Του Θεόδωρου Παναγόπουλου*

Αʼ μέρος

Υπάρχει σήμερα στην Ελλάδα σοβαρός άνθρωπος, που να μην πιστεύει, ότι τα μοναστήρια και εν γένει η Εκκλησία, με την μορφή της ηγετικής εκκλησιαστικής της δομής, δεν είναι κράτος εν κράτει; Ή για να το διατυπώσω διαφορετικά, ότι δεν είναι ένα άλλο κράτος πάνω από το κοσμικό κράτος; Τα τελευταία γεγονότα έπρεπε να έχουν πείσει και τον πλέον δύσπιστο. Πάντως μόνο ένας Φαρισαίος υποκριτής μπορεί να αρνηθεί αυτή την πασίδηλη αλήθεια.

Ιστορικά κάποιοι από τους πρώτους χριστιανούς, θέλοντας να απαρνηθούν τα εγκόσμια για να αφιερωθούν και να υπηρετήσουν τον Θεό, με τον δικό τους τρόπο, μακριά από τον κόσμο και τους ανθρώπους, κατέφυγαν στις ερημιές και στις σπηλιές της Αιγύπτου, ζώντας ασκητικά ο καθένας μόνος του.

Άλλωστε η λέξη μοναχός σημαίνει εκείνον που δεν είναι μαζί με άλλους, που ζει μόνος του. Στην διάρκεια όμως της πορείας αυτού του πειράματος “τους έπεσε βαριά η καλογερική” και πολλοί από τους ασκητές, οι περισσότεροι, αποφάσισαν να ακολουθήσουν την άποψη του Θεού ότι “ου καλόν είναι τον άνθρωπον μόνον” (Γεν. Βʼ 18) και κατέληξαν στο αντίθετο άκρο. Από την κατά μόνας διαβίωση πέρασαν στην από κοινού συμβίωση, στα κοινόβια, στην κοινοβιακή ζωή και από τις σπηλιές στα μοναστήρια, τα οποία όπως όλοι μας ξέρουμε, τα έχτισαν σε τοποθεσίες ιδιαιτερου φυσικού κάλλους, γιατί αρκετά ταλαιπωρήθηκαν μέσα στις σκορπιοβριθείς υπόγιες κρύπτες τους. Από το μοναστήρι ένα βήμα πλέον τους χώριζε από την κοσμική ζωή.

Εννοείται ότι οι παρατηρήσεις αυτές δεν αναφέρονται σε όλους ανεξαιρέτως τους θεοφοβούμενους, ταπεινούς και απλούς μοναχούς που επιδιώκουν μέσα από την απλή μοναστική ζωή, με νηστεία, προσευχή και ακτημοσύνη να προσεγγίσουν το θείο, αλλά στους πονηρούς, ζωηρούς, και καταφερτζήδες μοναχούς, που με το ένα πόδι πατούν στο μοναστήρι και με το άλλο στην κοσμική ζωή. Και η κοσμική ζωή προσφέρεται για όλα. Έχει πλούτο, παντός είδους απολαύσεις, δύναμη, αναγνώριση και εξουσία, την οποία ασκούν, δια μέσου κοσμικών αχυράνθρωπων, πολιτικών και μη. Μήπως δεν είναι αλήθεια, ότι τα μοναστήρια είναι τα φυτώρια των ηγετών της Εκκλησίας; Οι χθεσινοί και οι σημερινοί ηγέτες τις Εκκλησίας, δεν ήσαν πρώην μοναχοί, πρώην ηγούμενοι, πρώην αρχιμανδρίτες; Τώρα πως γίνεται και εγκαταλείπουν όλοι αυτοί, εν μια νυκτί τον μοναχικό βίο, για να ενδυθούν την πορφύρα του αρχιερέα, του μητροπολίτη, του αρχιεπισκόπου, είναι άλλου παπά ευαγγέλιο.

Διάσημα, εντός και εκτός Ελλάδος, μοναστήρια έχουν βγάλει διάσημους εκκλησιαστικούς ηγέτες, που έχουν ασκήσει και ασκούν ουσιαστικά δημόσια εξουσία. Το να αναφερθώ σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, είναι σαν να υποτιμώ την νοημοσύνη των αναγνωστών μου. Ο νοών νοήτω τι θέλω να πω και η τηλεοπτική εικόνα, ας είναι καλά.

Αλλά δεν είναι μόνο οι ηγέτες της Εκκλησίας που ασκούν εξουσία. Σήμερα πολύ περισσότερο από χθες, εξουσία και μάλιστα πολύ ισχυρή, διαθέτουν ακομα και οι απλοί ηγούμενοι. Η ηγουμένη ράβδος και η μοναστηριακή σφραγίδα είναι τυπικά σύμβολα. Η εξουσία τους ασκείται με τα χρυσόβουλα, με τα συμβόλαια, τις μετοχές, τις χρηματιστηριακές, τις ανώνυμες, τις επώνυμες, τις εμφανείς, τις αφανείς, τις εξωχώριες, τις μητροπολιτικές, τις θυγατρικές, τις ελληνικές, τις κυπριακές και άλλες ων ουκ έστιν αριθμός, εταιρείες και όχι μόνο εταιρείες. Ηθικοί αυτουργοί, φυσικοί αυτουργοί, συνεργοί συνεργάτες, λογιστές, χρηματιστές, διοικητές, διευθυντές, διαφημιστές, προπαγανδιστές, δικηγόροι, συμβολαιογράφοι, δημόσιοι υπάλληλοι, κολλητοί, παρακοιμώμενοι, συμβουλάτορες, υπουργοί, υφυπουργοί, γραμματείς και φαρισαίοι, όλοι αυτοί, δίπλα τους και κοντά τους, κάνουν ότι μπορούν για να εδραιώσουν και μεγαλώσουν την εξουσία τους, άραγε έναντι ποίων ανταλλαγμάτων, πλην της γνωστής “ευλογίας”, του ρασοφόρου “πνευματικού” πατέρα, του ευλογημένου κομποσκοινιού και του πρόσφορου;

Εδώ ένα μόνο, το γνωστό μοναστήρι, κόντεψε να αγοράσει την μισή Ελλάδα, με όρους αδιαφανείς και ύποπτους και απόκτησε τέτοια χρηματικά ποσά, που πλησιάζουν σχεδόν το μισό εθνικό εισόδημα της χώρας και δεν άνοιξε μύτη. Αν αυτή η εκδήλωση δεν είναι άσκηση εξουσίας μιας μονής, τότε τι άλλο μπορεί να είναι; Μια και αναφερόμαστε όμως σε έσοδα και παροχές, διαβάσαμε έκπληκτοι χθες στις εφημερίδες (το Βήμα 30.11.2008), ότι η ευλαβής μας κυβέρνηση, επιδοτεί σήμερα, τώρα, με ό,τι συμβαίνει και γίνεται γύρω μας, την πάμπτωχη Μονή Βατοπεδίου για το 2009, με 25.000 ευρώ, πρόβλεψη που πάρχει στο νέο προϋπολογισμό του επόμενου έτους και πρόκειται να ψηφιστεί εντός των ημερών από την Βουλή. Φυσικά χρήματα για το επίδομα θέρμανσης και το ταμείο της φτώχειας δεν υπάρχουν.

“Ουαί υμίν, γραμματείς και Φαρισαίοι υποκριταί... (Κατά Λουκά 11.44).

* Ο Θεόδωρος Παναγόπουλος είναι τ. δικαστής και δικηγόρος