Γνωρίζετε ότι για το έλκος σας μπορεί να μην ευθύνεται μόνο το στρες, αλλά και ένα μικρόβιο «ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού», το οποίο έχει... εγκατασταθεί στο στομάχι σας και παράγει ουσίες που βλάπτουν τους μηχανισμούς του; Μάθετε πως θα προφυλαχτείτε, αλλά και πως θα απαλλαγείτε από το ενοχλητικό αυτό βακτηρίδιο και όλα τα δεινά που σας προκαλεί.

Στη δεκαετία του 80 δυο αυστραλοί γιατροί ο Ρόμπιν Γουόρεν και ο Μπάρι Μάρσαλ, ανακάλυψαν ένα βακτηρίδιο, που προκαλούσε χρόνια γαστρίτιδα και έλκος στομάχου. Για τη σημαντική αυτή ανακάλυψη (για την οποία τους απενεμήθη το 2005 το βραβείο Νόμπελ Ιατρικής), υπήρξαν αρχικά αντικρουόμενες απόψεις. Ομως, οι έρευνες που ακολούθησαν δικαίωσαν τους δυο επιστήμονες. Σήμερα, είναι πλέον εξακριβωμένο ότι η φλεγμονή του βλενογόνου του στομάχου, που εξελίσσεται σε γαστρίτιδα και έλκος του δωδεκαδακτύλου, είναι αποτέλεσμα μόλυνσης απο ένα βακτηριακό μικροοργανισμό σπειροειδούς σχήματος που ονομάζεται «ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού» (H.Pylori), το οποίο καταπίνουμε με τις τροφές και το νερό.





Τι ευνοεί τη μετάδοσή του

Οπως εξηγούν οι ειδικοί απο την Ελληνική Γαστρεντερολογική Εταιρία: το "ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού", φυσιολογικά δεν βρίσκεται στο στομάχι μας, ομως ενα σημαντικό ποσοστό ανθρώπων μολύνεται απο αυτό, με αποτέλεσμα να γίνεται φορέας του. Ετσι, απο τη στιγμή που το μικρόβιο εγκαθίσταται στο στομάχι , πολλάπλασιάζεται μέσα στις βλέννες που καλύπτουν τα τοιχώματα του , ενω η συχνότητα που ανευρίσκεται μέσα στο στομάχι αυξάνεται παράλληλα με την ηλικία, και την κακή διαβίωση(απο πλευρά υγιεινής) του ατόμου. Πρακτικά, η μόλυνση έχει συχνότητα 10% σε άτομα κάτω των 30 ετών, αλλά 50% σε υπερήλικες άνω των 60. Επίσης πιο ευαλωτοι στο βακτηρίδιο είναι οι αλκοολικοί και οι καπνιστές. Ακόμα, πολλές ερευνες δείχνουν πως το μικρόβιο αυτό μπορεί να... κατασκηνώσει στο στομάχι απο την παιδική ηλικία, να παράγει ουσίες που βλάπτουν τους προστατευτικούς μηχανισμούς του και αργότερα, το ενα στα δυο άτομα που είναι φορείς του μικροβίου, να εκδηλώσει σε πεπτικό έλκος.



Πιο συχνό το έλκος του δωδεκαδακτύλου

Οταν μιλάμε για πεπτικό έλκος, εννοούμε μια περιορισμένη καταστροφή του βλενογόνου των οργάνων της γαστρεντερικής οδού. Ετσι, μπορούμε να έχουμε έλκος δωδεκαδακτύλου ή ελκος στομάχου. Το έλκος του δωδεκαδακτύλου, παρουσιάζεται με πολύ μεγαλύτερη συχνότητα (περίπου 7 φορές περισσότερο), απο το έλκος του στομάχου, αλλά με την ίδια σχεδόν αναλογία σε άνδρες και γυναίκες. Στην Ελλάδα, περίπου το 10% του πληθυσμού αναπτύσει δωδεκαδακτυλικό έλκος σε κάποια φάση της ζωής του, κυρίως στην ηλικία των 35-55 χρονών.

«Αν ένα άτομο προσβληθεί από το «ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού»,τότε πενταπλασιάζονται οι πιθανότητες να πάθει ελκος του δωδεκαδακτύλου, ενω το 95% των ατόμων με ελκος του δωδεκαδακτύλου ‘εχουν ήδη προσβληθεί απο το βακηρίδιο αυτό», υποστήριξαν οι ειδικοί στο 25ο Πανελλήνιο Συνέδριο Γαστρεντερολογίας, που πραγματοποιήθηκε προσφατα στην Θεσσαλονίκη απο την Ελληνική Γαστρεντερολογική Εταιρία.



Οι εχθροί του στομάχου

Μέχρι τώρα ξέραμε πως ο κύριος λόγος για τη δημιουργία ελκών στο στομάχι ή το δωδεκαδάκτυλο, είναι η υπερέκκριση υδρωχλωρικού οξέως, απο τα κύτταρα των αδένων του στομάχου. Η ανακάλυψη του «ελικοβακτηριδίου» δεν διέγραψε τη σημασία των μηχανισμών αυτών. Απλά , βοήθησε να εντοπιστεί η βασική αιτία στα επίμονα ελκη και να χορηγηθεί η σωστή θεραπεία. Για την παθογένεια της νόσου λοιπόν, εκτός απο το λεγόμενο «ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού» που όπως είπαμε καταπίνουμε με την τροφή και το νερό χωρίς να το ξέρουμε, σε ένα σημαντικό ποσοστό ευθύνονται και παράγοντες όπως η κληρονομικότα, το κάπνισμα, τα οινοπνευματώδη ποτά, το στρές. Μάλιστα οι παράγοντες αυτοί, συμβάλουν ευνοικά στην ανάπτυξη και εδραίωση του «ελικοβακτηριδίου» μέσα στο στομάχι.



Οι απαραίτητες εξετάσεις



Αν υποφέρετε απο επίμονη δυσπεψία ή πόνο στην περιοχή του στομάχου, καλό θα είναι να κάνετε εναν έλεγχο για το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού, επισημαίνουν οι γαστρενερολόγοι. Υπάρχουν αρκετές μέθοδοι για να διαπιστωθεί αν ανήκετε στην ομάδα των ατόμων που έχουν το ελικοβακτηρίδιο.

Οι πιο διαδεδομένες είναι:

- Μια απλή εξεταση αίματος (η οποία βρίσκει τα αντισώματα του βακτηριδίου στο αίμα).

- Δοκιμασία αναπνοής (δυο εκπνοές στο ειδικό μηχάνημα αρκούν, για να διαπιστωθεί αν ο ενδιαφερόμενος έχει το ελικοβακτηρίδιο).

- Σε περίπτωση θετικού αποτελέσματος συνιστάται η λήψη αντιβιοτικών. Χρησιμοποιείται ένας συνδυασμός αντιβιοτικών και αντιελκωτικών φαρμάκων, που έχουν την ικανότητα να εκριζώνουν το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού, επιτυγχάνοντας έτσι, αποτελεσματική θεραπεία.

Προσοχή: Σχετικές οδηγίες που εχουν εκδοθεί απο την Ευρωπαική και την Αμερικανική Γαστρεντερολογική Εταιρία επισημαίνουν ότι ο κίνδυνος μόλυνσης απο το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού θα μειωθεί σημαντικά αν:

- Πίνετε νερό φιλτραρισμένο, εμφιαλωμένο ή βρασμένο είδικά όταν βρίσκεστε στο εξωτερικό.

- Πλένετε τα φρούτα και τα λαχανικά σχολαστικά

- Πλένετε τα χέρια σας με σαπούνι πριν απο το φαγητό

- Αποφεύγετε την κατανάλωση ωμών τροφών όπως το σούσι

- Αποστειρώνετε τη λεκάνη και το καθισμα της τουαλέτας και ολα τα δοχεία ειδικά αυτά που χρησιμοποιούν τα παιδιά.



Πως θα αναγνωρίσετε το έλκος



Συνήθως το «ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού», δεν προκαλεί συμπτώματα και μόνο ένα στα έξι άτομα που μολύνονται απο αυτό παρουσιάζουν έλκος.

Οσο για το χαρακτηριστικό σύμπτωμα του έλκους, είναι ένας επίμονος και καυστικός πόνος μεταξύ του στέρνου και της κοιλιάς, που μπορεί να διαρκέσει μερικά λεπτά ή αρκετή ώρα, μετά τα γεύματα ή νωρίς το πρωί.

Αλλο σύμπτωμα που υπάρχει τουλάχιστον στα δυο τρίτα των περιπτώσεων είναι το φούσκωμα στο στομάχι, ο εμετός, οι καούρες και οι ερυγές (ρεψίματα).

Επίσης, το έλκος μπορεί να εμφανιστεί με ανορεξία, γενική δυσφορία, διάρροια ή και δυσκοιλιότητα. Ολα αυτά τα συμπτώματα, συνήθως είναι εποχιακά. Διαρκούν δηλαδή, μόνο μερικές εβδομάδες την άνοιξη ή το φθινόπωρο ή και τις δυο εποχές.

Ωστόσο, ακόμα και όταν υπάρχουν οι παραπάνω ενδείξεις, πριν αρχίσετε κάποια θεραπεία, πρέπει να βεβαιωθείτε (με τις εξετάσεις που θα συστήσει ο γιατρός) ότι πρόκειται για έλκος και οχι για άλλη σοβαρότερη ασθένεια, ώστε να μην χαθεί πολύτιμος χρόνος.



Μάθετε για να μην πάθετε



- Όλοι και βέβαια πολύ περισσότερο όσοι έχετε κληρονομικότητα στο έλκος καλό είναι να αποφεύγετε τα φαγητά τα οποία έχετε διαπιστώσει ότι σας πειράζουν, τα οινοπνευματώδη και τον πολύ δυνατό καφέ, δηλαδή ολα εκείνα που προκαλούν υπερέκκριση των οξέων στο στομάχι.

- Το κάπνισμα είναι επίσης ενας επιβαρυντικός παράγοντας, ειδικά με άδειο στομάχι, επειδή η νικοτίνη όταν ανακατεύεται με το σάλιο, μπορεί να αναπτύξει μια εξαιρετικά ερεθιστική δράση πάνω στα τοιχώματα των πεπτικών οργάνων, συμβάλοντας έτσι, στην δημιουργία ελκους του στομάχου και του δωδεκαδακτύλου.

- Υπάρχουν τροφές που περιορίζουν τα γαστρικά υγρά και τα οξέα του στομάχου, μετριάζοντας έτσι τις καούρες και τα ενοχλήματα της γαστρίτιδας.Ωστόσο, στην οξεία γαστρίτιδα, που τα ενοχλήματα στο στομάχι είναι έντονα και βασανιστικά, η διατροφική <θεραπεία> συχνά, είναι διαφορετική από εκείνη που σινιστάται στην χρόνια γαστρίτιδα, που τα ενοχλήματα είναι σχεδόν καθημερινά, αλλα ήπιας μορφής.Το γάλα για παράδειγμα, απαλύνει τον πόνο και έχει θετική δράση μόνο στην περίπτωση της οξείας γαστρίτιδας.Αντίθετα, στη χρόνια γαστρίτιδα,το γάλα ενεργεί ερεθιστικά για το στομάχι, γιαυτό και δεν σινιστάται.

- Το ψωμί ολικής αλέσεως, οι φρυγανιές και γενικά τα δημητριακά, είναι από τις τροφές που ωφελούν και τις δυο μορφές γαστρίτιδας, γιατί λειτουργούν ως μονωτικό υλικό ανάμεσα στα τοιχώματα του στομάxου και τα γαστρικά υγρά, μειώνοντας έτσι τις καούρες.

- Στην οξεία μορφή, όταν πρέπει να <σβήσετε> επειγόντως την καούρα, είναι προτιμότερο να καταναλώνετε κρύες τροφές.Στις χρόνιες περιπτώσεις όμως, ενδείκνυται οι χλιαρές τροφές.





Αφεψήματα που ωφελούν

Ορισμένα βότανα και αρωματικά φυτά, αποδεικνύονται πολύ ωφέλημα σε προβλήματα γαστρίτιδας.

- Η μέντα π.χ έχει σπασμολυτική δράση, χαλαρώνει τους μυς του πεπτικού συστήματος και το αφέψημα από τα φύλλα της, βοηθά στην ανακούφιση του πόνου. Για πιο άμεση απαλλαγή του στομαχικού πόνου, μπορείτε να προσθέσετε στο αφέψημα δενδρομολόχα ή άγριο γεράνι (για τη μείωση των όξινων εκκρίσεων).

- Τα αφεψήματα χαμομηλιού και φασκόμηλου, λειτουργούν επίσης ως ήπια κατασταλτικά στην αντιμετώπιση της γαστρίτιδας και της δυσπεψίας, καθώς και

- Το αφέψημα της γλυκόριζας, που θα το πιείτε, αφού πρώτα το αφήσετε να κρυώσει.Η γλυκόριζα, έxει την ιδιότητα να παράγει μια βλέννη στο στομάχι η οποία επικάθεται στα τοιχώματα του, περιορίζοντας έτσι, τις εκκρίσεις των οξέων.





Όλα όσα πρέπει να ξέρετε

- Όσον αφορά την θεραπεία του πεπτικού έλκους, μεγάλες πρόοδοι έχουν γίνει τόσο στο διαγνωστικό όσο και στον φαρμακευτικό τομέα. Η αντιελκωτική φαρμακευτική θεραπεία διακρίνεται σε δυο φάσεις: Σ' αυτή της αμέσου αντιμετώπισης των συμτωμάτων που μπορεί να είναι διάρκειας 2-8 εβδομάδων και στη φάση συντήρησης για την αποτροπή επανεμφάνισης των συμπτωμάτων, που μπορεί να έχει διάρκεια μέχρι και ενα χρόνο.

- Για τη διάγνωση και την παρακολούθηση των ασθενών με έλκος μια εύκολη ακίνδυνη και απολύτως αποτελεσματική μέθοδος είναι η γαστροσκόπηση.Η διαγνωστική της ακρίβεια αγγίζει το 98% και έxει τη δυνατότητα της άμεσης λήψης βιοψίας, σε αντίθεση με την συμβατική ακτινογραφία στομάχου, που έχει διαγνωστική ακρίβεια μόλις 70% και δεν έχει τη δυνατότητα λήψης βιοψίας. Η γαστροσκόπιση επίσης, είναι η μόνη εξεταση με την οποία μπορεί να διαπιστωθεί εάν το έλκος έχει επουλωθεί πλήρως, η ακόμη, εάν πρόκειται για έλκος κακοήθους μορφής.

- Σε περίπτωση που το έλκος παρά την φαρμακευτική θεραπεία, υποτροπιάζει συχνά ή επιπλέκεται με μεγάλη αιμορραγία, διάτρηση ή στένωση, τότε ενδείκνυται η χειρουργική επέμβαση. Μια τεχνική, που τείνει να αντικαταστήσει και στις επεμβάσεις του έλκους την κλασική επέμβαση (με τομή στην κοιλιά) είναι η λαπαροσκοπική xειρουργική. Με τη μέθοδο αυτή, η επέμβαση γίνεται σχετικά ανώδυνα, αναίμακτα, χωρίς τομή, με την βοήθεια λεπτών εργαλείων (η διάμετρός τους δεν ξεπερνά τα 10 χιλιοστά), που εισάγονται διαδερμικά στην κοιλιά.





Μαστίχα, το φάρμακο της φύσης

Εκτός από ευχάριστη γεύση και δροσερή αναπνοή, η γνωστή μαστίχα Χίου, προσφέρει και αποτελεσματική προστασία κατά του έλκους. Οι μελέτες που διεξήγαγαν αρχικά βρετανοί ερευνητές -στο Πανεπιστημιακό νοσοκομείο του Νότιγχαμ- και στη συνέχεια πολλοί ακόμα επιστήμονες σε Ευρώπη και ΗΠΑ επισημαίνουν ότι ακόμα και ένα γραμμάριο μαστίχας ημερησίως( που θα χορηγείται επι δυο εβδομάδες), είναι ικανό να καταστείλει τη δράση του «ελικοβακτηριδίου του πυλωρού», έως και 1.000 φορές.





Προ των πυλών το εμβόλιο

Αυστραλοί ερευνητές έχουν παρασκευάσει ένα εμβόλιο που θα μπορεί να γίνεται στην παιδική ηλικία, το οποίο θα δρα προληπτικά κατά του έλκους και των αλλων παθήσεων του στομάχου. Συγκεκριμένα, ο στόχος του εμβολίου που δοκιμάζεται αυτή τη στιγμή σε ανθρώπους, είναι να προλαβαίνει την «εισβολή» του «ελικοβακτηριδίου του πυλωρού» ή να το εκριζώνει οριστικά, όταν αυτό έχει ήδη εγκατασταθεί στο στομάχι.