το ασθενές φύλο

Το τσιγάρο, σαφής και παγιωμένη για την κοινή γνώμη εκδήλωση αντρισμού, ήταν απαγορευμένο για τις γυναίκες ως τον 20ο αιώνα. Εν τούτοις πολλές γυναίκες κάπνιζαν από τότε παρά το γεγονός ότι τις χαρακτήριζαν πρόστυχες και ανήθικες! Μετά την έναρξη του Πρώτου Παγκόσμιου Πολέμου και τις αλλαγές των κοινωνικών συμπεριφορών, το κάπνισμα επιτράπηκε και στις γυναίκες. Το δικαιολογούσε τάχα η βαθιά θλίψη και το πένθος. Στην πραγματικότητα όμως ήταν η ίδια η κοινωνία που καταργούσε αυτές τις απαγορεύσεις. Τα πράγματα ήταν πολύ δύσκολα και το κάπνισμα έγινε για μια ακόμη φορά αφορμή για αντεγκλήσεις και συγκρούσεις ανάμεσα στα δύο φύλα.

Οι γυναίκες κάπνιζαν αρειμανίως και διατύπωναν χωρίς περιστροφές ότι “η ισότητα για τα δύο φύλα είναι καλή και χρήσιμη, αλλά ισότητα σημαίνει και δικαίωμα στο κάπνισμα!!! Ο αγώνας για τη δικαίωση των γυναικών θα κρατήσει πολύ και θάναι δύσκολος.

Σήμερα το κάπνισμα στις γυναίκες είναι ελεύθερο. Δεν προσδίδει βέβαια ούτε ιδιαιτερότητα ούτε στιλ και είναι το ίδιο επικίνδυνο όπως και στους άντρες.



Από την αθωότητα στην καταδίκη

Η δόξα και η... αθωότητα του τσιγάρου κράτησε ως τα μέσα του 20ου αιώνα. Μάλιστα οι δύο Παγκόσμιοι Πόλεμοι το είχαν τοποθετήσει δίπλα στην τροφή των στρατιωτών “γιατί βοηθούσε τους στρατιώτες και γενικότερα τον αντρικό πληθυσμό να είναι ενωμένος, ηθικός και πειθαρχημένος. Στο Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο η Αγγλία είχε ιδρύσει ειδικό κονδύλι “Το Ταμείο του Καπνού”, ενώ η άποψη που κυριαρχούσε ήταν “Το τσιγάρο βοήθησε να κερδηθούν οι μάχες”. Έτσι ο αντρικός πληθυσμός είχε το τσιγάρο περίπου σαν φυλακτό.

Έπρεπε να συμβούν ομαδικά περιστατικά καρκίνου του πνεύμονα για να αφυπνιστούν Άγγλοι και Αμερικανοί και να αρχίσουν να γίνονται επιφυλακτικοί απέναντι στο κάπνισμα. Άρθρα σε σοβαρά έντυπα όπως το Daily Express άρχισαν να ενημερώνουν για τους κινδύνους και τις συνέπειες του καπνίσματος που έπαψε πια να θεωρείται ανέμελη και ακίνδυνη απόλαυση. Έτσι μετά τις καταδικαστικές στατιστικές του Royal College το 1962 μεγάλες ομάδες καπνιστών σταμάτησαν το κάπνισμα.

Θα ήταν παράλειψη αν δεν αναφέραμε το απόλυτο σύμβολο της μυσταγωγίας του καπνίσματος, τον ντετέκτιβ

Σέρλοκ Χολμς. Ως γνωστόν “κάπνιζε το πιο σκληρό χαρμάνι στο πιο παλιό, λαδωμένο και φθαρμένο πήλινο τσιμπούκι” και φύλαγε τον καπνό στο εσωτερικό ακροδάκτυλο μιας περσικής παντόφλας (!!!)



Επίλογος

“Η υπόθεση σηκώνει τσιγάρο”, λέμε συχνά όταν έχουμε να αντιμετωπίσουμε ένα σοβαρό θέμα.

“Κάνει τσιγάρο” ο εργαζόμενος στο διάλειμμα της εργασίας του για να ξεκουραστεί και να λαμπικάρει το μυαλό του.

Ενα τσιγάρο ήταν κάποτε “η τελευταία επιθυμία” του θανατοποινίτη.

“Ένα τσιγάρο δρόμος” λέμε όταν θέλουμε να εξηγήσουμε σε κάποιον ότι μια απόσταση είναι μικρή...

Μήπως όμως και η ίδια η ζωή είναι “ένα τσιγάρο δρόμος”, όταν την κοιτάζουμε απότο κατώφλι της ωριμότητας;

Απαγορεύτηκε λοιπόν και στη χώρα μας επισήμως το κάπνισμα. πρέπει να είμαστε ρεαλιστές. Είναι μια απόφαση σκληρή αλλά απαραίτητη και τελικά ωφέλιμη.

Το τσιγάρο είναι πάθος, προσωπικό και αυτοκαταστροφικό. Ως γνωστόν τα πάθη δεν σταματούν ούτε εξουδετερώνονται με απαγορεύσεις. Είναι σαν το αλάτι της ζωής. Χωρίς αυτά η ζωή είναι άοσμη και άγευστη.

Από την άλλη ζούμε στην εποχή της πολιτικής ορθότητας που απαιτεί συμμόρφωση και υποταγή. Επαφίεται λοιπόν στην προσωπική επιλογή του καθενός η στάση του απέναντι στην απαγόρευση αυτή.



Λεξιλόγιο

•Νουβέλ βαγκ= Η ανανεωτική τάση στο χώρο του γαλλικού κινηματογράφου, γνωστή ως κινηματογράφος του δημιουργού (cinema d’auteur) και στον οποίο ανήκουν σκηνοθέτες όπως ο Γκοντάρ, ο Τρυφώ κ.α.

•Βαμπ-η μοιραία γυναίκα (Βemme batale)= Η γυναίκα που ασκεί ακαταμάχητη γοητεία και συνήθως παρασύρει στην καταστροφή τα θύματά της (κυρίως άντρες οι οποίοι την ερωτεύονται).

• Εμπρεσιονισμός (ιμπρεσιονισμός)= Καλλιτεχνικό κίνημα, που δίδει έμφαση στην άμεση έκφραση της διάθεσης και των αισθητικών εντυπώσεων του δημιουργού.

• Σεκάνς- Η σειρά κινηματογραφικών πλάνων που αποτελούν μια ενότητα με αρχή, μέση και τέλος.

• Υπαρξισμός- Φιλοσοφικό ρεύμα του 20ου αι. κατά το οποίο η ύπαρξη προηγείται της ουσίας, οπότε δεν είναι η φύση του ανθρώπου που καθορίζει τους τρόπους ύπαρξης και δράσης του, αλλά ο ίδιος ο άνθρωπος με τις επιλογές του.

• Σελιλόιντ ή σελουλόιντ- Ο κελουλοΐτης, εύφλεκτο πλαστικό υλικό που χρησιμοποιήθηκε στην κατασκευή φωτογραφικών και κινηματογραφικών φιλμ.

• Ο Γιώργος Ε. Μιχελουδάκης είναι φιλόλογος