Του Μανόλη Γ. Δρεττάκη*

Μετά το άρθρο μου στη «Πατρίδα» της 15.1.08 με τίτλο «Μια πρόταση για να δοθούν ολόκληρα τα «Αχτάρικα» στη Βικελαία Βιβλιοθήκη», είδα με ιδιαίτερη χαρά το ρεπορτάζ της Λίλιαν Δαφερμάκη στο φύλο της «Πατρίδας» της 30.1.08 με τίτλο «Αλλάζει ο σχεδιασμός στέγασης της Βικελαίας» στο οποίο, ανάμεσα στα άλλα, αναφέρεται ότι:

«…σύμφωνα με τον (από την πλευρά του Δήμου) πολιτικά υπεύθυνο για τη Βικελαία θα συζητηθεί στην Επιτροπή Εποπτείας της Βικελαίας η πρόταση ολόκληρο το κτίριο «Αχτάρικα» να δοθεί στη Βιβλιοθήκη και μόνο ένα χώρος στο ισόγειο ο οποίος θα γίνει καφέ-βιβλιοπωλείο το οποίο θα λειτουργεί συνδυαστικά με τη δραστηριότητα της βιβλιοθήκης, δηλαδή θα είναι ένας χώρος ανοικτής επικοινωνίας του κοινού, ο οποίος θα μπορεί να φιλοξενεί παρουσιάσεις βιβλίων, συζητήσεις, εκθέσεις και για κανένα λόγο δεν θα μετατρέπεται σε μπάρ»

Ελπίζω η πρόταση αυτή να εγκριθεί από την Επιτροπή Εποπτείας της Βικελαίας και να επικυρωθεί με απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου. Με την απόφαση αυτή θα γίνουν ουσιαστικά πραγματικότητα οι προτάσεις που περιλαμβάνονται στο κείμενο για το έργο του στη Βικελαία που πρόλαβε να γράψει ο τόσο πρόωρα χαμένος Έφορος της βιβλιοθήκης, στη διάρκεια της σύντομής θητείας του οποίου η Βικελαία γνώρισε τη μεγαλύτερη άνθηση της και το οποίο δημοσιεύτηκε στο σχετικό με τη Βικελαία Βιβλιοθήκη τρισέλιδο αφιέρωμα της «Πατρίδας» στις 7.1.08. Με τις προτάσεις αυτές συνέπεσαν και οι περισσότερες δικές μου (χωρίς να γνωρίζω το κείμενο του αειμνήστου Νίκου Γιανναδάκη) στην «Πατρίδα» της 12.5.07 (οι παλαιότεροι, μάλιστα, Ηρακλειώτες θα θυμούνται ότι στις μεταξύ μας συζητήσεις όταν είμαστε νέοι λέγαμε ότι όταν θα γεράσουμε θα καθόμαστε σ’ ένα τέτοιο παραδοσιακό καφενείο στη γωνία του κτιρίου «Αχτάρικα» όπου ήταν τότε του «Ρεγκινάκη»).

Είναι αυτονόητο ότι μετά την απόφαση του Δήμου Ηρακλείου να δοθεί ολόκληρο το κτίριο «Αχτάρικα» στη Βικελαία βιβλιοθήκη είναι ανάγκη να γίνει η αναγκαία αρχιτεκτονική μελέτη (αν είναι δυνατόν με πανελλήνιο αρχιτεκτονικό διαγωνισμό) ώστε η διαμόρφωση των εσωτερικών χώρων του κτιρίου να εξυπηρετεί τις ανάγκες μιας σύγχρονης βιβλιοθήκης και η εξωτερική του διαμόρφωση θα είναι αυτή που ταιριάζει σ’ ένα πνευματικό ίδρυμα που θα κοσμεί το κέντρο του Ηρακλείου.

Ο Δημήτριος Βικέλας (Δ.Β.) –ο οποίος χάρισε τη βιβλιοθήκη του στη δημοτική βιβλιοθήκη Ηρακλείου, η οποία πήρε το όνομά του– δεν ήταν μόνο λόγιος. Ήταν και άνθρωπος της δράσης. Ήταν εκείνος τον οποίο όρισε ο «Πανελλήνιος Γυμναστικός Σύλλογος Αθηνών» ως αντιπρόσωπό του στο συνέδριο που έγινε στο Παρίσι για τους Ολυμπιακούς Αγώνες, την αναβίωση των οποίων συνέλαβε και προώθησε ο Γάλλος Pierre de Coubertin. Στο Συνέδριο στο Παρίσι ο Δημήτριος Βικέλας πρότεινε οι πρώτοι Ολυμπιακοί Αγώνες να γίνουν στην Αθήνα, πρόταση που έγινε δεκτή και ο ίδιος ορίστηκε ως πρώτος Πρόεδρος της Διεθνούς Ολυμπιακής Επιτροπής. Στην οργάνωση των αγώνων στην Αθήνα το 1896 ο Δ.Β. έπαιξε πρωταγωνιστικό ρόλο.

Για όλη αυτή του τη δραστηριότητα, σ’ ένα άρθρο μου στην «Ελευθεροτυπία» στις 16.8.2003, δηλαδή ένα χρόνο πριν από τη διεξαγωγή των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004 στην Αθήνα, έκανα τις ακόλουθες προτάσεις για να τιμηθεί ο Δ.Β. γι’ αυτή του τη συμβολή:

1. Να δοθεί το όνομά του στο Ολυμπιακό Στάδιο. Αν αυτό δεν είναι δυνατό να δοθεί το όνομα του σε ένα από τα νέα στάδια στα οποία θα τελεσθούν τα ολυμπιακά αγωνίσματα της ξιφασκίας, της κωπηλασίας ή της ιππασίας, αθλήματα με τα οποία είχε ασχοληθεί ο Δ.Β. Αν ούτε αυτό είναι δυνατό, να δοθεί το όνομα του στο Παγκρήτιο Στάδιο στο οποίο θα τελεσθούν ορισμένοι προκριματικοί αγώνες των Ο.Α.2004

2. Να παραγγελθεί από τον «Αθήνα 2004» μια προτομή του Δ.Β. και να τοποθετηθεί σε περίοπτη θέση στο Ολυμπιακό Στάδιο πριν από την έναρξη των Ο.Α.2004.

3. Να κυκλοφορήσει ένα γραμματόσημο με τη φωτογραφία του στη διάρκεια της τέλεσης των Ο.Α. 2004, και, τέλος

4. Να οργανωθεί μια ημερίδα για τον Δ.Β. στην οποία να αναλυθεί η όλη συμβολή του στους Ο.Α. 1896 καθώς και η πολυσχιδής δραστηριότητά του.

Είναι, δυστυχώς, λυπηρό το γεγονός ότι καμιά από τις παραπάνω προτάσεις δεν υλοποιήθηκε, και ο Δ.Β. αγνοήθηκε παντελώς σ’ όλη τη διάρκεια των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας. Πρόκειται για τη γνωστή συμπεριφορά των επιγόνων με την οποία –με ελάχιστες εξαιρέσεις– Έλληνες με διεθνές κύρος, οι οποίοι συνέβαλαν στην πρόοδο και την προβολή της χώρας μας στον κόσμο, αντί να τιμώνται αφήνονται να ξεχαστούν.

Με την ευκαιρία που ολόκληρο το κτίριο «Αχτάρικα» θα δοθεί στη Βικελαία Βιβλιοθήκη, προτείνω ο Δήμος Ηρακλείου να υλοποιήσει ορισμένες από τις παραπάνω προτάσεις, τροποποιημένες ώστε να προσαρμοστούν στα δεδομένα της πόλης μας.

Δεδομένου ότι η βιβλιοθήκη του Δήμου έχει ήδη το όνομά του Βικέλα (άρα έχει υλοποιηθεί στο Ηράκλειο η πρώτη από τις παραπάνω προτάσεις), προτείνω:

(α). Να παραγγελθεί από το Δήμο Ηρακλείου μια προτομή του Δ.Β. και να τοποθετηθεί στην κεντρική είσοδο του κτιρίου της Βικελαίας Βιβλιοθήκης και να γίνουν τα αποκαλυπτήριά της στα εγκαίνια του αναμορφωμένου κτιρίου (στο οποίο θα πρέπει να δοθεί το όνομα «Βικελαία Βιβλιοθήκη»). Είναι ευτύχημα ότι υπάρχουν Ηρακλειώτες γλύπτες με διεθνή προβολή, σ’ ένα από τους οποίους μπορεί να αναθέσει ο Δήμος Ηρακλείου να φιλοτεχνήσει την προτομή αυτή (όπως έχει κάνει και στο παρελθόν για πολλά γλυπτά που κοσμούν το Ηράκλειο).

(β) Ταυτόχρονα με τα εγκαίνια να κυκλοφορήσει ένας επετειακός τόμος που θα περιλαμβάνει: βιογραφία του Δ.Β., αναδρομή στα 100 χρόνια της Βικελαίας βιβλιοθήκης και κατάλογο του πλούτου σε αρχεία, βιβλία, περιοδικά, εφημερίδες κλπ που φυλάσσεται σ’ αυτήν.

(γ) Να αφιερωθεί ένα μέρος του εορτασμού των 100 χρόνων της Βικελαίας στο Δ.Β. και στο πολυσχιδές έργο του.

*Ο Μανόλης Γ. Δρεττάκης είναι πρώην: Αντιπρόεδρος

της Βουλής, Υπουργός και Καθηγητής της ΑΣΟΕE