Η υγεία του γυναικείου αναπαραγωγικού συστήματος (εικόνα 1) είναι άρρηκτα δεμένη με την ψυχική υγεία της γυναίκας. Θα αναφερθούμε συνοπτικά στις πιο συχνές λοιμώξεις που το προσβάλλουν καθώς και στην κυστίτιδα, μια άλλη πολύ συχνή «γυναικεία» λοίμωξη.

1. Πώς εκδηλώνεται η κολπίτιδα; Ποια είναι τα πιο συχνά αίτια;

Φαίνεται ότι είναι η βακτηριακή (Bacterial Vaginosis ή BV όπως θα αναφερόμαστε σε αυτήν στο κείμενο) και η μυκητησιακή κολπίτιδα είναι οι πιο συχνές.

Η BV οφείλεται σε υπερανάπτυξη διαφόρων βακτηρίων που υπάρχουν φυσιολογικά στον κόλπο. Για την ακρίβεια φαίνεται ότι όταν μειωθούν οι πολύτιμοι λακτοβάκιλλοι της φυσιολογικής χλωρίδας του κόλπου υπάρχει υπερανάπτυξη άλλων μικροβίων που οδηγεί στη BV. Δεν θεωρείται σεξουαλικώς μεταδιδόμενο νόσημα (ΣΜΝ) όμως είναι πιο συχνή στις σεξουαλικά ενεργές γυναίκες και η συμπτωματολογία της μπορεί να να θυμίζει ΣΜΝ. Το ιστορικό, η φυσική εξέταση και ορισμένες εργαστηριακές εξετάσεις βοηθούν στη διαφορική διάγνωση. Ο αριθμός των γυναικών που έχουν προσβληθεί από BV σε μια δεδομένη χρονική φθάνει το 10- 64%. Σε ένα μεγάλο ποσοστό μπορεί να είναι ασυμπτωματική. Τα πιο συχνά συμπτώματα περιλαμβάνουν παθολογικά αυξημένες κολπικές εκκρίσεις (διαφανείς ή γκρίζες) με ιδιαίτερη οσμή που μπορεί να θυμίζουν οσμή ψαριού. Ο γιατρός μπορεί να θέσει τη διάγνωση με την κλινική εξέταση, όμως μπορεί να απαιτηθούν και ειδικές παρακλινικές εξετάσεις (εικόνες 2 και 3). Η θεραπεία είναι απλή είτε με αγωγή από το στόμα είτε με ενδοκολπική κρέμα. Ο σεξουαλικός σύντροφος δε χρειάζεται να λάβει αγωγή. Σε μερικές μελέτες η BV έχει συσχετισθεί με πρόωρο τοκετό ή/και αποβολή. Έτσι πρέπει πάντα να θεραπεύεται στις εγκύους.

Η μυκητησιακή κολπίτιδα οφείλεται στον μύκητα Candida (εικόνα 4). Ο μύκητας ζει φυσιολογικά στον κόλπο περίπου στο 50% των γυναικών, ορισμένες καταστάσεις όμως μπορεί να συντελέσουν στην υπερανάπτυξή του και τελικά στη δημιουργία κολπίτιδας. Οι καταστάσεις αυτές περιλαμβάνουν τη χρήση αντισυλληπτικών δισκίων, τη χρήση αντιβιοτικών ιδιαίτερα όταν είναι παρατεταμένη και την εγκυμοσύνη. Ορισμένες γυναίκες με υποκείμενη ανοσοκαταστολή όπως οι διαβητικές μπορεί να έχουν αυξημένη ευαισθησία στην κολπίτιδα αυτή, γενικά όμως είναι μια πολύ κοινή πάθηση που αφορά όλες τις γυναίκες. Η συμπτωματολογία της περιλαμβάνει κνησμό (φαγούρα) και ερυθρότητα των έξω γεννητικών οργάνων και αύξηση των εκκρίσεων του κόλπου που χαρακτηριστικά είναι λευκές και παίρνουν τη μορφολογία σαν «κομμένο τυρί». Επειδή όμως η συμπτωματολογία μπορεί να είναι παρόμοια στις διάφορες κολπίτιδες είναι καλό να συμβουλευόμαστε πάντα το γιατρό μας πριν λάβουμε οποιαδήποτε θεραπεία. Η θεραπεία στις γυναίκες που δεν έχουν υποκείμενα νοσήματα είναι απλή και συνήθως περιλαμβάνει τη λήψη μόνο μιας δόσης φαρμάκου ενώ θεραπεία του συντρόφου δε συνιστάται.

Η κολπίτιδα μπορεί όμως να προκληθεί και από σεξουαλικώς μεταδιδόμενα παθογόνα. Ίσως ένα από τα πιο συνηθισμένα είναι η λοίμωξη από τριχομονάδα (εικόνα 5). Η συμπτωματολογία της μπορεί να είναι αμβλυχρή, συνήθως όμως εκδηλώνεται με έντονη φαγούρα και την αποβολή άφθονων κολπικών εκκρίσεων που είναι αφρώδεις και έχουν μια πολύ έντονη οσμή. Υπάρχει ενόχληση κατά την επαφή και την ούρηση ενώ μπορεί να υπάρχει και πόνος χαμηλά στην κοιλιά. Η θεραπεία είναι απλή, όμως πρέπει να θεραπευθεί πλήρως και ο σύντροφος ενώ συνιστάται αποχή από την επαφή για όσο διάστημα διαρκεί η θεραπεία.

2. Το τσούξιμο στα γεννητικά όργανα σημαίνει απαραίτητα και την παρουσία κολπίτιδας;

Όχι βέβαια. Μπορεί απλά να σημαίνει κυστίτιδα ή ουρολοίμωξη όπως μπορείτε να ακούσετε να λέγεται. Περίπου το 50% των γυναικών θα έχουν ένα τουλάχιστο επεισόδιο κυστίτιδας στη ζωή τους.Τα ούρα δεν περιέχουν φυσιολογικά βακτήρια. Όταν τα βακτήρια εισέλθουν και πολλαπλασιαστούν στην ουροδόχο κύστη τότε προκαλούν κυστίτιδα. Αυτή η λοίμωξη δεν προκαλεί πυρετό σε αντίθεση με την προσβολή του νεφρού (πυελονεφρίτιδα) που μπορεί να εκδηλωθεί με υψηλό πυρετό, πόνο στη μέση ή και εμέτους. Τα μικρόβια που την προκαλούν προέρχονται από το ίδιο μας το έντερο και δεν την κολλάμε από κάποιον άλλο ή από την επαφή με υγρά ή άλλες επιφάνειες. Δεν είναι νόσημα που μεταδίδεται με τη σεξουαλική επαφή. Ωστόσο η κυστίτιδα συνδέεται με τη σεξουαλική δραστηριότητα. Κατά τη διάρκεια της επαφής, βακτήρια που μπορεί να βρίσκονται γύρω από την περιοχή του κόλπου «σπρώχνονται» προς την ουρήθρα και μετά προς την κύστη.

Μερικές γυναίκες έχουν μεγαλύτερη ευαισθησία στις στις κυστίτιδες από άλλες. Τα συμπτώματα εκτός από το τσούξιμο περιλαμβάνουν πόνο και κάψιμο στην ούρηση, επιθυμία να αδειάζουμε την κύστη συχνά παρ΄ όλο που μπορεί να βγάζουμε μικρή ποσότητα ούρων και σπασμούς της κύστης. Τα ούρα μπορεί να είναι θολά, ή αιματηρά ή και δύσοσμα. Η φυσική εξέταση μπορεί να δείξει αν το τσούξιμο οφείλεται σε κυστίτιδα ή κολπίτιδα, όμως η ανάλυση ούρων θα θέσει τη διάγνωση της κυστίτιδας. Αντιβιοτική αγωγή απαιτείται για τη θεραπεία και διαρκεί τρεις ημέρες. Ο γιατρός σας είναι ο πλεόν κατάλληλος να σας υποδείξει τι θα πάρετε και σε ποια δοσολογία. Ζητήστε βοήθεια γρήγορα για να αποφύγετε την ενόχληση των συμπτωμάτων και την πιθανή εξέλιξη σε λοίμωξη του νεφρού.

Μερικά πρακτικά πράγματα μπορούν να βοηθήσουν στην αποφυγή της κυστίτιδας. Οι γυναίκες πρέπει να σκουπίζονται πάντα με φορά προς τα πίσω. Πρέπει να κρατούν την περιοχή γύρω από τον κόλπο καθαρή με τη χρήση του καταιωνιστήρα (“douche”) ενώ πρέπει να αποφεύγονται οι κολπικές πλύσεις. Φαίνεται ότι η καταστροφή της κολπικής χλωρίδας βοηθάει στον αποικισμό από εντερικά βακτήρια και κατά συνέπεια την ευαισθησία στις κυστίτιδες. Η κατανάλωση του χυμού από το φρούτο cranberry (εικόνα 6) βοηθάει στην αποφυγή των κυστίτιδων όμως δεν υπάρχουν κλινικές μελέτες που το υποστηρίζουν, οι δε ποσότητες που πρέπει να καταναλωθούν είναι πολύ μεγάλες.



3. Και λίγα λόγια για τα Σεξουαλικώς Μεταδιδόμενα Νοσήματα (ΣΜΝ) στη γυναίκα

Τα ΣΜΝ έχουν καλυφθεί περισσότερο εκτεταμένα σε προηγούμενο άρθρο της Παθολογικής Κλινικής. Εδώ θα τονίσουμε διάφορες πτυχές με ιδιαίτερη σημασία για τις γυναίκες.

Οι λοιμώξεις από χλαμύδια και γονόκοκκο (το αίτιο της γονόρροιας), κάποτε πολύ συχνότερες φαίνεται ότι μειώνονται σταθερά (εικόνες 7 και 8). Παρ’ όλα αυτά χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή γιατί οι γυναίκες μπορεί να προσβληθούν χωρίς να έχουν συμπτώματα. Σε τέτοια περίπτωση η λοίμωξη μπορεί να προχωρήσει σιωπηλά και να προσβάλει τις σάλπιγγες και να διαγνωσθεί μόνο όταν η γυναίκα θα διερευνάται για στειρότητα. Η άλλη περίπτωση είναι να δώσει εικόνα κολπίτιδας με κολπικά υγρά ενώ στην πραγματικότητα υπάρχει προσβολή του τραχήλου της μήτρας και μόνο με γυναικολογική εξέταση μπορεί να γίνει η σωστή διάγνωση (εικόνα 9). Η πιο σοβαρή εικόνα που δίνει η λοίμωξη από γονόκοκκο ή χλαμύδια είναι η φλεγμονώδης νόσος της πυέλου (εικόνα 10). Αυτή η νόσος μπορεί να χρειαστεί εισαγωγή για νοσηλεία στο νοσοκομείο ενώ οι απώτερες επιπλοκές της περιλαμβάνουν στειρότητα και εξωμήτρια κύηση. Έτσι είναι λογικό σε κάθε γυναίκα και κατά την ετήσια γυναικολογική εξέταση να γίνεται ασυμπτωματικός έλεγχος για χλαμύδια. Μεγαλύτερη προσοχή πρέπει να δίνεται στις γυναίκες <25 έτη γιατί η ανωριμότητα του τραχηλικού τους επιθηλίου τις κάνει περισσότερο ευαίσθητες. Και εδώ πρέπει να επισημάνουμε στις νέες γυναίκες την έκθεσή τους στον κίνδυνο με τις εναλλαγές των ερωτικών συντρόφων και τη σημασία της σωστής προφύλαξης.

Πριν κλείσουμε θα πρέπει να αναφερθούμε οπωσδήποτε σε μία πολύ σημαντική πάθηση, τον έρπητα των γεννητικών οργάνων, πάθηση που ανήκει στα «μοντέρνα» ΣΜΝ (εικόνα 11). Είναι χαρακτηριστική η εμφάνισή του με φυσσαλίδες και έλκη στα γεννητικά όργανα, βλάβες που είναι εξαιρετικά επώδυνες και συνοδεύονται από σημαντική ψυχολογική επιβάρυνση για τον πάσχοντα. Καποιες φορές μπορεί να αναπτύσσονται μέσα στην ουρήθρα και τότε υπάρχει τσούξιμο και ενόχληση στην ούρηση. Η σημασία της νόσου έγκειται στο γεγονός ότι μπορεί και να μη δώσει συμπτωματολογία αμέσως μετά τη μόλυνση ενώ ο σύντροφος μπορεί να μολυνθεί και στα μεσοδιαστήματα των κρίσεων κι ενώ δεν υπάρχουν εμφανείς βλάβες. Οι γυναίκες μολύνονται κατά 80% μετά την πρώτη επαφή με νοσούντα. Από τη στιγμή που θα μολυνθούμε με τον ιό αυτός «μένει» μαζί μας για όλη την υπόλοιπη ζωή μας ακόμη κι αν είμαστε ασυμπτωματικοί.

Κλείνοντας θα ήθελα να σταθούμε στα εξής:

Α. Είναι απαραίτητη η συμβουλή από το γιατρό μας όταν υπάρχει συμπτωματολογία από τα έξω γεννητικά όργανα για να βοηθήσει στη διάγνωση λοίμωξης από τον κόλπο ή την ουροδόχο κύστη και να χορηγήσει την ανάλογη θεραπεία

Β. Κάποια ΣΜΝ μπορεί να έχουν πολύ βλαπτικές συνέπειες για την μελλοντική υγεία του γυναικείου γεννητικού συστήματος. ΔΕΝ αποφεύγονται με την πλύσιμο των εξωτερικών γεννητικών οργάνων, τις ενδοκολπικές πλύσεις ή την ούρηση μετά την επαφή

Γ. Η υποχρέωσή μας είναι να απέχουμε από τη σεξουαλική επαφή όταν υποπτευόμαστε ότι μπορεί να έχουμε κάποιο ΣΜΝ για την αποφυγή μετάδοσης σε άλλους

Ε.Κ.



Διαδικτυακοί τόποι για περισσότερες πληροφορίες

www.cdc.gov

www.nih.gov

www.medicinenet.com

www.emedicine.com