Του Κωστή Λαγουδιανάκη

1ο μέρος

Φωνές,μιλιές αθιβολές,τραβάγια ορεξάτη

βαβουρανιά συγκούρμουλη στου Μίνωα το παλάτι.

Οι Μινωίτες ραίνουνε συγκάρταλοι στσι στράτες

στση μέρας το ξημέρωμα αρχόντοι και αργάτες.

Ανάκτορο μινωικό νάμι ξαγιάζει πούρι

μεροβιγλίζει στση Κνωσού απάνω το παπούρι.

Με τα σκαπετοστέλιαρα του ΄Εβανς του Αρθούρου

ξεχώνουνται οι θησαυροί χωμάτου και κουσκούρου.

Τα φωτολάψα τση Κνωσού κουκλώνουνε τη γ-Κρήτη

κι αντιλαψίδες τζιριτού σε όλο το μ-πλανήτη.

Μινωικό ανάκτορο μπαινάμικο βγορίζει

η εμπασά ντου δυτική κι ανεβολεματίζει.

Από τη Δύση αρχινά μαστορικό τακίμι

στράτα,δρομάλια και αυλή, όλα ντως καρντιρίμι.

Τα δρομαλάκια τση αυλής πασίχαρα καλούνε

πομπές, για να’ναι πομπικά, εκειά να προπατούνε.

Εκειά στη δυτική αυλή βωμοί ένα ζευγάρι

στσ’ ανελωμές,στσι τελετές,για τω θεώ τη χάρη.

Για τα σπασμένα πήλινα εκειά ’ναι και τρεις λάκοι

μπαλάφρι απής τη ν-τελετή,δε θένε μούδε γλάκι.

Μος και νεδιάσεις στην αυλή όσα θωρεί τ’ αμάτι

μηνούνε θεοκρατικό πως είναι το παλάτι.

Γροικάται κι ο μαλιχουλές στσι ψεσινούς αιώνες

και σε καλωσορίζουνε μινωικές κολόνες.

Στσι πέτρες ανατολικά πλήσα ανερωτίδια

κι απηλογούνται τση φωθιάς πως είναι αποκαΐδια.

Του ανακτόρου τέσσερις τση εμπασάς οι πύλες

φωνές καλωσορίσματος μονομεριούνε χίλιες.

Τα πόδια πρι περάσουνε τη μ-πύλη τη μεγάλη

προπύλαια μεγαλόφυλλα ανοίγου ντη ν-αγκάλη.

Το δυτικό το πρόπυλο κολόνα έχει στη μέση

το στένος είναι χαμηλά ,του ξύλου είναι πεσκέσι.

Στο ν-τοίχο τση ανατολής θωρείς τοιχογραφία

εκειά ένας πόδας μολογά: είναι ταυρομαχία.

Στο δυτικό το πρόπυλο δυο κάμερες απείτις

θρόνο και θυρωρείο εκειά θωρεί ο Μινωίτης.

’πό κειά και πώδε η στραθιά ξανοίγει οθέ ντο νότο

για να περνά ’πό κειά η πομπή τ’ αμέντε τζη το πρώτο.

Δεξά-ζερβά οι ζγουραφιές ξεσταίνουνε τα μάθια

θάμασμα στα μινωικά θεοτικά παλάθια.

Ξετελεμένες κοπελιές ,ώριοι ντελικανήδες

στσι τοίχους ζωντανεύγουνε θάματα και ολπίδες.

Λοήσιμα τα χρώματα στη χέρα του ζγουράφου

μεροβιγλίζει η τέχνη ντου στο ξέκορφο του τράφου.

Θωρού ντα μάθια θάματα, δεν είναι ξεστομάτου

του μάθους το ανάκτορο πάει από ρωτημάτου.

Ετουτοσές ο διάδρομος κι ωστοσανά τα λούσα

τα μαρτυρά του παλαθιού τα κάλλη ντου τα πλούσα.

Μινωικά προπύλαια,αποκλαμοί αλαβάρι

οι χρόνοι οι ελληνικοί να παίρνουν αξαμάρι.

Ο πομπικός ο διάδρομος έχει και παραστράτι

και κουτελώνεις θάματα και μπαίνεις στο παλάτι.

Και παραστράτι δεύτερο ξετουλουπώνει κι άλλα

στα νοτικά προπύλαια σε βγάνουνε τα ζάλα.

Και προπατού ντα ζάλα σου ζάλα του Μινωίτη

και φτάνουνε πλια χαμηλά,στο Νοτικό το σπίτι.

Του ΄Εβανς αρμηνέψανε του Μίνωα οι χρόνοι

και με το μάθος του αρχινά να ξανακαινουργιώνει.

Αναθιβάνου ντα τειχιά κειανά που ζγουραφίζει

κι έχουνε τση μινωικής τση τελετής βαΐζι.

Ντελικανήδες με μακρά πλούσα μαλλιά στσι ώμους

βαστούνε με τα χέρια ντως τση τελετής τσι νόμους.

Φουνταλλαμένοι νεαροί και κοπελιές αντάμι

φορούνε μαλαματικά,μουδέ μισό χαράμι.

Ο πόδας τως χρουσά φορεί κι η χέρα ντως μανίλια

η τέχνη και η ζγουραφιά δε γ-κάνει επά κοντύλια.

Αποκρατεί ώσαμ’ εδά κι είναι θαμάτου πόρος

μια πίργια πήλινη βαστά,είναι ο Ρυτοφόρος.

Ντελικανής ολόκαλος,τση ομορφιάς πεσκέσι

μαργέλια πλήσα η ζώνη ντου και δαχτυλίδι μέση.

Στα νοτικά προπύλαια βορνά-βορνά τα ζάλα

σκαλώνουνε σε μια πλαθιά κι ορθάνοιχτη μια σκάλα.

Τα κορφινά σκαλούνια τζη ρέμπεται η βγοράδα

παπούρια κι ένα μ-ποταμό* μες στην αναμεσάδα.

Τα κέρατα τα ιερά ζερβά ξεδιαντηρίζου

θάμα σιμώνει τω μαθιώ και δε μ-παπαδουλίζου.

Του ιερού ξεδιαντηρού τση εμπασάς σουσούμια

κολόνες μινωίτισσες και χτίρια και λαγούμια.

Πόρτεγα μινωίτικα,κάμερες κι άλλα στέκια

Χωστά,κουρφά κι απόκουρφα τάματα και πελέκια.

Εκειά το “τρικιόνιο” το ιερό βγορίζει

η δόξα η μινωική κι εκειά αντιφεγγίζει.

Κολόνες δε θωρείς εδά,θωρείς μόνο τσι πάτους

και αφοράσαι είντα ’τανε στα νια τα σύγκαλά τους.

Τ’ αρχαιολόγου η σκαπεθιά εδά ξεχαμπετώνει

τσι χρόνους τσι μινωικούς εδά ξεφανερώνει.

Μινωικά στσι τελετές πήλινα χρειασίδια

χρειγιές,λογιώ βγοδόματα,τσικάλια,λεκανίδια.

Βάνει η φαγεντιανή τη σιρμαγιά τη μ-πρώτη

να σάσει ναμουντάνικα είδωλα στη θεότη.

Ξεμετρημό δεν έχουνε στα θάματα οι νίκες

εικοσιμιά οι Δυτικές είναι οι αποθήκες.

Στο εικοσιένα ανέ σταθείς,είσαι στο μεσοστράτι

έχει κι επά,έχει κι αλλού αποθήκες το παλάτι.

Κοντό και γιάντα ωστοσεσάς τ’ ανάκτορο να χτίζει

για τη θεότη σάικα η χρεία τσι βγατίζει.

Λογιώ-λογιώ του βασιλιά στερεύγουν εκειά μέσα

μαξούλια και βγοδόματα,κανίσκια και πεσκέσα.

Στερεύγουν λάδια και κρασά και στάρια και κριθάρια

και σειραδιάζουνε εκειά τα πήλινα πιθάρια.

Χτιστή κασέλα έχει σεφή ομπρός κάθα πιθάρι

στερεύγει εκειά πασίχαρη του Μίνωα λογάρι

Στου παλαθιού το νέικο και το παλιό το χτίρι

οι αποθήκες δυτικά πορίζου στο σεΐρι.

Παραθυριώ το φως εκειά ποτέ κιανείς δε βρίχνει

τσι μαγατζέδες φέγγουνε το λάδι και οι λύχνοι.

Με τω λυχνώ τ’ αφτώματα τω μαγατζέδω η φέξη

για το μινωικό θεό ξαρέσκια δα ξετρέξει.

συνεχίζεται…

ΓΛΩΣΣΑΡΙ



αλαβάρι=αλήθεια,πράγματι (ο)αμανίτης=το μανιτάρι (έχω)αμέντε=έχω το νου μου, εγνοια αναθιβάνω=φέρνω στη μνήμη μου ανεβολεματίζει=ανηφορίζει (η)ανελωμή =ο ξεσηκωμός (τα)ανερωτίδια=επίμονες ερωτήσεις αντάμι=μαζί (η)αντιλαψίδα=φωτεινή αναλαμπή (το)αξαμάρτι=το υπόδειγμα, πρότυπο απείτις=έπειτα απηλογούμαι=αποκρίνομαι (ο)αποκλαμός=το πλοκάμι, προέκταση απόκουρφα=μυστικά αποκρατεί=διατηρείται ακόμη αφορούμαι=υποψιάζομαι αφτώματα τω λυχνώ=τα ανάμματα των λύχνων (η)βαβουρανιά=η φασαρία, η οχλαγωγία (το)βαΐζι=η εξιστόρηση παλιάς ιστορίας βαστώ=κρατώ βγατίζει=αποδίδει περισσότερο (τα)βγοδόματα=τα απαραίτητα οικιακά σκεύη (η)βγοράδα=η άπλετη θέα βγορίζει=διακρίνεται καλά βορνά=βόρεια (το)γλάκι=το τρέξιμο (η)εμπασά=η είσοδος (η)ζγουραφιά=η ζωγραφιά (το)θάμασμα=ο θαυμασμός θεοτικός=άριστος, θεόπεμπτος κάνω κοντύλια=παρεκλίνω (το)καρντιρίμι=το καλντερίμι κοντό και γιάντα=γιατί άραγε κουκλώνω=σκεπάζω,καλύπτω κουρφά=κρυφά (ο)κούσκουρας=σκληρό και πετρώδες έδαφος με σκούρα καφέ απόχρωση κουτελώνω=συναντώ (τα)λαγούμια=οι στοές (το)λογάρι=ο θησαυρός λοήσιμα=λογής-λογής (τα)λούσα=οι πολυτέλειες (ο)μαγατζές=η αποθήκη (το)μάθος=η μάθηση, οι γνώσεις (τα)μαλαματικά=τα χρυσαφικά (ο) μαλιχουλές=η φασαρία (το)μανίλι=το βραχιόλι (το)μαργέλι=το στολίδι μεγαλόφυλλος=μεγαλόσωμος μεροβιγλίζει=εποπτεύει όλη τη διάρκεια της ημέρας μολογώ=φανερώνω, αποκαλύπτω (το)νάμι=η φήμη ναμουντάνικος=φημισμένος, ξακουστός (ο)ντελικανής=ο νεαρός μονομεριούνε=συγκεντρώνονται μουδέ=μήτε, ούτε μπαινάμικος=άξιος κάθε επαίνου μπαλάφρι=το τρέξιμο ξαγιάζω=παίρνω για εργασία που έχω προσφέρει τα δικαιώματα σε είδος ξαμώνω=στοχεύω,σημαδεύω ξεδιαντηρίζω=διακρίνω αμυδρώς (το)ξέκορφο=η ψηλή κορυφή ξεσταίνω=εκπλήσσω ξεστομάτου=προφορικώς ξετουλουπώνει=εμφανίζεται απρόοπτα ξετρέχω=επιδιώκω ξεχαμπετώνω=ανασκάπτω οθέ=προς ολόκαλος=πολύ όμορφος πάω από ρωτημάτου=μαθαίνω ρωτώντας παπαδουλίζουν(τα μάθια)=δεν διακρίνω καθαρά (το)παπούρι=λοφίσκος (το)παραστράτι=δρομάκι με άλλη κατεύθυνση από αυτή του κεντρικού δρόμου (η)πίργια=το χωνί,εδώ σπονδικό αγγείο σχήματος χωνιού ‘πό κειά και πώδε=απότώρα και στο εξής πούρι=ως γνωστό ραίνω=περιφέρομαι ρέμπομαι=εκμεταλλεύομαι σειραδιάζω=βάζω στη σειρά (η)σιρμαγιά=το αρχικό κεφάλαιο που απαιτείται για την έναρξη μιας επιχειρηματικής δραστηριότητας (το)σκαλούνι=το σκαλοπάτι σκαλώνω=σκαρφαλώνω (τα)σκαπετοστέλιαρα=οι χειρολαβές των σκαπτικών εργαλείων (τα)σουσούμια=τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά (το)στένος=η στενή πλευρά (η)στραθιά=η διαδρομή στερεύγω=φυλάσσω,αποθηκεύω συγκάρταλη=με όλα τα υπάρχοντα συγκούρμουλοι=σύσσωμοι (το)τακίμι=ολοκληρωμένη σειρά εργαλείων τέχνης τζιμπραγά=δίδυμα τζιρίτι=τροχάδην (η)τραβάγια=η φασαρία,υπερβολικός θόρυβος φαγεντιανός=αυτός που έχει κατασκευαστεί από πηλό και έχει λουστραριστεί με κασσιτερούχο βερνίκι φέγγω=φωτίζω φουνταλλαμένος=καλοντυμένος , φρεσκοαλλαγμένος (τα)φωτολάψα=η λαμπερότητα (τα)χρειασίδια=τα απαραίτητα σκεύη χωστά=κρυφά ψεσινός=χθεσινός,περασμένος ωστοσανά=τόσα πολλά



e-mail:[email protected]