ΠΑΤΡΙΣ :: Προεκτάσεις :: Εμφάνιση άρθρου
Περιεχόμενα
 Κρήτη
 Ελλάδα/Κόσμος
 Αθλητισμός
 Πολιτισμός & Διασκέδαση
 Επιστήμη & Τεχνολογία
 Εκπαίδευση
 Οικονομία
 Ύπαιθρος
 Προεκτάσεις
 Πληροφορίες
 Υπηρεσίες
 Αφιερώματα
 Ιστορίες με... ουρά
Ψηφοφορία
Ποια είναι η κυριότερη αιτία για την πτώση του ηρακλειώτικου ποδοσφαίρου και την «εξαφάνιση» του από τις επαγγελματικές κατηγορίες;
Η κακή διαχείριση από πλευράς διοικήσεων των ΠΑΕ και η μη αξιοποίηση των ταλέντων των ομάδων.
Η γενικότερη οικονομική κρίση
Η έλλειψη στήριξης από την τοπική κοινωνία
Η ανεπάρκεια ποδοσφαιρικού δυναμικού σε επίπεδο παικτών, προπονητών και παραγόντων.


Οι μάχες του Οροπεδίου Λασιθίου
Στη μεγάλη επανάσταση του 1866-69. Στο γΆ δεκαήμερο του Μάη 1867

Του Γ. Παναγιωτάκη*
Υπάρχουν περίοδοι της κρητικής Ιστορίας, που ενώ έπρεπε να βρίσκονται στις φωτεινές κορυφογραμμές της, σέρνονται απλά στις μισοσκότεινες παρυφές της.
Στην κατηγορία αυτή ανήκουν και οι μάχες του Λασιθίου που έλαβαν χώρα στον κάμπο και τα χωριά του Οροπεδίου το γΆ δεκαήμερο του Μάη του 1867. Είναι οι μάχες που για πρώτη φορά διεξάγονται σε πεδινό έδαφος και ο χαρακτηρισμός που έδωσε ο αείμνηστος Ν. Σταυρινίδης ως γιγαντομαχίες απηχεί την πραγματικότητα και αποκαθιστά την ιστορική αλήθεια. Οι επίσημοι βέβαια ιστορικοί του Εθνους μας παραγνώρισαν τα γεγονότα αυτά. Το κουράγιο τους εξαντλήθηκε και η πένα τους στέρεψε. Χρέος όλων μας είναι να κρατήσουμε στην επιφάνεια της μνήμης μας τα γεγονότα αυτά.
Κι αυτό δεν αποτελεί μόνο εθνική επιταγή και υποχρέωση απέναντι στους αγωνιστές μας, αλλά και οφειλή απέναντι στις νεότερες γενιές. Ας παρακολουθήσουμε λοιπόν το πολύπρακτο πολεμικό δράμα του Λασιθίου και οι λίγες αυτές γραμμές ας αποτελέσουν ένα μνημόσυνο στους νεκρούς και τα θύματα, που ως αιμοδότες της λευτεριάς τους ανήκει κάθε έπαινος και κάθε τιμή.
Μετά το ολοκαύτωμα του Αρκαδίου και τις μάχες που επακολούθησαν σε διάφορα χωριά της Κρήτης, μεγάλος όγκος τουρκοαιγυπτιακού στρατού που υπολογίζεται σε 20-25.000 στρατοπέδευσε στο Καστέλι της Πεδιάδας, με σκοπό να εξοντώσει τους επαναστάτες που βρίσκονταν στο Λασίθι και να καταστρέψει την αετοφωλιά αυτή που αποτελούσε το ορμητήριό τους.
Το γενικό πρόσταγμα το είχε ο Κροάτης αρχιστράτηγος Ομέρ Πασάς που για την αγριότητα και τη θηριωδία του τον ονόμαζαν Αττίλα της Κρήτης. Στο Καστέλι κάλεσε τους στρατηγούς του Ρεσίτ Πασά, Αλή Ριζά και το Λασιθιώτη Φερίκ Ισμαήλ Πασά-που είχε εξισλαμιστεί και ήταν επικεφαλής των αιγυπτιακών δυνάμεων-και σχεδίασαν την κατάληψη του Λασιθιού.
Αρχηγοί των επαναστατών του Λασιθιού ήταν οι αρχηγοί των Ανατολικών επαρχιών της Κρήτης. Ο μεγάλος τουρκοφάγος του νησιού μας Μιχαήλ Κόρακας από την Πόμπια της Μεσαράς, και ο Κωνσταντίνος Σφακιανάκης από το Βραχάσι με τη μεγάλη πολεμική πείρα και φρόνηση.
Οπλαρχηγοί ήσαν ο Εμμανουήλ από το Τζερμιάδω, ο Εμμανουήλ Καζανάκης από το Μαρμακέτο συγγενής προφανώς του μεγάλου πολεμιστή Εμμανουήλ Καζάνη, ο Αριστοτέλης Βασιλογιώργης από το Γεροντομουρί, ο Ηρακλής Κοκκινίδης από το Κεραμούτσι, ο Αντώνιος Τρυφίτσος από το Καστέλι, ο Εμμανουήλ Κοκκίνης από τη Νεάπολη, ο Νικόλαος Τυλλιανάκης από την Εμπαρο, ο Κωνσταντίνος Κοζυράκης από το Μεραμπέλο, ο Αντώνιος Ζωγράφος ή Ξανθουδίδης από το Αβδού, ο Φραγκιός Μαστραχάς από τη Γέργερη, ο Δημήτριος Τσικριτζής από το Ζαρό, ο Νικόλαος Αλεξάκης από τους Ποτάμους, ο αρχηγός Ρίζου, δηλαδή Βιάννου Γεώργιος Μιχαλοδημητράκης, οι πεντακοσίαρχοι Ιωάννης Μουρελλάκης και Αντώνιος Καλλιατάκης, ο Εμμανουήλ Χατζάκης, ο Γεώργιος Μανουσάκης, Γ. Δερμιτζάκης και άλλοι.
Οι εθελοντές αρχηγοί και οπλαρχηγοί που βρέθηκαν και πήραν μέρος στις μάχες του Λασιθιού ήταν ο Δημήτριος Πετροπουλάκης και ο Ηλίας Δημητρακαράκος από τη Μάνη, ο Γεώργιος Κουρμούλης λοχαγός του Ελληνικού Στρατού και ο Χρήστος Βυζάντιος συνταγματάρχης επίσης του Ελληνικού Στρατού σε αποστρατεία. Οι ένοπλοι Κρήτες πολεμιστές υπολογίζονταν σε 2.000-3.000 περίπου. Ετσι η αριθμητική υπεροχή των Τούρκων ήταν πολύ μεγάλη, (υπολογίζεται 1 προς 8 περίπου). Ακόμη οι Τούρκοι διέθεταν στρατό άριστα εξοπλισμένο και οργανωμένο και εξασφαλισμένο τον ανεφοδιασμό και την τροφοδοσία, ενώ οι επαναστάτες διέθεταν παλιό οπλισμό και ελάχιστα πολεμοφόδια. Παρόλη όμως αυτή την υπεροχή, το ηθικό των επαναστατών ήταν ακμαίο, ο ενθουσιασμός τους ακράτητος, η ψυχή τους φλογισμένη και ο πόθος τους για τη λευτεριά ασίγαστος. Το κλίμα που επικρατούσε τότε στα στρατόπεδα των αγωνιστών μας το μεταφέρει ο ποιητής Ιωάννης Κωνσταντινίδης που ήταν σύγχρονος των γεγονότων στο ωραίο επικό του ποίημα, που τύπωσε στη Σύρο το 1868. Γράφει ο ποιητής:
Χίλια καλώς μας όρισε
τΆ Ομέρ Πασά τΆ ασκέρι
όπΆ άρματα δεν είχαμε
και ήρθε να μας φέρει.
Εμείς σας λαχταρούσαμε
μπέηδες και αγάδες
να σας φιλοδωρήσουμε
ένα ζευγάρι μπάλες.
Στις 20 του Μάη ο Ομέρ άρχισε αναγνωριστικές διερευνήσεις στα διάφορα μέτωπα του Οροπεδίου, που είχαν κι ένα παραπλανητικό σκοπό. Οι επαναστάτες οργάνωσαν την άμυνά τους και δημιούργησαν τους απαραίτητους σχηματισμούς στις γνωστές προσβάσεις, γιατί περίμεναν τον εχθρό ή από το Κράσι, ή από της Καράς το Πηγάδι ή από του Τσούλη το Μνήμα ή από το Σελί της Αμπέλου. Ο Ομέρ όμως με 15.000 στρατό, ακολουθώντας τη Γερακιανή λαγκάδα κατόρθωσε να εισβάλει με το ιππικό του από τη λαγκάδα της Πλάτης κι έπειτα με το κύριο σώμα του στρατού του στο Οροπέδιο του Λασιθιού.
Υπήρχε βέβαια μια φρουρά από 100 άνδρες στη θέση Μαθιά, αλλά εύκολα εκτοπίστηκε από τον πολυάριθμο στρατό του Ομέρ. Ενα άλλο τμήμα επίσης του τούρκικου στρατού με τον Ρεσίτ Πασά ανέβαινε από της Καράς το Πηγάδι. Ετσι μΆ ένα παραπλανητικό κυκλωτικό στρατηγικό σχέδιο, κατόρθωσε ο Ομέρ να πατήσει το Λασίθι στις 21 του Μάη. Αμέσως οι επαναστάτες ανασυντάχτηκαν και κατάλαβαν την Πόδε Ρίζα, από τον Πινακιανό μέχρι την Κρουσταλλένια και οι Τούρκοι την Πέρα Ρίζα, από το Καμινάκι μέχρι την Πλάτη και προχωρούσαν στον κάμπο με το ιππικό τους. Μας λέει πάλι ο ποιητής:
Ευθύς αρχίζει η Τουρκιά,
τότε την ώρα κείνη
και κανονιοβολούσανε
κι η μέρα νύχτα εγίνη.
Ο ήλιος εθαμβώθηκε
τρέμει και φεύγει πέρα
και οι καπνοί
του μπαρουτιού
μαυρίζουν τον αέρα.
Πέφτουν οι μπάλες
σαν βροχή
οι μπόμπες σαν χαλάζι
κι η γη οπού δεν ήνιωθε
άρχισε να τρομάζει.
Οι αρχηγοί Κόρακας και Σφακιανάκης με πολλούς οπλαρχηγούς ξεχύθηκαν στον κάμπο για να αναχαιτίσουν την πορεία του τούρκικου ιππικού. Εδώ αρχίζει η πρώτη αναμέτρηση ή μάλλον η πρώτη απαράμιλλη γιγαντομαχία. Βροντή θανάτου ακούεται, γίνεται χαλασμός κόσμου και η γη τρέμει σύγκορμη. Μετά από μια τιτανική και φονική σύγκρουση κατόρθωσαν οι επαναστάτες να τρέψουν σε άτακτη φυγή τον εχθρό και να τον καθηλώσουν απωθώντας τον στη θέση Αφέντης. Η μάχη κράτησε από τις 5 το πρωί μέχρι τις 10 το βράδυ, δηλαδή δεκαεφτά ολόκληρες ώρε ς και οι επαναστάτες μΆ όλες τις ελλείψεις τους σε όπλα, πυροβολικό και αριθμό ανδρών, αναδείχτηκαν νικητές. Οι σκοτωμένοι και πληγωμένοι Τούρκοι έφτασαν τους 700 και από τους επαναστάτες σκοτώθηκαν ή πληγώθηκαν 40. Μεταξύ των νεκρών ήταν και ο Δ. Πετροπουλάκης.
Η μάχη αυτή της 21ης του Μάη στάθηκε μια από τις πιο σκληρές και αξιομνημόνευτες μάχες της επανάστασης του 1866 γιατί για πρώτη φορά οι επαναστάτες μάχονταν σε μια πεδιάδα και έκαναν πόλεμο σώμα με σώμα. Ο Κωνσταντίνος Σφακιανάκης μνημονεύει στην έκθεσή του ότι “όπως ο Κόρακας και πάντες ομολόγησαν, είναι η σημαντικοτέρα και ενδοξοτέρα μετά το Αρκάδι μάχη. Πάντες εν τη μάχη ταύτη επολέμησαν μετά της αυτής γενναιότητος και ενθουσιασμού”.
Αν οι επαναστάτες εξασφάλιζαν τροφή και πολεμοφόδια ή ερχόταν μικρή έστω ενίσχυση απΆ αλλού, η τουρκική καταστροφή θα μπορούσε να πάρει τις διαστάσεις της καταστροφής της πολυάριθμης στρατιάς του Δράμαλη στα Δερβενάκια.
Οι επαναστάτες όμως εξαντλημένοι από την κούραση και την πείνα και χωρίς πολεμοφόδια, όπως συνέβαινε έπειτα από κάθε μάχη της κρητικής επανάστασης, κατευθύνθηκαν προς την Κρουσταλλένια για να εξοικονομήσουν κάτι και να ικανοποιήσουν λίγο την πείνα τους. Για το τι έτρωγαν οι επαναστάτες ας δανειστούμε πάλι ένα στίχο του Κωνσταντινίδη, σκωπτικό κάπως αυτή τη φορά, αλλά πολύ αντιπροσωπευτικό:
Δος μου κι εμένα αδελφοχτέ
το εμισό χαρούπι,
κι ως βρούμε να περάσομε
και την ημέρα τούτη.
Σημειώνουμε ότι στο μοναστήρι της Κρουσταλλένιας το πνευματικό και ιστορικό κέντρο του Λασιθιού, βρισκόταν η επιτροπή του αγώνα, μέρος της αποθήκης των πολεμοφοδίων και το εργοστάσιο των πυριτιδοβολών (φυσιγγίων). Το εργοστάσιο αυτό ήταν ένα πρόχειρο χυτήριο μολυβιών που κατάντησε άχρηστο, γιατί τα τουφέκια που μεταχειρίζονταν οι επαναστάτες, ήσαν διαφόρων διαμετρημάτων.
Στις 23 του Μάη ήρθαν πάλι σε σύγκρουση οι αντίπαλες δυνάμεις, σε μια ιδιαίτερα σκληρή και πεισματώδικη μάχη. Η φονική αυτή σύγκρουση γενικεύτηκε και κάλυψε το τμήμα από το Καμινάκι μέχρι τον Πινακιανό.
Παρά τις πολυαριθμότερες δυνάμεις του εχθρού, τις εφόδους του πεζικού, τον αδιάκοπο κανονιοβολισμό, και τις σφαίρες του εχθρού που πέφτανε σαν πυκνό χαλάζι, οι επαναστάτες πολέμησαν γενναία, δεν μετατοπίστηκαν από τις θέσεις που κρατούσαν και οι απώλειες που προξένησαν στον εχθρό, ξεπέρασαν τους 400 νεκρούς.
Στις 29 του Μάη μετά από μια δίωρη λυσσώδη μάχη οι επαναστάτες που βρίσκονταν στο τμήμα από Μαρμακέτo μέχρι Τζερμιάδω έτρεψαν τον εχθρό σε άτακτη φυγή. Ο τρόμος του εχθρού ήταν τόσο μεγάλος που έτρεχαν “δρομαίως” σα να καταδιώκονταν από λεγεώνες φοβερών δαιμόνων, μας λέει ο Σφακιανάκης. Οι απώλειες του εχθρού ήσαν πάνω από 400 νεκρούός και τραυματίες.
Ομως ο εχθρός την ίδια μέρα έκαψε το μοναστήρι της Κρουσταλλένιας. Ετσι καταστράφηκε και αυτό το ακατάλληλο εργοστάσιο των φυσιγγίων και οι επαναστάτες έμειναν μόνο με της καρδιάς τα βόλια.
Αφού έκαψαν και τα υπόλοιπα χωριά του Λασιθιού οι Τούρκοι πριν 139 χρόνια για να ολοκληρώσουν την καταστροφή τους, οι επαναστάτες έδωκαν τις τελευταίες τους μάχες στο βόρειο τμήμα του Λασιθιού και κατέφυγαν στο Καθαρό, την Αλόιδα και τη Σελένα, για να αποφύγουν τον εχθρικό κλοιό που συνεχώς γινόταν πιο ασφυκτικός. Εκεί θα μπορούσαν να εφαρμόσουν τους γνωστούς κανόνες του κλεφτοπόλεμου χύνοντας το τίμιο αίμα τους σε αγώνες με περισσότερες ελπίδες και μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα.
Ξετυλίγεται ακόμα μια συγκινητική και σπαρακτική σκηνή που αφορά τα γυναικόπαιδα του Λασιθιού. Για νΆ αποφύγουν τη σύλληψη και το φονικό μαχαίρι του εχθρού, καταφύγανε στη Σελένα και στο Καθαρό, όπου υπήρχε σχετική ασφάλεια.
Ο Ισμαήλ Πασάς που είχε το πρόσταγμα της μάχης στις 30 του Μάη και βρισκόταν στη θέση του “Πατέρα τα Σελλιά”, συγκινήθηκε βαθιά από τη θέα των γυναικόπαιδων που έφευγαν. Λέγεται ότι θεώρησε κατάλληλη τη στιγμή να επέμβει για τη σωτηρία των ομόθρησκων συμπατριωτών του και διέταξε τις σαλπιγκτές να σαλπίσουν παύση της καταδίωξης, χωρίς όμως τούτο να επιβεβαιώνεται ιστορικά, κι έτσι η ιστορική μάχη πήρε τέλος. Λίγες μέρες αργότερα πεθαίνει και ο Ισμαήλ Πασάς, χωρίς να ξέρομε την πραγματική αιτία του θανάτου του. Αλλοι υποστηρίζουν ότι πέθανε από το τραύμα του, άλλοι ότι τον δηλητηρίασαν, άλλοι ότι έπεσε στο πεδίο της μάχης κι άλλοι ότι πέθανε ενώ διεξαγόταν η μάχη από παθολογικά αίτια. Η σορός του μεταφέρθηκε και τάφηκε με μεγάλες στρατιωτικές τιμές στην Αλεξάνδρεια. Αλλά και οι Τούρκοι άγνωστο για ποιο λόγο, τον τίμησαν και ανήγειραν κενοτάφιο στον περίβολο του Βεζίρ Τζαμί, της εκκλησίας δηλαδή του Αγίου Τίτου στο Ηράκλειο, που σωζόταν μέχρι το έτος 1925.
Το Λασίθι, στο γΆ δεκαήμερο του Μάη του 1867 δοκιμάστηκε με τον πιο τραγικό και απάνθρωπο τρόπο. Ιταλός αξιωματικός που βρισκόταν στην υπηρεσία των αιγυπτιακών στρατευμάτων, αφού πλέκει εγκώμιο στους επαναστάτες, αναφέρει ότι οι Τούρκοι που εισβάλανε στα χωριά του Λασιθιού, διαπράξανε ανήκουστα τερατουργήματα, που η καρδιά του ανθρώπου σπαράζει να ακούει τις σφαγές, τους βιασμούς και τις ατιμώσεις.
Αλλά ας δανειστούμε σΆ αυτό το σημείο μερικά αξιόλογα στοιχεία από την έκθεση ωμοτήτων, ένα πραγματικό μαρτυρολόγιο που συντάχτηκε με τη φροντίδα της Ιεράς Μητρόπολης Κρήτης στο Λασίθι στις 27 Αυγούστου 1867. Το πρωτότυπό της βρέθηκε στο αρχείο του φιλίστορα αοίδιμου μητροπολίτη Κρήτης Τιμοθέου Βενέρη. Γράφει λοιπόν αυτή η διαφωτιστική έκθεση: “Οι κάτοικοι της επαρχίας Λασιθίου υπέστησαν τας μεγαλυτέρας καταστροφάς. Απασα η κινητή αυτών περιουσία διηρπάγη, οι ναοί των υπέρ τους 100 εβεβηλώθησαν και επυρπολήθησαν, ουδείς δε έμεινεν εις αυτούς όπως εκτελώσι τα της θρησκείας των και αυτοί οι τάφοι των πατέρων των δεν έμειναν ανέπαφοι. Την 21ην Μαΐου 67 εισβάλοντες οι Τούρκοι εις Λασίθιον διέπραξαν τρομερά κακουργήματα, άτινα είναι αδύνατον να διαγράψωμεν λεπτομερώς”. Αλλά ας δούμε με λίγα λόγια το βαρύ αιμάτινο φόρο που πλήρωσε το κάθε χωριό.
Χωριό Κ. Μετόχι. Το χωριό πυρπολήθηκε και η εκκλησία του Αγίου Δημητρίου μετασχηματίστηκε σε αναγκαίο. Ο Ζαχαρίας Καλίκης σφάχτηκε και ο Λαμπρής Παπαδούλης κάηκε μέσα στο σπίτι του.
Χωριό Γεροντομουρί. Καμία οικία δεν έμεινε απυρπόλητη. Οι Τούρκοι έσπασαν τις ιερές εικόνες και έκαμαν πασάλους για να δένουν τα άλογά τους. Ο Κωνσταντίνος Ορφανός σφάχτηκε άγρια, αφού είδε τη θυγατέρα του Ελένη να ατιμάζεται μπροστά στα μάτια του. Ο Γεώργιος Μαθιουδάκης σφάχτηκε και το σώμα του ρίχτηκε στη φωτιά.
Χωριό Πλάτη. Ολα τα σπίτια παραδόθηκαν στη φωτιά. Αφού άνοιξαν τους τάφους που βρίσκονταν γύρω από την εκκλησία του Αγίου Γεωργίου, έβγαλαν έξω από τον τάφο το πτώμα ενός ιερέα που είχε πεθάνει πριν λίγες μέρες και το ανασκολόπισαν. Κατάσφαξαν τον Γεώργιο Πορτάλιο. Της Αικατερίνης Λουχούνενας και της Ελένης Ντεζογιοπούλας σκίσανε τα στήθη κα την κοιλιά. Σκότωσαν ακόμη την παράλυτη Βασιλική Πετρογοπούλα.
Χωριό Ψυχρό. Το χωριό κάηκε εξ ολοκλήρου. Εσφαξαν τη Ζαμπία Μαρκοπούλου και την έριξαν στη φωτιά. Σφάχτηκε επίσης η φρενοβλαβής Μαρία Χουζουροπούλα και το πτώμα της βρέθηκε ολόγυμνο. Την τυφλή Δέσποινα Κουγιάρενα έκαψαν ζωντανή.
Χωριό Μαγουλά. Κι αυτό πυρπολήθηκε. Θανατώθηκε στο σπίτι του ο τυφλός Γεώργιος Παπαδάκης. Η άλαλη Ευφροσύνη Παπαδάκη βρέθηκε σφαγμένη και γυμνή. Η Δέσποινα Ζερβοπούλα ρίχτηκε ζωντανή και κάηκε στη φωτιά του σπιτιού της. Ο τυφλός Κων/νος Δραμυτινός σφάχτηκε και ο Μιχαήλ Καλίκης τουφεκίστηκε.
Χωριό Καμινάκι. Αφού γύμνωσαν τον παράλυτο Κωνσταντίνο Στρατάκη και τη γυναίκα του τους έδεσαν μαζί με σκοινί και τους περιτύλιξαν με ασκί λαδιού, τους έδωσαν φωτιά και οι δυστυχισμένοι κάηκαν ζωντανοί. Να οι πραγματικοί Νέρωνες του δέκατου ένατου αιώνα. Στο Λιμνάκαρο συλλάβανε την Πελαγία Γουνάλη που αφού την ατίμασαν αισχρά, την έριξαν σε παρακείμενο γκρεμό. Εσφαξαν ακόμη την τυφλή Μαρία Μάρκενα. Το χωριό επίσης παραδόθηκε στη φωτιά.
Χωριό Αβρακόντε. Κατάσφαξαν τους Γεώργιο Μπελιμπασάκη και Ζαχαρία Μαθιουδάκη. Τον Μιχαήλ Καλίκη και τη γυναίκα του συλλάβανε στο Λιμνάκαρο και τους έκαψαν σε σπήλιο με εικόνες αγίων. Στην ίδια θέση συλλάβανε και την Πελαγία Πεντάρενα που αφού την ατίμασαν τη σκότωσαν. Στο χωριό αυτό σκότωσαν χοίρους, που αφού τους έντυσαν με φελώνια και πετραχήλια, έβαλαν δίπλα τους το άγιο ποτήριο και το ιερό Ευαγγέλιο. Βεβήλωσαν δηλαδή με τον πιο αισχρό τρόπο, τα ιερά σύμβολα της θρησκείας μας. Και το χωριό αυτό πυρπολήθηκε επίσης.
Χωριό Αγιος Γεώργιος και Κουδουμαλιά. Οι Τούρκοι έπεσαν σαν τίγρεις στα αδύνατα πλάσματα. Σκότωσαν τον Αντώνιον Ταμιώλη τυφλό και τον Γεώργιο Ροδίτη αφού ατίμασαν πρώτα την θυγατέρα του μπροστά του, που από τότε περιφέρεται τρελή. Εσφαξαν το Γεώργιο Μπελιβάνη. Ζωντανή μέσα στο σπίτι της, στο σπίτι δηλαδή που έχει μετατραπεί σήμερα σε Λαογραφικό Μουσείο, έκαψαν την τυφλή Ελένη Κασάπενα. Το σπίτι επίσης αυτό κάηκε κατά ένα μέρος και φαίνεται ακόμα σήμερα η αντικατάσταση των δοκαριών που έγινε τότε. Εσφαξαν το Γεώργιο Γωνιωτάκη τυφλό και κουτσό, το Γεώργιο Στιβακτάκη και τον Ιωάννη Τσουκάκη. Σκότωσαν το τριών ετών παιδί του Ζαχαρία Διασάκη και την πεντάχρονη κόρη του Εμμανουήλ Ταμιώλη, που λίγο πριν είχε σκοτωθεί κι αυτός στη μάχη. Βρέθηκαν ακόμα σφαγμένοι το βρέφος του Εμμανουήλ Μπελιμπασάκη και ο πολύ γέρος Εμμανουήλ Παπαδάκης. Το χωριό επίσης πυρπολήθηκε.
Χωριό Αγ. Κωνσταντίνος. Σφάχτηκαν ο παπα Ιωάννης Σακελάρης, ο Αντώνιος Σακελάρης, ο Κωνσταντίνος Μύτης, ο Γεώργιος Βλάσσης και ο Ιωάννης Λοντής. Το χωριό καθώς και η Μονή Κρουσταλλένιας πυρπολήθηκαν.
Χωριό Μέσα Λασίθι. Ο Μιχαήλ Βενέρης και η Παπαμιχελίνα σφάχτηκαν με άγριο τρόπο. Το χωριό κάηκε.
Χωριό Μαρμακέτ, Φαρσάρω και Τζερμιάδω. Οι γέροντες τυφλοί Γεώργιος Χαρκιαδάκης, Ματθαίος Δημητρόπουλος, Εμμανουήλ Θεοδωράκης και Εμμανουήλ Γιαπιτζής, φονεύτηκαν κατά τρόπο απάνθρωπο. Εσφαξαν τη γριά Καλή Χαρκιάδενα και έκαψαν ζωντανή μέσα στο σπίτι της την Παπαδιά Παπαγιαννιού. Επίσης έσφαξαν την τυφλή θυγατέρα του Γεωργίου Παπακωνσταντίνου. Εσφαξαν τέλος το ηλικίας πέντε ετών παιδί του Κων/νου Τσαμάντουρα. Τα χωριά πυρπολήθηκαν και κατεδαφίστηκαν.
Χωριό Λαγού, Πινακιανό. Τα χωριά κάηκαν και κατεδαφίστηκαν. Εσφαξαν το Γεώργιο Τσιλεγκίρη και την Αικατερίνη Γιασάδενα.
Τα χωριά από το Κάτω Μετόχι μέχρι το Καμινάκι κάηκαν την 21 του Μάη. Τα χωριά από τον Αβρακόντε μέχρι τη Μονή Κρουσταλλένια κάηκαν στις 29 του Μάη και τα υπόλοιπα χωριά κάηκαν στις 30 του Μάη. Την ίδια μέρα πυρπολήθηκε και αποτεφρώθηκε και η καινουριοχτισμένη τότε ιερά Μονή Βιδιανής.
Αλλά η άγρια τουρκική καταιγίδα ξέσπασε ακόμα και στα δέντρα. Κόπηκαν 5.515 οπωροφόρα δέντρα, όλα δηλαδή που υπήρχαν στο Λασίθι και τα σπαρτά καταπατήθηκαν και καταφαγώθηκαν από το ιππικό τους.
Τη θλιβερή αυτή εικόνα του Λασιθιού και την τραγική κατάσταση που επικρατούσε, μας την αποδίδει πάλι θαυμάσια ο ποιητής Κωνσταντινίδης.
Οπου στραφείς ένα κορμί
νεκρό θε νΆ απαντήσεις
χωριό δε βρίσκεις να σταθείς
δεντρό για νΆ ακουμπήσεις.
Τα χόρτα εμαράθηκαν
κι όλα τα δέντρΆ ακόμα
και μαύροι βγαίνουν
στεναγμοί
από της γης το χώμα.
Εκαμε τόση ρημαγή
απΆ όπου κι αν περνούσε,
που σκύλος
να ΄ταν άνθρωπος,
πάλι θα τα πονούσε.
Ετσι η θηριωδία του Ομέρ Πασά στάθηκε πιο μεγάλη και πιο άγρια από τη θηριωδία του Χασάν Πασά που στις 25 του Γενάρη του 1823 βύθισε κι αυτός βαθιά το φονικό του μαχαίρι στη λασιθιώτικη σάρκα και σχημάτισε σε αλώνι του χωριού Αγιος Κωνσταντίνος τεράστια πυραμίδα από ανθρώπινα κεφάλια κι έσπειρε κι αυτός την καταστροφή και το θάνατο. Για τα γεγονότα αυτά οι επίσημοι ιστορικοί μας δε βρήκαν να γράψουν ούτε λέξη.
Το ολοκαύτωμα του Αρκαδιού και του Λασιθιού, φώτισαν με τη λάμψη τους τα σκοτάδια της εποχής. Ο απόηχός τους έκρουσε την πόρτα της συνείδησης του φιλελεύθερου κόσμου της Ευρώπης, κι έτσι άρχισε σιγά-σιγά να μετατρέπεται η αδιαφορία σε ενδιαφέρον, η ουδετερότητα σε δράση και η αντίδραση σε απλή έστω υποστήριξη.
Εκατό τριάντα εννιά χρόνια ύστερα από την ασύγκριτη αυτή θυσία, ευλαβική η μνήμη μας στρέφεται στους μαχητές της μεγάλης αυτής επανάστασης και τους υπέροχους και γενναίους αρχηγούς τους.
Το Δημοτικό Συμβούλιο του Δήμου Οροπεδίου Λασιθίου με απόφασή του προχωρεί τις διαδικασίες για την ανάδειξη και επίσημη καθιέρωση εορταστικών εκδηλώσεων με την επέτειο της Μάχης του Λασιθίου. Είναι μια πράξη που τιμά το σημερινό δήμαρχο κ. Μηλιαρά και το Δημοτικό του Συμβούλιο που σταμάτησαν δέκτες των μηνυμάτων των ιστορικών αυτών γεγονότων, που κινδυνεύουν να αποχρωματιστούν και να χαθούν από τις αφανιστικές διαθέσεις του χρόνου.
* Ο Γ. Παναγιωτάκης
είναι συγγραφέας-ιστορικός





Στατιστικά ¶ρθρου
Αρθογράφος:
Πατρίς

Ημερομηνία δημοσίευσης:
2/6/2006

Εκτύπωσε ¶ρθρου
Εκτύπωση ¶ρθρου

Αποστολή με email
Αποστολή με email

Προσθήκη στα bookmarks
Προσθήκη στ' Αγαπημένα

ΕλαχιστοποίησηΑναζήτηση
Αναζήτηση στις ειδήσεις του patris.gr


ΕλαχιστοποίησηΣχετικά Forums
Δεν υπάρχουν σχετικά forums
Πνευματικά Δικαιώματα 1998 - 2002 © Εκδόσεις Α. Μυκωνιάτη Α.Ε.Αναφορά Προβλήματος | Όροι Χρήσης | Επικοινωνία | Ταυτότητα
Developed by WISE Advanced Solutions